1. Quan điểm của Việt Nam và Ấn Độ về giao lưu nhân dân

Về phía Việt Nam, đối ngoại nhân dân là một trong ba trụ cột của nền ngoại giao toàn diện. Việt Nam coi Ấn Độ là đối tác quan trọng và chú trọng thúc đẩy giao lưu văn hóa, giáo dục, du lịch, thanh niên và hợp tác giữa các tổ chức xã hội. Những điểm tương đồng về lịch sử đấu tranh giành độc lập, truyền thống văn hóa và các giá trị hòa bình, hợp tác tạo cơ sở thuận lợi cho giao lưu giữa hai dân tộc.

Về phía Ấn Độ, giao lưu nhân dân gắn với ngoại giao văn hóa và Chính sách Hành động hướng Đông (Act East Policy). Ấn Độ đẩy mạnh quảng bá các giá trị văn hóa như Yoga, Ayurveda, âm nhạc, điện ảnh, tiếng Hindi và nghệ thuật truyền thống tại Đông Nam Á, trong đó Việt Nam là một đối tác quan trọng. Thông qua các hoạt động văn hóa, Ấn Độ không chỉ giới thiệu bản sắc của mình mà còn tạo điều kiện để người dân hai nước tiếp xúc và hiểu biết lẫn nhau.

Một dấu mốc quan trọng là Nghị quyết 69/131 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ngày 11/12/2014, chọn ngày 21/6 hằng năm là Ngày Quốc tế Yoga, với Việt Nam là một trong 177 quốc gia đồng bảo trợ. Từ năm 2015, Đại sứ quán và Tổng Lãnh sự quán Ấn Độ phối hợp với các cơ quan Việt Nam tổ chức Ngày Quốc tế Yoga tại nhiều địa phương. Hoạt động này dần trở thành một biểu tượng nổi bật của giao lưu văn hóa Việt Nam - Ấn Độ.

Bên cạnh đó, Hội đồng Quan hệ Văn hóa Ấn Độ (ICCR), Trung tâm Văn hóa Swami Vivekananda tại Hà Nội, các hội hữu nghị và cộng đồng người Việt, người Ấn Độ cũng đóng vai trò cầu nối. Các hoạt động trao đổi nghệ sĩ, học giả, học bổng, lớp Yoga, tiếng Hindi, âm nhạc, múa và hội thảo văn hóa góp phần duy trì giao lưu ở cấp độ xã hội. Nhìn chung, hai nước đều coi giao lưu nhân dân là phương thức quan trọng để tăng cường hiểu biết và tạo nền tảng xã hội bền vững cho quan hệ song phương.

 2. Các hoạt động giao lưu nhân dân giữa Việt Nam và Ấn Độ

Trong giai đoạn 2016-2026, giao lưu nhân dân phát triển mạnh cả về quy mô và phạm vi, không chỉ diễn ra ở cấp trung ương mà còn mở rộng tới địa phương, trường đại học, tổ chức xã hội và cộng đồng. Các hoạt động nổi bật tập trung vào Yoga, nghệ thuật, điện ảnh, Liên hoan Hữu nghị và giao lưu cộng đồng.

Yoga là hoạt động có sức lan tỏa rộng nhất. Năm 2016, Ngày Quốc tế Yoga được tổ chức tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Vinh và Nha Trang, với khoảng 2.000 người đồng diễn và khoảng 10.000 người hưởng ứng (Minh Hòa, 2016). Năm 2017, sự kiện lần thứ ba mở rộng tới 9 tỉnh, thành phố, có khoảng 7.000 người đồng diễn và 10.000 người hưởng ứng (VOV, 2017). Năm 2018, hoạt động được tổ chức tại Hà Nội và 11 tỉnh, thành phố; riêng Yên Tử có hơn 800 huấn luyện viên và học viên tham gia (VOV5, 2018). Năm 2019, với chủ đề “Yoga cho cuộc sống xanh”, sự kiện tiếp tục được triển khai tại nhiều địa phương và thu hút hàng nghìn người. Trong giai đoạn COVID-19, hoạt động Yoga chuyển sang hình thức trực tuyến. Năm 2020, chương trình “Yoga from Home” giúp duy trì kết nối trong bối cảnh hạn chế tập trung đông người. Năm 2021, hoạt động tiếp tục được tổ chức trực tuyến với chủ đề hướng tới sức khỏe. Khi đó, Việt Nam có hơn 4.300 câu lạc bộ Yoga và khoảng 550.000 người tập thường xuyên (T.Nhu, 2021). Từ năm 2022, hoạt động trực tiếp được khôi phục và tiếp tục mở rộng. Năm 2023, Ngày Quốc tế Yoga được tổ chức tại 35 tỉnh, thành phố, thu hút khoảng 10.000 người (Nam Sương, 2023); năm 2024 được triển khai tại khoảng 40 tỉnh, thành phố. Qua đó, Yoga đã vượt khỏi phạm vi một hoạt động thể thao để trở thành phương thức ngoại giao văn hóa có sức lan tỏa lớn.

