Ngày 06/01/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước, khẳng định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, góp phần bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn của nền kinh tế. Nghị quyết đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực nhà nước và phát huy vai trò kiến tạo, dẫn dắt của kinh tế nhà nước. Trong bối cảnh đó, Viện Thông tin Khoa học xã hội (KHXH) biên soạn Thư mục chuyên đề “Kinh tế nhà nước” nhằm giới thiệu nguồn tài liệu phục vụ nghiên cứu, giảng dạy, học tập và tìm hiểu chính sách.
Thư mục giới thiệu 50
tài liệu hiện được lưu giữ tại Viện Thông tin KHXH và một số thư viện thuộc Viện
Hàn lâm KHXH Việt Nam. Tài liệu gồm các bài viết đăng trên tạp chí, sách chuyên
khảo, báo cáo điều tra và báo cáo thống kê. Tiêu biểu là các bài viết trên Tạp
chí Nghiên cứu Kinh tế, Tạp chí Kinh tế và Dự báo, Tạp chí Khoa học xã hội Việt
Nam, Tạp chí Lý luận chính trị, Tạp chí Quản lý Nhà nước và một số ấn phẩm khoa
học khác. Nội dung tập trung vào cơ sở lý luận và chủ trương của Đảng về kinh tế
nhà nước; đổi mới thể chế và cơ chế quản lý doanh nghiệp nhà nước; nâng cao hiệu
quả hoạt động, năng lực cạnh tranh; đóng góp của kinh tế nhà nước trong xây dựng
nền kinh tế độc lập, tự chủ và kinh nghiệm quốc tế.
Các biểu ghi được sắp
xếp theo trật tự chữ cái của nhan đề. Tùy loại hình tài liệu, mỗi biểu ghi cung
cấp thông tin về tác giả, nhan đề, xuất bản hoặc nguồn trích, số trang, ký hiệu
kho, từ khóa, đơn vị lưu trữ và phần giới thiệu nội dung. Cách tổ chức này giúp
bạn đọc nhận diện nội dung, xác định nơi lưu giữ và lựa chọn tài liệu phù hợp với
nhu cầu tra cứu.
Các nội dung chính của
Thư mục được tổ chức thành bốn nhóm:
1. Nền tảng lý luận và chủ trương của Đảng về kinh tế nhà nước:
Nhóm tài liệu làm rõ cơ sở lý luận về phát triển kinh tế nhà nước và mối quan hệ
giữa khu vực này với các thành phần kinh tế khác trong nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa; đồng thời bàn về yêu cầu chuyển từ quản lý hành chính
sang kiến tạo phát triển, đổi mới quản trị và bảo đảm bình đẳng trước pháp luật
giữa các khu vực kinh tế. Bài viết “Vai trò của kinh tế nhà nước trong xây dựng
nền kinh tế độc lập, tự chủ” của Đỗ Diệu Hương và Nguyễn Đức Long phân tích yêu
cầu hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm phát huy vai trò của kinh tế nhà nước,
nâng cao hiệu quả hoạt động và đóng góp vào việc xây dựng nền kinh tế độc lập,
tự chủ.
2. Hoàn thiện thể chế và đổi mới quản trị doanh nghiệp nhà nước:
Nhóm tài liệu đề cập việc thoái vốn đầu tư ngoài ngành, đổi mới phương thức quản
lý của chủ sở hữu nhà nước, hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế tiền lương, tái
cơ cấu tài chính và tổ chức; đồng thời phân tích yêu cầu giám sát, đánh giá hiệu
quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước. Bài viết “Tiếp tục đổi mới, nâng cao
hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, xứng đáng làm nòng cốt của kinh tế
nhà nước, dẫn dắt, tạo động lực xây dựng nền kinh tế Việt Nam độc lập, tự chủ gắn
với hội nhập quốc tế” của Nguyễn Hoàng Anh đánh giá thực trạng phân bổ nguồn lực
và đề xuất giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho khu vực doanh nghiệp nhà
nước.
3. Nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh của tập đoàn,
doanh nghiệp nhà nước: Nhóm tài liệu phản ánh quá trình hình thành, đặc điểm
và xu hướng phát triển của các tập đoàn kinh tế nhà nước; đồng thời giới thiệu
giải pháp nâng cao sức cạnh tranh và xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý kinh
doanh, cán bộ quản lý nhà nước tại doanh nghiệp. Trong bài viết “Giải pháp phát
triển kinh tế nhà nước trong giai đoạn mới”, PGS.TS. Vũ Hùng Cường nhấn mạnh
yêu cầu tập trung đầu tư, phát triển các tập đoàn, tổng công ty nhà nước nắm giữ
những lĩnh vực trọng yếu, hoàn thiện khung pháp lý về cổ phần hóa, đẩy nhanh
thoái vốn nhà nước và tạo cơ sở pháp lý để doanh nghiệp phát triển sau cổ phần
hóa.
4. Đóng góp của kinh tế nhà nước và kinh nghiệm quốc tế: Các tài liệu
phân tích đóng góp của kinh tế nhà nước đối với ổn định kinh tế vĩ mô, mối quan
hệ giữa kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân sau hơn 30 năm đổi mới, đồng thời
giới thiệu kinh nghiệm của một số nước Đông Á về vai trò kinh tế của Nhà nước
sau khủng hoảng tài chính toàn cầu. Bài viết “Thực trạng đóng góp của kinh tế
nhà nước cho nền kinh tế quốc dân” của nhóm tác giả do Phạm Minh Thái chủ trì
ghi nhận vai trò của khu vực này trong ổn định kinh tế vĩ mô, đồng thời chỉ ra
hiệu quả hoạt động còn hạn chế và vai trò dẫn dắt, tạo động lực phát triển chưa
được thể hiện rõ.
Thư mục chuyên đề
“Kinh tế nhà nước” hệ thống hóa tài liệu theo các vấn đề trọng tâm, giúp bạn đọc
xác định nguồn tư liệu phù hợp với nhu cầu nghiên cứu, giảng dạy, học tập và
tìm hiểu chính sách. Qua việc tổ chức, kết nối và giới thiệu nguồn tài liệu, Viện
Thông tin KHXH góp phần cung cấp thông tin KHXH phục vụ nghiên cứu về kinh tế
nhà nước ở Việt Nam.
Xem thư mục tài liệu tại đây: thumuc-chuyende-kinhte-nhanuoc.pdf