Sáng 4/9/2026, tại trụ sở số 1 Liễu Giai, phường Ngọc Hà, TP Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) đã long trọng diễn ra Lễ khánh thành “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”. Đây là công trình gồm không gian tưởng niệm, trưng bày những hình ảnh sinh động, tư liệu về cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng của Người, được hoàn thành hoàn toàn bằng nguồn vốn xã hội hóa.

Trong không khí trang nghiêm, các đại biểu đã thành kính báo cáo trước anh linh Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc hoàn thành công trình. Lễ khánh thành sau đó được tổ chức với sự tham dự của lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Viện Hàn lâm, đại diện các nhà khoa học, các đơn vị trực thuộc, các tổ chức, cá nhân ngoài Viện Hàn lâm đã có lòng hảo tâm, hỗ trợ, đóng góp, đồng hành xây dựng công trình.

Một không gian mang dấu ấn của lịch sử và tri thức

Phát biểu tại buổi lễ, GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm nhấn mạnh: Đối với đội ngũ những người làm công tác nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn, tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh luôn là kim chỉ nam, là nguồn cảm hứng cho hoạt động nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn phục vụ sự nghiệp của Đảng và dân tộc.

Thông điệp ấy được thể hiện ngay trong cách tổ chức không gian.

Theo thuyết minh tại sự kiện, hệ thống 9 bức ảnh được bố trí theo trục thời gian, tái hiện những dấu mốc quan trọng trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ Bến Nhà Rồng năm 1911, nơi người thanh niên Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước; đến Đại hội Tours năm 1920; Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930; đến ngày 2-9-1945 tại Quảng trường Ba Đình lịch sử Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước CHXHCN Việt Nam, rồi đến những năm tháng kháng chiến, kiến quốc và quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam.

Đáng chú ý, trong số 9 bức ảnh về Bác Hồ, tại bức ảnh thứ 5 và thứ 7 có sự xuất hiện của cố Tổng Bí thư Trường Chinh, người đã thay mặt Trung ương Đảng Lao động Việt Nam ký Quyết định số 34 NQ/TW ngày 2/12/1953 thành lập Ban Nghiên cứu Lịch sử, Địa lý, Văn học - tiền thân của Viện Hàn lâm; và tại bức ảnh thứ 9, có sự xuất hiện của cố GS.VS. Nguyễn Khánh Toàn - vị Chủ nhiệm đầu tiên của Ủy ban Khoa học xã hội Việt Nam, nay là Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam vinh dự ngồi cùng hàng đầu với Bác Hồ. Những hình ảnh này minh chứng cho sự tin tưởng của Đảng và Bác Hồ dành cho đội ngũ trí thức khoa học nói chung, trí thức Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam nói riêng.

Điểm nhấn ở trung tâm không gian là hình tượng hoa sen được tạo nên từ những cuốn sách. Hoa sen gợi nhớ quê hương Kim Liên của Chủ tịch Hồ Chí Minh; những cuốn sách kết thành cánh sen thể hiện mối liên hệ giữa hình ảnh Người với tri thức và hoạt động nghiên cứu khoa học. Tại các tủ trưng bày có những tác phẩm tiêu biểu của Chủ tịch Hồ Chí Minh như “Tuyên ngôn Độc lập”, “Di chúc”, các tác phẩm văn học và nhiều bài viết, công trình lý luận về cách mạng Việt Nam, xây dựng Đảng, quân đội, văn hóa, giáo dục. Bên cạnh đó là những công trình nghiên cứu của nhiều thế hệ học giả trong và ngoài nước, góp phần tiếp cận, lý giải di sản Hồ Chí Minh từ nhiều góc độ của khoa học xã hội và nhân văn. Xung quanh đó là những công trình nghiên cứu của các nhà khoa học Viện Hàn lâm và các tác phẩm viết về cuộc đời, sự nghiệp, di sản tư tưởng của Người.

Không gian không chỉ để tham quan

Điều làm nên ý nghĩa của “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” không chỉ nằm ở những tư liệu được trưng bày, mà còn ở giá trị giáo dục và khả năng lan tỏa từ không gian ấy.

Theo GS.TS. Lê Văn Lợi, công trình được xây dựng không chỉ để tưởng niệm, trưng bày, giới thiệu những tư liệu về cuộc đời, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, mà còn là không gian giáo dục truyền thống, bồi dưỡng lý tưởng, đạo đức cách mạng, nơi lan tỏa những giá trị văn hóa Hồ Chí Minh. Đặc biệt, đây là nơi để mỗi cán bộ, đảng viên, viên chức và người lao động của Viện Hàn lâm “tự soi mình, tự rèn luyện và không ngừng hoàn thiện bản thân”.

Từ cách nhìn ấy, không gian văn hóa không dừng lại ở một địa điểm tham quan.