Giao lưu nghệ thuật và điện ảnh cũng có nhiều bước phát triển. Các chương trình biểu diễn tạo điều kiện để nghệ sĩ hai nước giới thiệu nghệ thuật truyền thống và đương đại. Năm 2019, tại Nha Trang, nghệ sĩ hai nước biểu diễn Jhumar, Bollywood, Bhangra, nhạc cụ dân tộc, múa Chăm và các loại hình nghệ thuật Việt Nam (N.T, 2019). Năm 2022, chương trình “Gặp gỡ Phú Yên - Ấn Độ” kết hợp nghệ thuật Việt Nam với múa cổ điển Ấn Độ (Xuân Triệu, 2022); năm 2023, Gia Lai tổ chức giao lưu giữa cồng chiêng Tây Nguyên và múa Kuchipudi. Từ năm 2022, nhiều đoàn nghệ thuật Ấn Độ sang Việt Nam, trong khi các đoàn Việt Nam cũng tăng cường sang Ấn Độ.

Trong lĩnh vực điện ảnh, Liên hoan phim Việt Nam tại New Delhi năm 2016 góp phần giới thiệu hình ảnh và con người Việt Nam tới công chúng Ấn Độ. Năm 2023, Liên hoan phim Ấn Độ tại Thành phố Hồ Chí Minh trình chiếu 7 bộ phim và có các diễn viên, nhà làm phim tham gia giao lưu với khán giả (VOV2, 2023). Đến năm 2025, hoạt động được mở rộng tới nhiều địa phương Việt Nam. Đáng chú ý, hợp tác đã có xu hướng chuyển từ trình chiếu sang đồng sản xuất, tiêu biểu là bộ phim Love in Vietnam.

Liên hoan Hữu nghị nhân dân Việt Nam - Ấn Độ cũng là một cơ chế quan trọng. Từ năm 2016, các kỳ Liên hoan được tổ chức luân phiên tại hai nước, kết hợp tọa đàm, gặp gỡ hội hữu nghị, giao lưu văn hóa - nghệ thuật, tham quan và tiếp xúc với sinh viên, người dân. Năm 2023, Liên hoan lần thứ XI diễn ra tại Tamil Nadu và Puducherry; năm 2024, lần thứ XII được tổ chức tại Hà Nội, Vĩnh Phúc và Thành phố Hồ Chí Minh (Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, 2024). Các hoạt động này giúp mở rộng giao lưu từ cấp tổ chức sang tiếp xúc trực tiếp giữa nhiều nhóm xã hội.

Giao lưu cộng đồng cũng ngày càng được chú trọng. Hội Người Việt Nam tại Ấn Độ được thành lập năm 2017, là nơi kết nối người Việt, lưu học sinh, tăng ni sinh, doanh nhân và những người đang sinh sống tại Ấn Độ. Hội tổ chức Tết cộng đồng, các hoạt động văn hóa và hỗ trợ cộng đồng. Năm 2024, Hội tổ chức Đại hội nhiệm kỳ 2024-2027 tại New Delhi (Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ, 2024). Bên cạnh đó, cộng đồng người Ấn Độ tại Việt Nam và các gia đình Việt Nam - Ấn Độ cũng tạo nên những hình thức giao lưu tự nhiên thông qua đời sống, ẩm thực, ngôn ngữ và phong tục.

3. Đánh giá kết quả và hạn chế

Giai đoạn 2016-2026 cho thấy giao lưu nhân dân Việt Nam - Ấn Độ đạt nhiều kết quả tích cực. Trước hết, quy mô và phạm vi hoạt động được mở rộng rõ rệt. Giao lưu không còn tập trung ở cấp trung ương mà đã có sự tham gia ngày càng lớn của chính quyền địa phương, trường đại học, tổ chức xã hội, doanh nghiệp và cộng đồng. Điều này góp phần tạo nền tảng xã hội rộng hơn cho quan hệ song phương.

Thứ hai, nội dung giao lưu ngày càng đa dạng. Bên cạnh các hoạt động truyền thống như nghệ thuật và lễ hội, hai nước phát triển thêm Yoga, điện ảnh, giao lưu thanh niên, giáo dục và các hoạt động cộng đồng. Đặc biệt, Ngày Quốc tế Yoga đã trở thành biểu tượng của giao lưu văn hóa Việt Nam - Ấn Độ, vừa quảng bá văn hóa Ấn Độ vừa tạo cơ hội để người dân Việt Nam trực tiếp tham gia.

Thứ ba, giao lưu nhân dân góp phần bổ trợ cho ngoại giao Nhà nước và ngoại giao Đảng. Các hoạt động văn hóa và xã hội tạo ra sự tiếp xúc trực tiếp, qua đó củng cố lòng tin, tình hữu nghị và hiểu biết giữa nhân dân hai nước. Đây là nền tảng quan trọng để quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện phát triển ổn định và lâu dài.

Tuy nhiên, hoạt động giao lưu vẫn còn một số hạn chế. Nhiều chương trình còn mang tính sự kiện, tập trung vào các dịp kỷ niệm hoặc lễ hội thường niên, trong khi các chương trình hợp tác dài hạn chưa nhiều. Hoạt động cũng tập trung chủ yếu tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và một số địa phương lớn, khiến mức độ lan tỏa giữa các vùng chưa đồng đều. Khoảng cách địa lý, khác biệt ngôn ngữ, văn hóa, hạn chế về kinh phí và nhân lực cũng ảnh hưởng đến việc duy trì giao lưu thường xuyên.

Đại dịch Covid-19 trong giai đoạn 2020-2021 làm gián đoạn nhiều hoạt động trực tiếp, mặc dù hình thức trực tuyến đã giúp duy trì kết nối. Bên cạnh đó, công tác truyền thông về cơ hội học tập, nghiên cứu, du lịch và giao lưu văn hóa giữa hai nước chưa tương xứng với tiềm năng. Đối với cộng đồng và các gia đình Việt Nam - Ấn Độ, khác biệt về ngôn ngữ, phong tục và pháp luật cũng đặt ra một số khó khăn trong quá trình hòa nhập.

 4. Giải pháp 

Để thúc đẩy giao lưu nhân dân trong thời gian tới, trước hết cần tăng cường phối hợp giữa cơ quan ngoại giao, tổ chức hữu nghị, cơ quan văn hóa, trường đại học và chính quyền địa phương. Hai nước cần chuyển từ các hoạt động ngắn hạn theo dịp kỷ niệm sang những chương trình hợp tác thường xuyên và dài hạn.

Bên cạnh Yoga và nghệ thuật, nội dung giao lưu cần được mở rộng sang giáo dục, thanh niên, học thuật, thể thao, du lịch, điện ảnh và khởi nghiệp; tăng cường trao đổi sinh viên, học giả, nghệ sĩ và tình nguyện viên. Đồng thời, cần phát huy vai trò của Hội Người Việt Nam tại Ấn Độ, cộng đồng người Ấn Độ tại Việt Nam, các hội hữu nghị và doanh nghiệp trong tổ chức hoạt động văn hóa, giáo dục, thiện nguyện và kết nối cộng đồng. Công nghệ số cũng cần được tận dụng để phát triển hội thảo trực tuyến, triển lãm số, lớp học ngôn ngữ và các chương trình giới thiệu văn hóa. Các sự kiện có sức lan tỏa như Ngày Quốc tế Yoga, liên hoan phim và Liên hoan Hữu nghị cần được kết hợp với hoạt động truyền thông về lịch sử, văn hóa và thành tựu hợp tác giữa hai nước, đặc biệt hướng tới giới trẻ.

