TS. Đặng Xuân Thanh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm phát biểu tại buổi làm việc

Buổi làm việc do TS. Đặng Xuân Thanh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm và ông Johnathan Baker, Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam đồng chủ trì, với sự tham dự ông Nguyễn Thanh Hà, Trương ban Ban Hợp tác Quốc tế; TS. Lê Nam Trung, Chánh Văn phòng Viện Hàn lâm; đại diện Lãnh đạo một số đơn vị nghiên cứu thuộc Viện Hàn lâm, các chuyên gia của UNESCO và đơn vị tư vấn là Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển Truyền thông (IPS).

Phát biểu khai mạc buổi làm việc, TS, Đặng Xuân Thanh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm bày tỏ vui mừng cháo đón ông Johnathan Baker và đoàn công tác UNESCO, đồng thời đánh giá cao sự đồng hành của UNESCO đối với Việt Nam nói chung và Viện Hàn lâm nói chung trong nhiều năm qua, đặc biệt trong các hoạt động thúc đẩy nghiên cứu khoa học xã hội và hỗ trợ chuyển đổi số.

Theo TS. Đặng Xuân Thanh, dự án khảo sát, đánh giá năng lực ứng dụng AI phục vụ nghiên cứu và tư vấn chính sách tại Viện Hàn lâm do UNESCO tài trợ và IPS thực hiện là dự án có ý nghĩa quan trọng đối với định hướng phát triển của Viện Hàn lâm trong giai đoạn mới. Những kết quả khảo sát sơ bộ được trao đổi từ trước đã mang lại nhiều phát hiện đáng chú ý, giúp lãnh đạo và các nhà khoa học của Viện Hàn lâm nhìn nhận rõ hơn về mức độ sẵn sàng và các điều kiện cần thiết để thúc đẩy ứng dụng AI trong nghiên cứu và tư vấn chính sách.

Hiện nay Viện Hàn lâm đang xây dựng chiến lược chuyển đổi số và chiến lược dữ liệu, coi đây là hai định hướng quan trọng nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ. Vì vậy, báo cáo khảo sát được trình bày tại buổi làm việc được kỳ vọng sẽ cung cấp thêm những căn cứ khoa học và thực tiễn quan trọng để Viện Hàn lâm xây dựng các chiến lược và kế hoạch đầu tư trong thời gian tới, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành, tư vấn và hỗ trợ từ UNESCO Việt Nam và cá nhân ông Johnathan Baker trong việc xây dựng nền tảng dữ liệu, nâng cao năng lực số và triển khai các sáng kiến hợp tác mới, góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu và tham mưu chính sách trong thời gian tới.

Ông Johnathan Baker, Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam phát biểu tại buổi làm việc

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Johnathan Baker cho biết ông rất vui mừng khi dự án khảo sát đã hoàn thành và đạt được những kết quả bước đầu quan trọng; đồng thời bày tỏ mong muốn được lắng nghe phần trình bày chi tiết của nhóm nghiên cứu về các kết quả khảo sát cũng như các nhóm giải pháp nhằm nâng cao năng lực ứng dụng AI trong nghiên cứu khoa học xã hội.

Ông Nguyễn Quang Đồng, Viện trưởng IPS trình bày báo cáo kết quả Khảo sát

Đánh giá toàn diện về năng lực chuyển đổi số và ứng dụng AI

Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Quang Đồng, Viện trưởng IPS đã trình bày báo cáo tổng hợp kết quả khảo sát về năng lực chuyển đổi số và khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động nghiên cứu, tư vấn chính sách của Viện Hàn lâm trên cơ sở thu thập, tổng hợp, phân tích dữ liệu từ 510 phiếu khảo sát trực tuyến, hơn 30 cuộc thảo luận nhóm và phỏng vấn sâu hơn 200 nhân sự của Viện Hàn lâm

Khảo sát được thực hiện với mục tiêu đánh giá toàn diện các yếu tố liên quan đến việc ứng dụng công nghệ số và AI trong nghiên cứu khoa học xã hội, bao gồm: khung chính sách và chiến lược phát triển; hạ tầng số; hệ thống dữ liệu; nguồn nhân lực; cơ chế tài chính; cũng như thực trạng triển khai các công cụ trí tuệ nhân tạo trong hoạt động chuyên môn.

Kết quả khảo sát cho thấy, trong những năm gần đây, Viện Hàn lâm đã từng bước chú trọng thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động nghiên cứu và quản lý khoa học. Nhiều đơn vị trực thuộc đã bắt đầu khai thác các nền tảng công nghệ số phục vụ thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu khoa học xã hội; đồng thời tăng cường chia sẻ thông tin và kết quả nghiên cứu thông qua các hệ thống cơ sở dữ liệu và Cổng Thông tin điện tử Viện Hàn lâm.

Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra một số thách thức đặt ra đối với việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nghiên cứu và tư vấn chính sách. Trong đó, đáng chú ý là hạ tầng công nghệ và dữ liệu phục vụ nghiên cứu chưa thực sự đồng bộ; nguồn dữ liệu số hóa còn phân tán; khả năng chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa các đơn vị còn hạn chế; nguồn nhân lực có chuyên môn liên ngành giữa khoa học xã hội và công nghệ số chưa nhiều.

