Cây nêu ngày Tết: Biểu tượng của khát vọng bình an, may mắn trong không gian trưng bày chuyên đề “Mừng Đảng, mừng Xuân: Gìn giữ giá trị - Khát vọng vươn xa”
21/03/2026
Trong tâm thức của người Việt, hình ảnh cây nêu cùng “thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ” từ lâu đã trở thành biểu tượng văn hóa mỗi dịp Tết đến, Xuân về. Không đơn thuần là vật trang trí, sự hiện diện của cây nêu mang theo khát vọng về sự bình an, giúp xua đuổi tà ma và bảo vệ không gian sống cho cộng đồng mà hình ảnh cây nêu còn là dấu hiệu của sự chuyển giao, kết thúc năm cũ, chào đón năm mới với mong muốn mọi việc thuận lợi, hanh thông.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chínhtham quan không gian trưng bày củaBảo tàng Dân tộc học Việt Nam
Năm nay trong khuôn khổ trưng bày chuyên đề “Mừng Đảng, mừng Xuân: Gìn giữ giá trị - Khát vọng vươn xa” tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam phối hợp với Viện Nghiên cứu Hán Nôm mang đến một không gian trưng bày ấn tượng. Tại đây, hình ảnh cây nêu được Bảo tàng tái hiện một cách sống động, khoa học và trở thành tâm điểm thu hút đông đảo khách tham quan thông qua hình thức khuyến khích công chúng viết những điều ước vọng của mình lên mảnh giấy màu và treo lên cành nêu. Đến với trưng bày này, khách tham quan còn có cơ hội trực tiếp trải nghiệm chuỗi hoạt động văn hóa đặc sắc: Khám phá biểu tượng Ngựa qua hệ thống hiện vật và tìm hiểu phong tục đón Tết đặc trưng của cộng đồng các dân tộc anh em (Thái, Mường, Nùng, Hmông, Khơ-me...); Trải nghiệm in tranh Đông Hồ và chụp ảnh lưu niệm tại không gian check-in độc đáo về tết Việt xưa và nay.
Cây nêu trong không gian trưng bày tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
Những lời ước nguyện được treo trên câynêu
Với quan niệm, cây nêu mang ý nghĩa tâm linh nhằm xua đuổi tà ma, bảo vệ không gian sống, đồng thời là lời cầu chúc cho một năm mới an khang, thịnh vượng, ở Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam cây nêu được chuẩn bị và dựng theo đúng tập quán truyền thống. Tre được chọn phải là tre tươi, cao trên 5 mét, thân thẳng, xanh lá và có ngọn cong như cần câu; những cây tre già, sâu bệnh hoặc gãy ngọn đều không được sử dụng. Nghi thức dựng nêu được thực hiện sau lễ cúng ông Công - ông Táo (thần bếp). Sau đó, khách tham dự lễ cúng thần Thổ địa và dựng nêu ở trước sân nhà. Tùy từng địa phương, cây nêu thường được trang trí bằng cách treo lá đa, lá dứa dại, giỏ cua (bên trong đựng trầu cau), tiền vàng, đèn lồng hay treo khánh đất, chuông gió, rắc vôi bột xung quanh gốc nêu…, thể hiện thế giới quan hài hòa giữa trời, đất, con người và niềm tin tín ngưỡng với mong muốn một năm mới an khang, thịnh vượng.
Phong tục dựng cây nêu tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam
Vào dịp này, khách tham quan đến Bảo tàng DTHVN không chỉ quan sát mà còn trực tiếp tham gia vào các thực hành văn hóa gắn với Tết cổ truyền. Thông qua việc tham dự nghi thức dựng cây nêu, lễ cúng ông Công - ông Táo, tìm hiểu nghệ thuật bày mâm cỗ Tết, gói bánh chưng hay xin chữ cầu may. Bên cạnh đó, du khách còn được tham gia nhiều hoạt động trải nghiệm khác như: in tranh Đông Hồ, chơi các trò chơi dân gian và thưởng thức nghệ thuật múa rối nước… Sự kết hợp giữa nghi lễ, thực hành và trình diễn tạo nên một môi trường trải nghiệm sinh động, góp phần giúp công chúng tiếp cận và cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của văn hóa Tết truyền thống trong đời sống đương đại.
Trải nghiệm gói bánh chưng thu hút sự tham gia của nhiều bạn nhỏ
Trải nghiệm in tranh Đông Hồ
Xin chữ cầu may
Nguồn bài viết: Trang Thông tin điện tử Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam
Tin bài: Vũ Thị Diệu Ảnh: An Thu Trà, Vũ Thị Thanh Tâm, Lê Nguyễn Phương Anh