Viện Thông tin Khoa học xã hội giới thiệu Bản tin “Thông tin khoa học đặc biệt phục vụ lãnh đạo” số 1/2026. Đây là sản phẩm thông tin chuyên sâu, được biên soạn trên cơ sở tuyển chọn và lược dịch các bài viết từ những nguồn tư liệu nước ngoài có uy tín. Bản tin cập nhật một số vấn đề nổi bật của khu vực và thế giới, phục vụ công tác tham mưu chiến lược, hoạch định chính sách, quản lý và điều hành. Số 1 gồm sáu bài lược dịch thuộc ba nhóm chủ đề: quan hệ quốc tế, các vấn đề kinh tế - xã hội và nghiên cứu về Hoa Kỳ.

Trong bài viết “Các ưu
tiên chiến lược và thách thức của Úc đối với Đông Nam Á”, Susannah Patton đánh
giá định hướng chính sách đối ngoại của Chính phủ Albanese đối với Đông Nam Á.
Tác giả làm rõ quyết tâm của Úc trong việc coi Đông Nam Á, đặc biệt là
Indonesia, là một ưu tiên hàng đầu thông qua ngoại giao tích cực, Chiến lược
Kinh tế Úc - Đông Nam Á đến năm 2040 và hợp tác an ninh. Bài viết đồng thời chỉ
ra một số trở ngại, gồm tâm lý ngại rủi ro của doanh nghiệp Úc, sự suy giảm tri
thức và năng lực ngôn ngữ về châu Á, các bất đồng về tài nguyên với
Timor-Leste, cũng như bài toán cân bằng giữa liên minh chiến lược AUKUS với Mỹ
và quan hệ láng giềng trong khu vực.
Bài viết “Các mục tiêu
chiến lược và thách thức của Úc trong quan hệ với Trung Quốc” của James
Laurenceson phân tích tư duy chiến lược của Úc đối với Trung Quốc qua ba giai
đoạn chính. Giai đoạn thứ nhất là đối đầu, từ tháng 7/2016 đến tháng 4/2022,
với việc an ninh hóa chính sách, đối đầu công khai và chịu các biện pháp trừng
phạt kinh tế từ Bắc Kinh. Giai đoạn thứ hai là ổn định, từ tháng 5/2022 đến
tháng 4/2025, khi Chính phủ Đảng Lao động chuyển hướng sang quản lý thực tế sức
mạnh của Trung Quốc, giảm bớt luận điệu gay gắt và bình ổn quan hệ thương mại.
Giai đoạn thứ ba, từ ổn định đến tăng trưởng, bắt đầu từ tháng 5/2025, khi Úc
nỗ lực mở rộng hợp tác kinh tế, thương mại trên cơ sở lợi ích quốc gia, trong
bối cảnh niềm tin vào sự ổn định chính sách của Mỹ suy giảm dưới chính quyền
Trump nhiệm kỳ thứ hai.
Bài viết “Vấn đề của chủ
nghĩa tư bản xanh” của Thea Riofrancos đưa ra góc nhìn phê bình về bản chất của
chủ nghĩa tư bản xanh. Tác giả cho rằng, chủ nghĩa tư bản không thể tự thân
“xanh hóa” vì cơ chế chuyển ngoại ứng và chiếm đoạt tài nguyên. Bài viết phân tích
chuỗi cung ứng toàn cầu của pin lithium và xe điện, chỉ ra những hệ lụy sinh
thái và xã hội nghiêm trọng tại các khu vực khai thác ở Nam Bán cầu, đặc biệt
là Mỹ Latinh và Chile. Tác giả nhấn mạnh xu hướng “chủ nghĩa dân tộc về tài
nguyên”, đồng thời đề xuất các giải pháp thay thế thông qua phát triển giao
thông công cộng và quy hoạch bền vững, thay vì chỉ tập trung thay thế xe xăng
bằng xe điện cá nhân.
Cùng quan tâm đến chủ
nghĩa tư bản xanh, bài viết của Alyssa Battistoni với tiêu đề “Tương lai của chủ
nghĩa tư bản xanh: Khi làn sóng phản đối nhiên liệu hóa thạch ngày càng gia
tăng, hệ thống năng lượng tái tạo dường như ngày càng khó đạt được” phân tích
sự đảo chiều trong chính sách khí hậu toàn cầu sau khi Donald Trump trở lại nắm
quyền tại Mỹ và tuyên bố chấm dứt “Kỷ nguyên xanh mới”. Bài viết làm rõ mối
quan hệ giữa chủ nghĩa tư bản xanh và chủ nghĩa tư bản nhà nước, đồng thời giải
thích vì sao quá trình chuyển dịch sang năng lượng tái tạo phụ thuộc chặt chẽ
vào sự can thiệp và trợ cấp của nhà nước, cũng như đứng trước nguy cơ đứt gãy
khi bối cảnh chính trị và địa kinh tế thay đổi.
Nhóm chủ đề thứ ba của
Bản tin cập nhật các phân tích chuyên sâu về tư tưởng đối ngoại và hệ tư tưởng
cầm quyền của Mỹ trong nhiệm kỳ mới.
Bài viết “Thế giới mà
Tổng thống Mỹ Donald Trump mong muốn” của Michael Kimmage phác họa bức tranh về
trật tự thế giới dưới góc nhìn của Donald Trump. Tác giả phân tích sự chuyển
dịch từ chủ nghĩa đa phương sang chủ nghĩa giao dịch đơn phương, sự hoài nghi
đối với các liên minh truyền thống và tác động của chính sách này đối với cấu
trúc an ninh toàn cầu.
Bài viết “Hệ tư tưởng của
chính quyền Trump nhiệm kỳ thứ hai” của Laurence Nardon phân tích nền tảng lý
luận, các trụ cột chính trị và kinh tế, cùng những lực lượng nòng cốt cấu thành
hệ tư tưởng của chính quyền Mỹ trong nhiệm kỳ hai. Qua đó, bài viết cung cấp cơ
sở tham khảo để nhận diện các bước đi của Washington trong chính sách đối
ngoại, thuế quan và năng lượng.
Ngoài các bài lược dịch
chuyên sâu, Bản tin “Thông tin khoa học đặc biệt phục vụ lãnh đạo” số 1/2026
còn giới thiệu hai cuốn sách tham khảo mới xuất bản:
(1) Bruno Maçães (2025),
Những yếu tố kiến tạo thế giới: Công nghệ và địa chính trị mới (World Builders:
Technology and the New Geopolitics), Nxb. Cambridge University, 274 tr.
(2) Amitav Acharya
(2025), Trật tự thế giới trong quá khứ và tương lai: Vì sao nền văn minh toàn
cầu sẽ tồn tại sau sự suy tàn của phương Tây (The Once and Future World Order:
Why Global Civilization Will Survive the Decline of the West), Nxb. Basic
Books, 464 tr.