Hai buổi làm việc tập trung vào một vấn đề chung: trong bối cảnh chuyển đổi số, các giá trị truyền thống như yêu nước, đoàn kết, tương thân tương ái, trách nhiệm cộng đồng và gắn bó quân - dân được phát huy như thế nào để góp phần xây dựng “thế trận lòng dân”, củng cố quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân và tăng cường sự tham gia của người dân vào bảo vệ an ninh, trật tự từ cơ sở.

Từ giá trị truyền thống đến “thế trận lòng dân”

Tại Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Huế, các trao đổi cho thấy truyền thống không chỉ được nhìn nhận như nội dung giáo dục, tuyên truyền mà đang được chuyển hóa thành nguồn lực gắn kết quân - dân và huy động sức mạnh cộng đồng. Một ý kiến đáng chú ý tại buổi làm việc nhấn mạnh: “Văn hóa tạo nên sự đồng thuận, đồng thuận tạo nên sức mạnh của nhân dân”. Từ góc nhìn này, phát huy truyền thống gắn trực tiếp với xây dựng nền quốc phòng toàn dân và củng cố “thế trận lòng dân”.

Thực tiễn tại Huế cho thấy sự chuyển hóa đó được thể hiện qua việc phối hợp với già làng, trưởng bản, người có uy tín ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số; các hoạt động đỡ đầu trẻ em, an sinh xã hội, phòng chống thiên tai và những mô hình quân - dân ở khu vực biên giới. Đáng chú ý, môi trường số đang trở thành một không gian mới để lan tỏa các giá trị này. Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố sử dụng hệ thống trang thông tin và mạng xã hội để tuyên truyền, phản ánh hoạt động dân vận, hỗ trợ nhân dân, phòng chống thiên tai, cháy rừng, ngập lụt, qua đó tăng cường kết nối giữa lực lượng vũ trang và cộng đồng.

Không gian số mở rộng sự tham gia của cộng đồng vào bảo đảm an ninh, trật tự

Tại Công an thành phố Huế, kết quả trao đổi làm rõ một phương diện khác của việc phát huy truyền thống: các giá trị về ý thức cộng đồng, trách nhiệm công dân và tinh thần tự quản đang được nối dài bằng những phương thức tương tác số. Các mô hình tự quản, “dòng họ không ma túy”, việc phát huy vai trò của người có uy tín, chức sắc, chức việc và đồng bào dân tộc thiểu số, nhất là ở khu vực biên giới A Lưới, tiếp tục là những nền tảng quan trọng trong bảo đảm an ninh, trật tự.

Cùng với đó, các nhóm Zalo ở cộng đồng dân cư và nền tảng Hue-S tạo thêm kênh để người dân cung cấp, phản ánh và trao đổi thông tin với cơ quan chức năng. Từ thực tiễn này có thể thấy chuyển đổi số không chỉ làm thay đổi công cụ tuyên truyền, mà còn mở rộng không gian để người dân thực hành trách nhiệm cộng đồng và tham gia vào quản trị xã hội, bảo đảm an ninh, trật tự từ cơ sở.

Những trao đổi, thảo luận tại hai buổi làm việc cũng cho thấy môi trường số tạo ra những thách thức mới: thông tin sai lệch, nội dung xấu độc, nguy cơ lộ lọt thông tin và những vấn đề phức tạp liên quan đến an ninh, tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng. Vì vậy, phát huy truyền thống trong bối cảnh chuyển đổi số phải gắn với nâng cao nhận thức, năng lực số và khả năng làm chủ công nghệ của người dân và các lực lượng thực thi nhiệm vụ.

Một gợi mở quan trọng từ thực tiễn

Từ hai cuộc làm việc có thể rút ra một gợi mở đáng chú ý cho nhiệm vụ nghiên cứu: trong bối cảnh chuyển đổi số, phát huy truyền thống tốt đẹp không nên chỉ được hiểu là số hóa, tuyên truyền hay đưa các giá trị truyền thống lên môi trường mạng. Quan trọng hơn là tạo ra những cơ chế để các giá trị ấy tiếp tục được thực hành trong đời sống đương đại, thông qua sự gắn kết quân - dân, tinh thần tự quản, trách nhiệm cộng đồng, sự tham gia của người dân và khả năng phối hợp giữa Nhà nước với các chủ thể xã hội.

Theo nghĩa đó, môi trường số vừa là phương tiện lan tỏa truyền thống, vừa có thể trở thành một không gian mới để thực hành và chuyển hóa các giá trị truyền thống thành nguồn lực xã hội. Đây là nguồn tư liệu thực tiễn quan trọng để nhóm nghiên cứu tiếp tục nhận diện các mô hình, điều kiện và giải pháp phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc phục vụ phát triển đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong bối cảnh chuyển đổi số.