Khoa học xã hội có gì gần gũi? Khi đời sống được kể chuyện bằng ngôn ngữ trưng bày
04/05/2026
Trưng bày chuyên đề “Không gian bảo tồn văn hóa và lan tỏa tri thức khoa học xã hội” do Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (Bảo tàng) thực hiện đã giới thiệu khoa học xã hội qua những lát cắt đời sống gần gũi như: bộ trang phục, cuốn sổ điền dã, phong tục tập quán hay ký ức cộng đồng, theo dòng chảy “từ cội nguồn - kiến quốc - hội nhập - lan tỏa”. Trưng bày giới thiệu những thành tựu nổi bật của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) trong nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc, qua đó giúp công chúng hiểu rõ hơn vai trò của khoa học xã hội trong đời sống cũng như trong hành trình xây dựng và phát triển đất nước.
Một trong những nội dung tạo ấn tượng tại trưng bày là các tư liệu điền dã gắn với quá trình nghiên cứu thực địa của các nhà khoa học, như sổ điền dã của nhà dân tộc học Từ Chi, bản thảo viết tay bằng tiếng Pháp về người Mường hay chiếc máy ảnh Canon được sử dụng trong dự án photovoice bảo tồn nghề thủ công truyền thống. Những hiện vật giản dị ấy không chỉ phản ánh phương pháp nghiên cứu dân tộc học mà còn cho thấy sự gắn bó bền bỉ giữa nhà nghiên cứu với cộng đồng trong hành trình lưu giữ và trao truyền các giá trị văn hóa.
Nổi bật trong không gian trưng bày là hai bộ trang phục sinh hoạt cộng đồng của dân tộc Chứt - kết quả của quá trình điền dã công phu, tham vấn cộng đồng và nghiên cứu văn hóa tộc người nhằm lựa chọn, hoàn thiện các chi tiết phù hợp với đời sống và bản sắc văn hóa của cộng đồng. Qua đó, công chúng có thể hiểu rõ hơn vai trò của khoa học xã hội trong bảo tồn di sản văn hóa và cách tiếp cận lấy cộng đồng làm trung tâm trong hoạt động nghiên cứu, bảo tồn hiện nay.
Đặc biệt, khu vực tương tác mang đến cho khách tham quan những trải nghiệm thú vị khi được trực tiếp ghi chép vào các cuốn “Sổ điền dã” hay chia sẻ suy nghĩ trên bảng “Tương lai của Việt Nam cần chúng ta”. Với câu hỏi gợi mở “Chúng ta sẽ mang theo tri thức gì để kiến tạo tương lai đất nước?”, mỗi dòng chia sẻ góp phần tạo nên cuộc đối thoại mở về trách nhiệm gìn giữ văn hóa và xây dựng tương lai dân tộc.
Thông qua hình thức thể hiện trực quan, gần gũi, trưng bày chuyên đề “Không gian bảo tồn văn hóa và lan tỏa tri thức khoa học xã hội” không chỉ giúp công chúng hiểu rõ hơn vai trò của khoa học xã hội trong đời sống mà còn khẳng định những đóng góp của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trong nghiên cứu, bảo tồn văn hóa, tư vấn chính sách và quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới. Qua đó, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò cầu nối đưa tri thức khoa học xã hội đến gần hơn với cộng đồng./.
Tin: Nguyễn Thị Phượng - Ảnh: Lê Nguyễn Phương Anh
Nguồn bài viết: Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam