Chạm vào di sản - trao gửi hành trang
22/11/2026
Hướng tới kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 – 24/11/2026) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), năm đầu tiên được xác lập theo Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội, ngày 21/11/2026, TS. Nguyễn Khánh Trung Kiên, Phó Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), có buổi giảng chuyên đề cho sinh viên chuyên ngành Bảo tàng học, Khoa Di sản văn hóa dân tộc, Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh, tổ chức tại Trung tâm nghiên cứu Lịch sử và Khảo cổ.
Buổi học thuộc học phần thực tế, môn Đại cương về cổ vật của
Khoa Di sản và Văn hóa dân tộc, giúp sinh viên lần lượt làm quen với công cụ
ghè đẽo thời Đá cũ, hay những chiếc rìu và cuốc thời Đá mới, các vật phẩm vòng
tay trang sức thời đại Kim khí, rồi đến các loại hình đồ gốm qua các thời kỳ
khác nhau. Sinh viên được hướng dẫn “chạm vào di sản” qua việc nhận diện hiện vật
từ chất liệu, kỹ thuật chế tác, loại hình, hoa văn và dấu vết sử dụng. Đó là những
“dấu vân tay” mà người xưa để lại trên từng hiện vật.
Điểm nhấn của buổi học là thực hành lập hồ sơ cho từng hiện
vật. Sinh viên được hướng dẫn mô tả khoa học và đo vẽ theo tiêu chuẩn khảo cổ học,
với phép chiếu vuông góc, mặt cắt và thước tỷ lệ. Các em cũng học kỹ thuật chụp
ảnh tư liệu, từ lựa chọn khẩu độ, tốc độ, tiêu cự phù hợp, bố trí ánh sáng, chụp
kèm thước tỷ lệ và bảng màu. Mỗi bộ hồ sơ hoàn chỉnh là “căn cước” của hiện vật
bởi lẽ một hiện vật không có hồ sơ cũng giống một con người không có căn cước
công dân. Nó vẫn tồn tại, nhưng rất dễ bị lãng quên, thất lạc hoặc bị nhận diện
sai. Lập hồ sơ chính là bước đầu tiên để cổ vật được bảo vệ và được hiểu đúng.
Đây là nền tảng cho công tác kiểm kê, bảo quản, nghiên cứu và trưng bày trong bảo
tàng, là sự “trao gửi hành trang” cho các em sinh viên trong bước đường sắp tới.
Với chủ đề “Chạm vào di sản - Trao gửi hành trang”, buổi học không chỉ giúp
sinh viên được tận tay tiếp xúc hiện vật khảo cổ mà nội dung buổi học còn trao
đến những người làm bảo tàng tương lai tình yêu nghề, sự cẩn trọng và hành
trang chuyên môn để tiếp nối việc gìn giữ di sản văn hóa dân tộc.
Hoạt động này góp phần cụ thể hóa yêu cầu giáo dục thế hệ trẻ
về lịch sử, truyền thống và trách nhiệm bảo tồn, phát huy di sản, theo Hướng dẫn
số 17-HD/BTGTW của Ban Tuyên giáo Trung ương. Đây cũng là cách đội ngũ nhà khoa
học của Viện chuyển hóa tri thức hàn lâm thành kỹ năng nghề nghiệp cho người học.
Qua đó, tư tưởng “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi” được tiếp nối bằng những
việc làm cụ thể.
Hình 1. TS. Nguyễn Khánh Trung Kiên hướng dẫn sinh viên nhận diện các đặc điểm đồ gốm tiền sử
Hình 2. Sinh viên thực tập nhận diện và khảo tả các đặc điểm hiện vật khảo cổ
Hình 3. Sinh viên Khoa Di sản văn hóa dân tộc thực tập quy trình làm phiếu hiện vật
Nguồn bài viết: Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