Mở đầu

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với công tác đối ngoại và xây dựng tình hữu nghị giữa các dân tộc trên thế giới. Trong tư tưởng của Người, ngoại giao không đơn thuần là hoạt động chính trị nhằm thiết lập quan hệ quốc tế mà còn là biểu hiện sinh động của truyền thống nhân nghĩa, hòa hiếu và đạo lý thủy chung của dân tộc Việt Nam. Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hòa giữa chủ nghĩa yêu nước chân chính với tinh thần quốc tế trong sáng; giữa kiên định về nguyên tắc và mềm dẻo về sách lược; giữa bảo vệ lợi ích quốc gia – dân tộc với thúc đẩy hòa bình, hợp tác và hữu nghị giữa các quốc gia. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, tư tưởng đối ngoại của Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục được Đảng và Nhà nước Việt Nam vận dụng sáng tạo, trở thành nền tảng quan trọng trong hoạch định đường lối đối ngoại của đất nước. Việt Nam kiên trì thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế; là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 05-07/5/2026 là sự kiện chính trị đối ngoại có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Chuyến thăm không chỉ góp phần thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Ấn Độ phát triển sâu rộng hơn nữa mà còn thể hiện sinh động việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong hoạt động đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta hiện nay.

1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về đối ngoại hòa bình, nhân nghĩa và “dĩ bất biến, ứng vạn biến”

Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là lãnh tụ thiên tài của cách mạng Việt Nam mà còn là nhà ngoại giao lỗi lạc của dân tộc. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Người luôn coi trọng việc xây dựng tình đoàn kết, hữu nghị giữa Việt Nam với các dân tộc yêu chuộng hòa bình trên thế giới. Người từng khẳng định: “Việt Nam muốn là bạn với tất cả các nước dân chủ và không gây thù oán với một ai”[1]. Tư tưởng ấy đã trở thành kim chỉ nam cho đường lối đối ngoại của Việt Nam qua các thời kỳ cách mạng. Một trong những tư tưởng nổi bật nhất của Hồ Chí Minh về đối ngoại là phương châm “Dĩ bất biến, ứng vạn biến”.  Theo Người, trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng phải giữ vững cái “bất biến”, đó là độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia và lợi ích của nhân dân; đồng thời linh hoạt, mềm dẻo trong phương pháp và sách lược đối ngoại để thích ứng với những biến động của tình hình quốc tế.

Tư tưởng ấy thể hiện nghệ thuật ngoại giao đặc sắc của Hồ Chí Minh: luôn kiên định về mục tiêu chiến lược nhưng mềm dẻo trong phương pháp thực hiện. Đó là sự kết hợp hài hòa giữa nguyên tắc và linh hoạt; giữa kiên quyết và mềm dẻo; giữa sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại. Bên cạnh đó, Hồ Chí Minh luôn đề cao tinh thần nhân nghĩa và thủy chung trong quan hệ quốc tế. Người nhiều lần nhấn mạnh rằng Việt Nam phải luôn ghi nhớ và trân trọng sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế đối với sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Chính vì vậy, nền ngoại giao Việt Nam luôn mang đậm tính nhân văn, đề cao lòng tin, sự chân thành và tình nghĩa trong quan hệ giữa các quốc gia. Ngày nay, tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh tiếp tục được Đảng và Nhà nước ta kế thừa, phát triển trong đường lối đối ngoại thời kỳ hội nhập quốc tế. Việt Nam kiên trì thực hiện chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; đồng thời tích cực tham gia giải quyết các vấn đề khu vực và toàn cầu trên tinh thần trách nhiệm, xây dựng và thiện chí.

