Trong cái nắng gió đại ngàn của những ngày tháng 8/2026, chúng tôi có dịp về với xã biên giới Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk. Vùng đất này giáp ranh với tỉnh Mondulkiri, vương quốc Campuchia với hơn 45,5 km đường biên giới. Vượt qua những cung đường đất đỏ uốn lượn xuyên qua những tán rừng khộp Yok Đôn để tìm về các buôn Đrang Phốk, buôn Trí, buôn Ea Ma... bức tranh thực tế về đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây hiện ra đầy sống động và chân thực.

Với diện tích tự nhiên rộng lớn hơn 111.000 ha, Buôn Đôn là mái nhà chung của 1.793 hộ dân với hơn 6.600 nhân khẩu thuộc 15 dân tộc anh em, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tới trên 75%. Lâu nay, đời sống của bà con chủ yếu dựa vào cây lúa, vườn điều, nương sắn và chăn nuôi thâm canh quy mô nhỏ. Mỗi mùa mưa lũ đi qua, việc đi lại cách trở trên những tuyến đường dân sinh nội đồng từng là nỗi âu lo thường trực, khiến con đường tìm cái chữ của con trẻ thêm gập ghềnh và việc tiếp cận dịch vụ y tế gặp không ít gian nan. Thế nhưng, trong chính chuyến khảo sát thực địa này, điều chúng tôi bắt gặp nhiều nhất không phải là sự than vãn về khó khăn mà là những nụ cười rạng rỡ và niềm tin son sắt vào luồng sinh khí mới đang từng ngày đổi thay cuộc sống buôn làng.

Những năm gần đây, cấp ủy và chính quyền xã Buôn Đôn đã triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm tạo đòn bẩy phát triển kinh tế bền vững. Kết quả 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy tổng giá trị sản xuất toàn xã ước đạt 115 tỷ đồng (đạt 63,7% kế hoạch năm, tăng 111,2% so với cùng kỳ năm 2025). Đáng chú ý, lĩnh vực thương mại – dịch vụ bứt phá mạnh mẽ đạt 30 tỷ đồng (tăng 233,3%), thu hút gần 74.000 lượt du khách đến tham quan. Nguồn thu ngân sách Nhà nước đạt 80,651 tỷ đồng (đạt 79,7% dự toán năm), trong khi tổng vốn huy động đầu tư toàn xã hội vượt mốc 75 tỷ đồng, đạt hơn 204% kế hoạch Hội đồng nhân dân xã giao.

Đến thăm công trường dự án Trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Buôn Đôn, công trình trọng điểm theo chủ trương của Bộ Chính trị và Chính phủ dành cho các xã biên giới đất liền, chúng tôi ghi nhận không khí thi công vô cùng khẩn trương. Đơn vị thi công quyết tâm hoàn thiện trước ngày 30/8/2026 để kịp đón học sinh vào năm học mới 2026 - 2027.

Khi đưa vào vận hành, trường sẽ là ngôi nhà chung nội trú của 1.144 học sinh nghèo, học sinh DTTS, được Nhà nước hỗ trợ đầy đủ chi phí ăn ở, đồ dùng học tập và hơn 108 tấn gạo. Cùng với đó, trong năm học vừa qua, 1.499 học sinh toàn xã đã được miễn học phí (với 1.266 em là con em DTTS), hàng trăm trẻ mầm non và học sinh khuyết tật được nhận trợ cấp kịp thời, ngăn chặn triệt để tình trạng bỏ học giữa chừng do điều kiện kinh tế khó khăn hay đường sá xa xôi.

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Buôn Đôn đã có bước chuyển mình mạnh mẽ về hạ tầng và năng lực số: 100% thôn, buôn có điện lưới và mạng cáp quang; 95% hộ gia đình (1.700 hộ) có ít nhất một điện thoại thông minh; 8/8 nhà văn hóa thôn, buôn được phủ sóng wifi internet miễn phí. Toàn xã đã thành lập 8 tổ công nghệ số cộng đồng với phương châm  “đi từng ngõ, gõ từng nhà, cầm tay chỉ việc”.

Đến nay, 93% người dân trưởng thành (4.112 người) đã kích hoạt định danh điện tử VNeID mức độ 2. Làn sóng số hóa đã thổi luồng gió mới vào tập quán sản xuất: hơn 94% điểm kinh doanh, hộ buôn bán tại chợ đã ứng dụng mã QR thanh toán không tiền mặt; khoảng 50 hộ dân đã chủ động dùng Zalo, Facebook, livestream quảng bá hạt điều, cam, bưởi, me, mang về doanh thu bán hàng trực tuyến ước đạt 5 tỷ đồng/năm. Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã, 100% hồ sơ tiếp nhận trực tuyến và số hóa, tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt tới 99,2%. Bước đột phá còn hiện diện rõ nét tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã: 100% hồ sơ thủ tục hành chính được tiếp nhận trực tuyến và số hóa toàn diện, đạt tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn tới 99,2%, giúp đồng bào dù ở buôn xa vẫn được phục vụ minh bạch, nhanh chóng và thuận tiện.

Công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho bà con vùng sâu luôn được duy trì tận tình. Trạm Y tế xã hoạt động hiệu quả, 100% người dân được bao phủ bảo hiểm y tế, thường xuyên cấp phát thuốc miễn phí cho người nghèo và đối tượng chính sách.

Rời Buôn Đôn khi ánh hoàng hôn buông xuống dòng sông Sêrêpốk huyền thoại, chúng tôi cảm nhận sâu sắc rằng luồng gió đổi mới từ các chính sách đặc thù của Đảng và Nhà nước, cùng sự đồng lòng, quyết tâm của cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương đang biến những gian khó nơi vùng biên thành động lực bứt phá, dù phía trước vẫn còn nhiều phần việc cần chung tay, từ việc hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối nội đồng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đến bảo tồn tài nguyên rừng và phát triển sinh kế bền vững./.