Kết luận

Nhìn chung, giai đoạn 2016-2026 ghi nhận sự phát triển rõ nét của giao lưu nhân dân Việt Nam - Ấn Độ cả về quy mô, nội dung và chủ thể tham gia. Từ Yoga, nghệ thuật, điện ảnh, Liên hoan Hữu nghị đến hoạt động cộng đồng, giao lưu nhân dân đã trở thành một thành tố quan trọng trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện. Mặc dù vẫn còn hạn chế về tính thường xuyên, phạm vi và cơ chế phối hợp, những kết quả đạt được cho thấy tiềm năng lớn của ngoại giao văn hóa và ngoại giao nhân dân. Việc mở rộng sự tham gia của địa phương, cộng đồng và thế hệ trẻ, đồng thời xây dựng các chương trình hợp tác ổn định sẽ góp phần củng cố lòng tin, tăng cường hiểu biết và đưa quan hệ Việt Nam - Ấn Độ phát triển toàn diện, ổn định và bền vững.

Tài liệu kham khảo

1.  Báo Khánh Hòa (2019), “Giao lưu nghệ thuật Việt Nam - Ấn Độ”, Báo Khánh Hòa, 15/8/2019, https://baokhanhhoa.vn/van-hoa/201908/giao-luu-nghe-thuat-viet-nam-an-do-8125834/.
2. Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ (2024), “Đại hội Hội người Việt Nam tại Ấn Độ nhiệm kỳ 2024–2027”, 15/4/2024, https://vietnamembassydelhi.in/vi/dai-hoi-hoi-nguoi-viet-nam-tai-an-do-nhiem-ky-2024-2027/.
3. Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam (2024), “Viet Nam-India People's Friendship Festivals: Journey Connecting Two Nations”, 15/12/2024, https://vufo.org.vn/Viet-Nam-India-Peoples-Friendship-Festivals-Journey-Connecting-Two-Nations-12-60536.html?lang=en.
4. Minh Hòa (2016), “Ngày Quốc tế Yoga lần thứ II 2016”, Báo Thế giới và Việt Nam, 2016, https://baoquocte.vn/ngay-quoc-te-yoga-lan-thu-ii-2016-31179.html.
5. Nam Sương (2023), “Ngày Quốc tế Yoga lần thứ 9 tại Hà Nội thu hút hơn 1.000 người tham dự”, VietnamPlus, 18/6/2023, https://www.vietnamplus.vn/ngay-quoc-te-yoga-lan-thu-9-tai-ha-noi-thu-hut-hon-1000-nguoi-tham-du-post868911.vnp.
6. T.Nhu (2021), “Ngày Quốc tế Yoga 21-6: ‘Cùng tập Yoga, Cùng ở nhà’”, Trang tin điện tử Thể dục Thể thao Việt Nam, 21/6/2021, https://tdtt.gov.vn/the-thao-trong-nuoc/id/64264/ngay-quoc-te-yoga-216-cung-tap-yoga-cung-o-nha.
7. VOV (2017), “Ngày Quốc tế Yoga lần thứ 3 tại Việt Nam”, VOV.VN, 14/6/2017, https://vov.vn/tin-24h/ngay-quoc-te-yoga-lan-thu-3-tai-viet-nam-635668.vov.

8. VOV2 (2023), “Liên hoan phim Ấn Độ trình chiếu 7 bộ phim đặc sắc”, VOV2 – Đài Tiếng nói Việt Nam, 9/8/2023, https://vov2.vov.vn/van-hoa-giai-tri/lien-hoan-phim-an-do-trinh-chieu-7-bo-phim-dac-sac-43983.vov2.
19. VOV5 (2018), “Kỷ niệm Ngày Quốc tế Yoga lần thứ tư”, VOV5 – Đài Tiếng nói Việt Nam, 16/6/2018, https://vovworld.vn/vi-VN/tieu-diem/ky-niem-ngay-quoc-te-yoga-lan-thu-tu-1583294.vov5.
10. Xuân Triệu (2022), “Chương trình ‘Gặp gỡ Phú Yên - Ấn Độ’”, Báo Tin tức, 6/12/2022, https://baotintuc.vn/van-hoa/chuong-trinh-gap-go-phu-yen-an-do-20221206212228240.htm.