2. Quan hệ Việt Nam – Ấn Độ: biểu tượng của tình hữu nghị thủy chung

Quan hệ Việt Nam – Ấn Độ là một trong những mối quan hệ hữu nghị truyền thống tiêu biểu của Việt Nam với các quốc gia trên thế giới. Hai dân tộc có nhiều điểm tương đồng về lịch sử, văn hóa và tinh thần đấu tranh giành độc lập dân tộc. Ngay từ những năm đầu của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, nhân dân Ấn Độ đã bày tỏ sự đồng tình và ủng hộ mạnh mẽ đối với Việt Nam. Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nhiều phong trào phản đối chiến tranh xâm lược và ủng hộ nhân dân Việt Nam đã diễn ra rộng khắp tại Ấn Độ. Những hoạt động đoàn kết quốc tế ấy không chỉ có ý nghĩa chính trị to lớn mà còn thể hiện tình cảm chân thành, sâu sắc của nhân dân Ấn Độ đối với Việt Nam. Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam luôn ghi nhớ những nghĩa tình cao đẹp đó. Chính tinh thần thủy chung, trước sau như một ấy đã trở thành nền tảng quan trọng để quan hệ Việt Nam – Ấn Độ ngày càng phát triển bền vững trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế.

Năm 2016, quan hệ hai nước được nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện. Từ đó đến nay, hợp tác song phương không ngừng được mở rộng trên nhiều lĩnh vực như chính trị, ngoại giao, quốc phòng, kinh tế, giáo dục, văn hóa, khoa học – công nghệ và giao lưu nhân dân. Ấn Độ hiện là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu của Việt Nam tại khu vực Nam Á. Hai nước duy trì thường xuyên các chuyến thăm cấp cao, các cơ chế đối thoại chiến lược và hợp tác quốc phòng. Kim ngạch thương mại song phương liên tục tăng trưởng mạnh; nhiều doanh nghiệp Ấn Độ đã đầu tư vào Việt Nam trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, dược phẩm, năng lượng và sản xuất công nghiệp. Trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, Ấn Độ đã hỗ trợ Việt Nam đào tạo nhiều cán bộ chất lượng cao thông qua các chương trình học bổng ITEC và các chương trình hợp tác giáo dục khác. Đây là những đóng góp thiết thực giúp Việt Nam nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ phát triển đất nước trong thời kỳ hội nhập. Không chỉ có quan hệ chính trị và kinh tế, Việt Nam và Ấn Độ còn có mối liên hệ văn hóa và tôn giáo sâu sắc từ hàng nghìn năm trước. Văn hóa Ấn Độ đã ảnh hưởng mạnh mẽ tới nhiều di sản văn hóa của Việt Nam, tiêu biểu là thánh địa Mỹ Sơn – Di sản Văn hóa Thế giới được UNESCO công nhận.

3. Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm – dấu ấn đối ngoại quan trọng của Việt Nam

Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực đang có nhiều biến động phức tạp, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 05/5/2026 mang ý nghĩa chính trị, ngoại giao và chiến lược đặc biệt quan trọng. Chuyến thăm tiếp tục khẳng định chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước Việt Nam là coi trọng quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác chiến lược toàn diện với Ấn Độ; đồng thời thể hiện sự vận dụng sáng tạo tư tưởng đối ngoại Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới. Trong khuôn khổ chuyến thăm, chiều ngày 06/5/2026 tại Phủ Tổng thống ở thủ đô New Delhi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã hội kiến Tổng thống Ấn Độ Droupadi Murmu[2]. Tổng thống Droupadi Murmu nhiệt liệt chào mừng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ; đồng thời chúc mừng đồng chí Tô Lâm được Quốc hội khóa XVI tín nhiệm bầu giữ cương vị Chủ tịch nước[3].

