Tọa đàm do TS. Nguyễn Thị Tám - Chủ nhiệm nhiệm vụ và ông Nguyễn Văn Chinh - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Lũng Phìn đồng chủ trì. Tham dự có các nhà nghiên cứu của Viện, đại diện chính quyền xã, các thôn, nhà trường, nghệ nhân và người làm nghề tại địa phương. Tọa đàm có 5 báo cáo, gồm báo cáo của Đoàn công tác và các tham luận, chia sẻ từ địa phương.

Trình bày báo cáo của Đoàn công tác, TS. Nguyễn Thị Tám nêu rõ mục tiêu của tọa đàm là nhận diện các mối quan hệ trong đời sống người Hmông ở xã Lũng Phìn, tìm hiểu ai đứng ra kết nối và những mối quan hệ ấy mở rộng ra ngoài địa phương như thế nào. Các đại biểu trao đổi về cách người dân kết hợp gặp gỡ trực tiếp với liên lạc qua mạng và tác động của các hình thức kết nối này đối với sinh kế, tương trợ, tiếp cận thông tin và gìn giữ văn hóa. Kinh nghiệm, nhu cầu, đề xuất của người dân và chính quyền xã là cơ sở để Đoàn công tác xác định nội dung khảo sát tiếp theo và xây dựng kiến nghị phù hợp với thực tế địa phương.

Trong tham luận về đời sống kinh tế, xã hội và văn hóa của người Hmông ở Lũng Phìn, ông Giàng Mí Và - Phó Chủ tịch UBND xã giới thiệu nghề chế tác khèn, nghề dệt lanh và hoạt động sản xuất, kinh doanh chè Shan Tuyết. Riêng thôn Tả Cồ Ván có 23 hộ người Hmông thường xuyên làm khèn, nhờ quảng bá trên các nền tảng số, khèn của Tả Cồ Ván đã đến được với nhiều khách hàng ở nước ngoài. Ông cũng cho biết xã đã thành lập các tổ công nghệ số cộng đồng tại các thôn và huy động cán bộ, giáo viên, công an trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến.

Từ trải nghiệm học tập xa quê, cô giáo Vàng Thị Súa, Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Lũng Phìn kể về cách các nhóm sinh viên Hmông ở Hà Nội giúp đỡ nhau và cùng tổ chức chương trình “Tết Mông xuống phố”. Khi trở về công tác tại xã Lũng Phìn, cô sử dụng các bản ghi âm và video đã tích lũy để giúp học sinh nhận biết tiếng khèn, tiếng sáo trong giờ âm nhạc. Cô đề xuất mời nghệ nhân trong xã tham gia truyền dạy trực tiếp tại các câu lạc bộ của trường.

Anh Sùng Mạnh Hùng, viên chức Trung tâm Dịch vụ công xã Đồng Văn chia sẻ cách kể chuyện về quê hương qua những hình ảnh đời thường như nhà trình tường, phiên chợ và công việc trên nương đá. Anh cùng thanh niên địa phương tổ chức các buổi giao lưu, mời du khách cùng tham gia dân vũ. Theo anh, một số người đã tìm đến Đồng Văn sau khi xem video trên mạng. Anh cũng lưu ý người làm nội dung cần giới thiệu văn hóa chân thực và tôn trọng cộng đồng.

Sau khi trình bày tham luận, anh Hùng mời các đại biểu cùng thực hiện những động tác dân vũ mô phỏng việc hái chè, cắt cỏ và những công việc quen thuộc của bà con Lũng Phìn. Các đại biểu cùng hòa nhịp, tạo không khí gần gũi, ấm áp cho buổi tọa đàm. Từ những động tác lao động hằng ngày, người trẻ dân tộc Mông này đưa văn hóa quê hương đến với người xem trên mạng xã hội và với những người tham gia các buổi giao lưu ở địa phương.

Trong tham luận chia sẻ từ thực tiễn địa phương, đồng chí Nguyễn Văn Chinh - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Lũng Phìn trao đổi về kinh nghiệm huy động sự hỗ trợ khi các hộ bị thiệt hại do thiên tai và phối hợp với bà con trong bảo tồn văn hóa. Ông dẫn trường hợp xã lần đầu đứng ra tổ chức lễ khai nghề làm khèn tại thôn, một nghi lễ vốn gắn với các hộ chế tác. Ông cho biết địa phương đã bước đầu đón khách trải nghiệm dệt lanh của người Hmông và nhuộm chàm của người Dao. Đảng ủy xã hướng tới xây dựng chương trình du lịch cộng đồng “Một ngày ở Lũng Phìn”, lấy trải nghiệm nghề truyền thống và đời sống bản làng làm điểm nhấn để tạo nét riêng cho du lịch địa phương. Ông đề xuất phát trực tiếp quá trình làm khèn trên mạng để người xem hiểu thêm về nghề và có thể tìm đến gặp nghệ nhân.

Trong phần thảo luận, PGS.TS. Vương Xuân Tình, nguyên Viện trưởng Viện Dân tộc học trao đổi với các báo cáo viên về những mối quan hệ có vai trò quan trọng đối với sáng kiến của người trẻ và vai trò của chính quyền xã trong việc hỗ trợ các mối liên kết ở địa phương. TS. Trần Hồng Thu đặt câu hỏi về sự tương trợ giữa các dòng họ, cách các hộ và hợp tác xã tìm đầu ra cho sản phẩm, cùng những rủi ro khi mua bán và tiếp nhận thông tin trên mạng. Các đại biểu địa phương chia sẻ thêm về những khó khăn của một số người cao tuổi khi sử dụng dịch vụ số.

Các ý kiến tại tọa đàm giúp đoàn xác định những trường hợp cần tìm hiểu sâu hơn tại xã Lũng Phìn, trong đó có các hộ làm khèn, dệt lanh, làm du lịch cộng đồng và sản xuất, kinh doanh chè Shan Tuyết. Đoàn dự kiến kết hợp khảo sát bằng bảng hỏi, phỏng vấn sâu, trao đổi nhóm và quan sát thực địa để làm rõ cách người dân học nghề, tìm khách hàng và huy động sự giúp đỡ.

Tiếp nối chương trình Tọa đàm, Ban Tổ chức trao giấy chứng nhận tham gia trình bày tại tọa đàm cho các báo cáo viên địa phương.

Kết thúc tọa đàm, đồng chí Nguyễn Văn Chinh - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Lũng Phìn đã trao tặng đoàn công tác và báo cáo viên đến từ xã Đồng Văn những chiếc khăn nhuộm chàm - sản phẩm truyền thống của địa phương.