Đợt khảo sát lần thứ nhất được thực hiện vào tháng 12 năm 2025, tập trung tìm hiểu mối quan hệ giữa người dân các tộc người thiểu số với hệ thống chính trị địa phương trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy. Nghiên cứu được triển khai ở hai cấp độ: cấp tỉnh và cấp cơ sở. Tại cấp tỉnh, nhóm nghiên cứu thu thập tài liệu, báo cáo, tổ chức thảo luận nhóm và phỏng vấn sâu với đại diện một số cơ quan thuộc Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh, Hội đồng nhân dân và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh. Các nội dung khảo sát tập trung vào quá trình vận hành của hệ thống chính trị địa phương hai cấp, những kết quả đạt được và các vấn đề đặt ra trong thực tiễn.

Tại cấp cơ sở, nhóm nghiên cứu làm việc với lãnh đạo xã Yên Minh, cán bộ các phòng chuyên môn và Trung tâm Phục vụ hành chính công để tìm hiểu tình hình hoạt động của chính quyền sau sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã, những thuận lợi, khó khăn và kiến nghị từ thực tiễn. Đồng thời, nhóm tiến hành khảo sát 151 hộ gia đình người Tày và người Hmông tại thôn Bản Trưởng và thôn Môn Vài, kết hợp thảo luận nhóm và phỏng vấn sâu nhằm làm rõ trải nghiệm, đánh giá và mức độ tham gia của người dân trong quan hệ với chính quyền địa phương.

Kết quả khảo sát lần thứ nhất cho thấy, quan hệ giữa người dân Tày, Hmông với chính quyền địa phương hai cấp ở Tuyên Quang nhìn chung có nền tảng tin cậy và gắn bó, song vẫn tồn tại những khác biệt giữa các nhóm tộc người. Người dân chủ yếu tham gia các hoạt động ở thôn, bản; mức độ tham gia của người Hmông vào những hoạt động rộng hơn còn hạn chế. Đội ngũ cán bộ là người dân tộc thiểu số có sự hiện diện tại cấp cơ sở, nhưng còn ít hơn ở cấp tỉnh.

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng khoảng cách số trong tiếp cận dịch vụ công trực tuyến gắn với những chênh lệch về ngôn ngữ, khả năng tiếp cận thông tin và điều kiện địa lý. Vì vậy, việc mở rộng các kênh dịch vụ trực tuyến cần đi đôi với hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở, đặc biệt đối với người Hmông. Niềm tin của người dân đối với chính quyền được củng cố thông qua sự minh bạch, gần gũi, tinh thần lắng nghe của cán bộ và sự hiện diện của chính quyền trong đời sống cộng đồng. Tuy nhiên, niềm tin cao chưa đồng nghĩa với sự chủ động tham gia của người dân.

Trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, người dân bước đầu ghi nhận những thuận lợi trong liên hệ và tương tác với chính quyền, nhưng chưa nhận thấy những thay đổi rõ rệt về kinh tế, văn hóa và xã hội. Những khó khăn liên quan đến khoảng cách địa lý, thủ tục mới và ngôn ngữ vẫn là các vấn đề cần quan tâm. Kết quả này cho thấy, tinh gọn tổ chức bộ máy chưa tự động bảo đảm khả năng tiếp cận chính quyền bình đẳng cho mọi cộng đồng. Hiệu quả vận hành mô hình hai cấp cần được xem xét từ khả năng duy trì sự gần gũi với người dân, nắm bắt nhu cầu của từng cộng đồng và bảo đảm người dân thực sự tiếp cận được các dịch vụ, chính sách công.

Đợt khảo sát lần thứ hai kế thừa địa bàn và các nhóm đối tượng nghiên cứu của đợt khảo sát tháng 12 năm 2025, qua đó tạo cơ sở đối chiếu kết quả giữa hai thời điểm, làm rõ những thay đổi trong quan hệ giữa người dân với hệ thống chính trị địa phương sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Bên cạnh việc tiếp tục tìm hiểu niềm tin, mức độ tham gia và khả năng tiếp cận các dịch vụ, chính sách công, đợt khảo sát này tập trung làm rõ tâm tư, đánh giá của người Tày và người Hmông về việc sáp nhập thôn, bản, cũng như những thuận lợi, khó khăn và vấn đề nảy sinh trong quá trình thực hiện các chính sách phát triển của Đảng và Nhà nước. Qua đó, nghiên cứu không chỉ ghi nhận thực trạng mà còn nhận diện những chuyển biến, tính liên tục và các vấn đề mới đặt ra trong quan hệ giữa người dân với chính quyền ở địa bàn vùng dân tộc thiểu số.

Kết quả nghiên cứu của nhiệm vụ sẽ góp phần bổ sung cơ sở thực tiễn cho việc đánh giá quá trình vận hành của chính quyền địa phương hai cấp tại vùng dân tộc thiểu số; đồng thời, làm rõ những yếu tố tác động đến niềm tin, sự tham gia và khả năng tiếp cận chính sách của người dân. Đây cũng là cơ sở thực tiễn để xây dựng báo cáo tư vấn chính sách, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị địa phương và tăng cường quan hệ giữa chính quyền với người dân vùng dân tộc thiểu số.