Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của Nhà nước trong đảm bảo quyền học tập cho mọi tầng lớp nhân dân
16/11/2026
Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của Nhà nước trong đảm bảo quyền học tập cho mọi tầng lớp nhân dân thể hiện một cách nhất quán quan niệm về giáo dục như nền tảng cho sự phát triển bền vững của xã hội. Bài viết của NCS. Nguyễn Ngân Hà, đăng trên Tạp chí Thông tin Khoa học xã hội số 5 năm 2026, nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của Nhà nước trong đảm bảo quyền học tập cho mọi tầng lớp nhân dân, từ đó làm sáng tỏ những giá trị cốt lõi và gợi mở việc vận dụng vào công cuộc đổi mới hệ thống giáo dục, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay. Cổng Thông tin điện tử Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trân trọng giới thiệu tóm tắt nội dung bài viết tới độc giả.

Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm lớp học bổ túc văn hóa và kỹ thuật buổi tối của công nhân Nhà máy ô-tô 1/5, lá cờ đầu của phong trào bổ túc văn hóa ngành Công nghiệp Hà Nội (19/12/1963) Ảnh: TTXVN
(Nguồn ảnh: Báo Nhân dân điện tử)
Qua khảo sát tình hình
nghiên cứu, tác giả nhận định, đã có nhiều công trình khai thác các khía cạnh
khác nhau trong tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục và vai trò của Nhà nước. Tuy
nhiên, tác giả cho rằng, vẫn cần làm rõ và hệ thống hóa tư tưởng Hồ Chí Minh về
trách nhiệm của Nhà nước trong đảm bảo quyền học tập cho mọi tầng lớp nhân dân
trong mối liên hệ với yêu cầu phát triển Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Bằng các phương pháp phân
tích - tổng hợp, logic - lịch sử, tác giả làm rõ các luận điểm cốt lõi trong tư
tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của Nhà nước trong đảm bảo quyền học tập cho mọi
tầng lớp nhân dân. Bài viết xem xét quyền học tập của người dân, quan điểm Hồ
Chí Minh về giáo dục toàn dân và học tập suốt đời, cùng trách nhiệm của Nhà
nước trong bảo đảm quyền ấy. Theo tác giả, trong tư tưởng Hồ Chí Minh, mọi
người đều có quyền học tập. Giáo dục cần được phổ cập cho mọi tầng lớp nhân
dân. Người xác định mục đích của việc học là “Học để làm việc, làm
người, làm cán bộ. Học để phụng sự đoàn thể, giai cấp và nhân dân, Tổ quốc và
nhân loại.” Đề cập đến quan điểm Hồ Chí Minh về giáo dục toàn dân và học tập
suốt đời, tác giả nhấn mạnh, trong tư tưởng Hồ Chí Minh, giáo dục là một
quá trình liên tục, kéo dài suốt cuộc đời của mỗi người. Theo chủ trương giáo
dục toàn dân của Hồ Chí Minh, mọi người, không phân biệt tuổi tác, nghề nghiệp,
giới tính hay dân tộc, đều phải được học tập và có trách nhiệm học tập. Hoạt
động học tập cần được mở rộng ra toàn bộ đời sống xã hội, để mỗi người có thể
học ở nhà trường, qua sách vở và trong thực tiễn. Người khuyến khích đa dạng
hóa phương thức học tập, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của từng đối
tượng.
Về vai trò của Nhà nước
trong bảo đảm quyền học tập, tác giả phân tích quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng hệ thống
giáo dục toàn dân. Theo Người, Nhà nước phải mở trường học khắp các vùng, miền,
bảo đảm điều kiện vật chất và có chính sách để mọi người đều có cơ hội học tập.
Nhà nước cũng có trách nhiệm gắn giáo dục với sự nghiệp cách mạng và phát triển
kinh tế - xã hội. Đối chiếu những luận điểm trên với bối cảnh hiện nay, tác giả
cho rằng, có thể vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục để đẩy mạnh phổ cập
giáo dục và giảm bất bình đẳng về cơ hội học tập. Các hướng vận dụng còn gồm
thúc đẩy học tập suốt đời, phát triển giáo dục nghề nghiệp, chuyển đổi số trong
giáo dục và hoàn thiện cơ chế, chính sách theo hướng công bằng, nhân văn và
toàn diện.
Những phân tích và kiến
nghị của tác giả có giá trị tham khảo trong quá trình hoàn thiện hệ thống giáo
dục, từ xây dựng chính sách đến đánh giá hiệu quả thực thi. Bài viết cũng góp
phần làm rõ vai trò của Nhà nước trong việc xây dựng một nền giáo dục hiện đại,
sáng tạo và hội nhập quốc tế.
Thông
tin bài viết:
- Nhan đề: Tư tưởng Hồ
Chí Minh về vai trò của Nhà nước trong đảm bảo quyền học tập cho mọi tầng lớp
nhân dân
- Chủ đề: Văn hóa, Giáo
dục
- Tác giả: NCS. Nguyễn
Ngân Hà (Trường Đại học Dược Hà Nội)
- Nguồn: Tạp chí
Thông tin Khoa học xã hội số 5 năm 2026
Nguồn bài viết: Trang thông tin điện tử Viện Thông tin Khoa học xã hội