Một bức ảnh lịch sử có thể gợi lại một chặng đường cách mạng. Một cuốn sách có thể mở ra một vấn đề nghiên cứu. Một hình ảnh về Bác với giới trí thức có thể nhắc nhở những người làm khoa học hôm nay về trách nhiệm của mình trước đất nước. Và một tác phẩm của Người trở thành lời tự nhắc về cách sống, cách làm việc và sự cống hiến. Đó chính là chiều sâu mà không gian mà công trình hướng tới.

Để giá trị di sản Hồ Chí Minh thấm vào từng công trình nghiên cứu

“Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” được hoàn thành hoàn toàn bằng nguồn lực xã hội hóa. Từ cán bộ, đảng viên, viên chức, người lao động của các đơn vị thuộc Viện Hàn lâm, đặc biệt các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân và các mạnh thường quân đã cùng chung tay góp sức xây dựng nên công trình. Theo Chủ tịch Viện Hàn lâm, GS.TS. Lê Văn Lợi, đây là minh chứng cho sức mạnh của sự đoàn kết và lòng kính yêu đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Công trình được đặt tại vị trí trang trọng, cao nhất trong khuôn viên Viện Hàn lâm, được thiết kế hài hòa giữa kiến trúc truyền thống dân tộc với sự giản dị, trang nghiêm phù hợp phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Quá trình thi công được thực hiện cẩn trọng, từ lựa chọn chất liệu, bài trí đến sắp xếp các tư liệu, hình ảnh lịch sử, bảo đảm hoàn thành đúng tiến độ để khánh thành trong dịp kỷ niệm 81 năm Quốc khánh. Nhưng giá trị của một công trình văn hóa không nằm ở thời điểm cắt băng khánh thành. Giá trị ấy được đo bằng sức sống bền vững sau ngày khánh thành.

Chủ tịch Viện Hàn lâm Lê Văn Lợi bày tỏ tin tưởng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” sẽ trở thành một điểm nhấn văn hóa, một “địa chỉ đỏ” ý nghĩa, tiếp thêm động lực tinh thần để Viện Hàn lâm tiếp tục hoàn thành tốt những nhiệm vụ chính trị, khoa học được Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó. Đây cũng sẽ là nơi tổ chức các hoạt động giáo dục lý luận trực quan, sinh hoạt chính trị, khoa học chuyên sâu, góp phần đưa tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh thấm sâu vào từng công trình nghiên cứu, từng hành động thực tiễn của đội ngũ cán bộ khoa học xã hội và nhân văn.

Từ một không gian tưởng niệm, hướng đến một không gian giáo dục.

Từ những tư liệu lịch sử, hướng đến những suy ngẫm của hôm nay.

Từ việc nhớ về Bác, hướng đến hành động theo những giá trị Người để lại.

Đó cũng là cách để “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam không trở thành một nơi chỉ để ngắm nhìn, mà trở thành một phần quan trọng của đời sống học thuật, chính trị và tinh thần của những người làm khoa học.

Trong những ngày mùa Thu lịch sử, khi đất nước đang bước vào một chặng đường phát triển mới, không gian văn hóa Hồ Chí Minh trở thành một địa chỉ văn hóa mà ở đó không chỉ chất chứa một khoảng lặng để nhớ về lịch sử, để đọc lại những trang sách, để suy ngẫm về trách nhiệm và còn trở thành một địa chỉ để mỗi người khi có dịp ghé qua không chỉ để nhớ về Bác, đọc lại lịch sử, tiếp nhận tri thức mà còn biết soi mình trước tấm gương của một con người đã dành trọn đời mình cho Tổ quốc và nhân dân.

Và từ đó, tiếp tục bước đi ,vững tin trên  con đường mà Người đã chọn.

Cũng nhân dịp khánh thành Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, thay mặt Đảng ủy, Lãnh đạo Viện Hàn lâm, GS.TS. Lê Văn Lợi đã trân trọng cảm ơn những ý kiến gợi mở của GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, nguyên Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam; sự động viên và giúp đỡ nhiệt tình của đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ; đồng thời ghi nhận và tri ân sâu sắc những tấm lòng vàng, sự đóng góp quý báu của toàn thể viên chức, người lao động trong Viện Hàn lâm và các tổ chức, cá nhân mạnh thường quân: Ngân hàng thương mại cổ phần quân đội MB Bank, Công ty Cổ phần Công nghệ DTT, Tập đoàn Thanh Hưng (Nghệ An), Công ty TNHH BB Plus, Công ty TNHH MTV thủ công Trúc Lâm, Công ty TNHH Đầu tư Quốc tế LinKen Corp, Công ty Cổ phần tư vấn và Đầu tư xây dựng Nguyễn Minh, Công ty TNHH Học viện Doanh nhân Vân Nguyên Edubiz và nhiêu tổ chức, cá nhân khác đã phát tâm để công trình được viên mãn tốt đẹp.

Một số hình ảnh tại buổi lễ

Đại biểu khách mời chụp ảnh lưu niệm tại Lễ khánh thành