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ cảm ơn sâu sắc trước sự đón tiếp trọng thị, chân tình và nồng hậu của Nhà nước và nhân dân Ấn Độ; đồng thời khẳng định Việt Nam luôn đặt ưu tiên cao cho quan hệ với Ấn Độ trong chính sách đối ngoại của mình[4]. Tại cuộc hội kiến, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh Việt Nam ủng hộ vai trò ngày càng lớn của Ấn Độ tại các diễn đàn khu vực và quốc tế; ủng hộ chính sách “Hành động hướng Đông” của Ấn Độ và tăng cường kết nối với ASEAN. Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vui mừng thông báo kết quả hội đàm rất thành công với Thủ tướng Narendra Modi khi hai bên nhất trí nâng tầm quan hệ lên “Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường”[5]. Đây là bước phát triển mới mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc, phản ánh sự tin cậy chính trị cao và quyết tâm tăng cường hợp tác toàn diện giữa hai quốc gia trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới có nhiều thay đổi. Hai nước nhất trí tiếp tục tăng cường trao đổi đoàn cấp cao; mở rộng hợp tác quốc phòng, đặc biệt là hợp tác công nghiệp quốc phòng; thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư và khoa học – công nghệ. Các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ 6G, chuyển đổi số, năng lượng tái tạo, công nghệ bán dẫn, đất hiếm và năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình được xác định là những hướng hợp tác chiến lược trong tương lai[6]. Tổng thống Droupadi Murmu đánh giá cao kết quả hội đàm giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Narendra Modi; đồng thời bày tỏ vui mừng khi hai nước nâng cấp quan hệ đúng vào dịp kỷ niệm 10 năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện[7]. Tổng thống Ấn Độ cũng hoan nghênh việc hai bên ký kết nhiều văn kiện hợp tác quan trọng về khoa học – công nghệ, an ninh mạng, y tế, khoáng sản thiết yếu và du lịch. Đặc biệt, hai nhà lãnh đạo khẳng định tiếp tục phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn đa phương như Liên hợp quốc, ASEAN và các cơ chế khu vực khác; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải, hàng không trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982)[8].

4. Ý nghĩa của chuyến thăm đối với việc học tập và làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ có ý nghĩa đối ngoại mà còn mang giá trị sâu sắc trong việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh:

(i) Chuyến thăm thể hiện tinh thần thủy chung, nghĩa tình của Việt Nam đối với một quốc gia đã từng ủng hộ, giúp đỡ Việt Nam trong những giai đoạn khó khăn của lịch sử dân tộc. Đây chính là sự kế thừa truyền thống “uống nước nhớ nguồn” và tư tưởng nhân văn sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

(ii) Chuyến thăm tiếp tục khẳng định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế của Việt Nam. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, Việt Nam vẫn kiên định thực hiện chính sách đối ngoại hòa bình, hợp tác và phát triển; vừa giữ vững độc lập, chủ quyền dân tộc, vừa mở rộng quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trên thế giới.

(iii) Chuyến thăm cho thấy Việt Nam luôn coi trọng hợp tác quốc tế vì sự phát triển bền vững, lấy người dân làm trung tâm của các chính sách hợp tác. Các lĩnh vực hợp tác mới như công nghệ cao, giáo dục, y tế, chuyển đổi số và năng lượng sạch đều hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân hai nước.

Kết luận

Tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh về đối ngoại hòa bình, nhân nghĩa và thủy chung vẫn còn nguyên giá trị trong thời đại ngày nay. Đó là nền tảng tư tưởng quan trọng để Việt Nam xây dựng và triển khai đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển. Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 05-07/5/2026 là minh chứng sinh động cho việc vận dụng sáng tạo tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh trong thời kỳ hội nhập quốc tế sâu rộng. Chuyến thăm không chỉ góp phần tăng cường quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Ấn Độ mà còn khẳng định hình ảnh một Việt Nam thủy chung, nghĩa tình, yêu chuộng hòa bình và là đối tác tin cậy của cộng đồng quốc tế. Học tập và làm theo Bác Hồ hôm nay chính là tiếp tục phát huy truyền thống ngoại giao hòa hiếu, nhân văn và thủy chung của dân tộc; xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh; giữ vững độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ; đồng thời góp phần tích cực vào hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực và thế giới.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Về sự kiện Unesco ra nghị quyết kỷ niệm 100 năm ngày sinh Hồ Chí Minh, http://vanhoanghean.com.vn/chi-tiet-tin-tuc/460-ve-su-kien-unesco-ra-nghi-quyet-ky-niem-100-nam-ngay-sinh-ho-chi-minh, truy cập ngày 08/05/2026.
2. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội kiến Tổng thống Ấn Độ Droupadi Murmu, https://nhandan.vn/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-hoi-kien-tong-thong-an-do-droupadi-murmu-post960459.html, truy cập ngày 08/05/2026.
3. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, https://dangcongsan.org.vn/ninhbinh/tin-tuc-hoat-dong/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-hoi-dam-voi-thu-tuong-an-do-narendra-modi.html, truy cập ngày 08/05/2026.
4.Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Việt Nam luôn đặt ưu tiên cao cho quan hệ với Ấn Độ, https://www.vietnamplus.vn/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-viet-nam-luon-dat-uu-tien-cao-cho-quan-he-voi-an-do-post1108945.vnp, truy cập ngày 08/05/2026.
5. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội kiến Tổng thống Ấn Độ Droupadi Murmu, https://baochinhphu.vn/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-hoi-kien-tong-thong-an-do-droupadi-murmu-10226050700021791.htm, truy cập ngày 08/05/2026
6. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội kiến Tổng thống Ấn Độ Droupadi Murmu, https://baochinhphu.vn/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-hoi-kien-tong-thong-an-do-droupadi-murmu-10226050700021791.htm, truy cập ngày 08/05/2026
7. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội kiến Tổng thống Ấn Độ Droupadi Murmu, https://baochinhphu.vn/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-hoi-kien-tong-thong-an-do-droupadi-murmu-10226050700021791.htm, truy cập ngày 08/05/2026
8.Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội kiến Tổng thống Ấn Độ Droupadi Murmu, https://baochinhphu.vn/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-hoi-kien-tong-thong-an-do-droupadi-murmu-10226050700021791.htm, truy cập ngày 08/05/2026
[1] Về sự kiện Unesco ra nghị quyết kỷ niệm 100 năm ngày sinh Hồ Chí Minhhttp://vanhoanghean.com.vn/chi-tiet-tin-tuc/460-ve-su-kien-unesco-ra-nghi-quyet-ky-niem-100-nam-ngay-sinh-ho-chi-minh, truy cập ngày 08/05/2026.
[2] Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội kiến Tổng thống Ấn Độ Droupadi Murmuhttps://nhandan.vn/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-hoi-kien-tong-thong-an-do-droupadi-murmu-post960459.html, truy cập ngày 08/05/2026.
[3] Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modihttps://dangcongsan.org.vn/ninhbinh/tin-tuc-hoat-dong/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-hoi-dam-voi-thu-tuong-an-do-narendra-modi.html, truy cập ngày 08/05/2026.
[4] Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Việt Nam luôn đặt ưu tiên cao cho quan hệ với Ấn Độhttps://www.vietnamplus.vn/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-viet-nam-luon-dat-uu-tien-cao-cho-quan-he-voi-an-do-post1108945.vnp, truy cập ngày 08/05/2026.
[5]Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội kiến Tổng thống Ấn Độ Droupadi Murmuhttps://baochinhphu.vn/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-hoi-kien-tong-thong-an-do-droupadi-murmu-10226050700021791.htm, truy cập ngày 08/05/2026
6Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội kiến Tổng thống Ấn Độ Droupadi Murmu, https://baochinhphu.vn/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-hoi-kien-tong-thong-an-do-droupadi-murmu-10226050700021791.htm, truy cập ngày 08/05/2026
8Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội kiến Tổng thống Ấn Độ Droupadi Murmu, https://baochinhphu.vn/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-hoi-kien-tong-thong-an-do-droupadi-murmu-10226050700021791.htm, truy cập ngày 08/05/2026