Ngoài ra, cơ chế tài chính dành cho các dự án ứng dụng công nghệ mới, đặc biệt là các giải pháp AI phục vụ nghiên cứu chính sách, vẫn còn chưa tương xứng với nhu cầu phát triển trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu.

Quang cảnh buổi làm việc

Đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực ứng dụng AI

Trên cơ sở đánh giá thực trạng, báo cáo của IPS đề xuất một số nhóm giải pháp nhằm tăng cường năng lực ứng dụng trí tuệ nhân tạo phục vụ nghiên cứu và tư vấn chính sách tại Viện Hàn lâm trong thời gian tới.

Theo đó, trước hết cần xây dựng tầm nhìn và chiến lược dài hạn về chuyển đổi số trong lĩnh vực khoa học xã hội, trong đó xác định rõ vai trò của dữ liệu và AI như một công cụ hỗ trợ quan trọng trong quá trình nghiên cứu, phân tích và dự báo chính sách.

TS. Lê Nam Trung, Chánh Văn phòng Viện Hàn lâm phát biểu tại buổi làm việc

Bên cạnh đó, việc đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, xây dựng các nền tảng dữ liệu dùng chung và thúc đẩy số hóa các nguồn tư liệu khoa học xã hội cũng được xem là điều kiện then chốt để tạo nền tảng cho việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Một nội dung quan trọng khác được nhấn mạnh là phát triển nguồn nhân lực có năng lực kết hợp giữa khoa học xã hội và công nghệ số. Theo các chuyên gia, trong bối cảnh dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo ngày càng đóng vai trò quan trọng trong phân tích chính sách, các nhà nghiên cứu khoa học xã hội cần được trang bị thêm kỹ năng về khai thác dữ liệu, phương pháp phân tích số và sử dụng các công cụ AI trong nghiên cứu.

TS. Lê Văn Hùng, Phó Viện trưởng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững phát biểu tại buổi làm việc

Đồng thời, báo cáo cũng đề xuất tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, qua đó tiếp cận các nguồn tri thức, công nghệ và tài trợ quốc tế nhằm thúc đẩy các sáng kiến đổi mới sáng tạo trong nghiên cứu khoa học xã hội.

Ông Johnathan Baker bày tỏ mong muốn tiếp tục đồng hành cùng Viện Hàn lâm

Tăng cường hợp tác quốc tế trong chuyển đổi số khoa học xã hội

Trao đổi tại buổi làm việc, ông Johnathan Baker cho rằng kết quả khảo sát lần này là cơ sở quan trọng để hai bên tiếp tục trao đổi về các định hướng hợp tác trong thời gian tới, đặc biệt trong các lĩnh vực như hỗ trợ kỹ thuật, phát triển năng lực số cho đội ngũ nghiên cứu, xây dựng hạ tầng dữ liệu và khai thác các nguồn tài trợ quốc tế phục vụ chuyển đổi số trong nghiên cứu khoa học xã hội.

Theo ông, trong bối cảnh thế giới đang bước vào kỷ nguyên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, việc ứng dụng các công nghệ mới trong nghiên cứu khoa học xã hội là xu hướng tất yếu, góp phần nâng cao chất lượng phân tích, dự báo và tư vấn chính sách.

Đại diện UNESCO cũng bày tỏ mong muốn tiếp tục đồng hành cùng Viện Hàn lâm trong việc triển khai các sáng kiến hợp tác, đặc biệt trong các lĩnh vực như hỗ trợ kỹ thuật, phát triển năng lực số cho đội ngũ nghiên cứu, xây dựng hạ tầng dữ liệu và khai thác các nguồn tài trợ quốc tế phục vụ chuyển đổi số trong nghiên cứu khoa học xã hội.

TS. Đặng Xuân Thanh cho rằng báo cáo đã cung cấp một bức tranh tương đối toàn diện về mức độ sẵn sàng của Viện Hàn lâm trong việc thích ứng với các công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo.

Hướng tới hệ sinh thái nghiên cứu khoa học xã hội dựa trên dữ liệu

Phát biểu kết luận buổi làm việc, TS. Đặng Xuân Thanh đánh giá cao nỗ lực của UNESCO và IPS trong việc thực hiện khảo sát và xây dựng báo cáo có giá trị tham khảo quan trọng đối với quá trình chuyển đổi số của Viện Hàn lâm.

Theo TS. Đặng Xuân Thanh, báo cáo đã cung cấp một bức tranh tương đối toàn diện về mức độ sẵn sàng của Viện Hàn lâm trong việc thích ứng với các công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo. Báo cáo không chỉ chỉ ra những thách thức, mà còn làm rõ những lợi thế quan trọng của Viện Hàn lâm, trong đó nổi bật là ba nguồn lực nền tảng: đội ngũ chuyên gia khoa học xã hội, hệ thống dữ liệu nghiên cứu và bề dày lịch sử học thuật. Đây là những tài sản quan trọng để Viện Hàn lâm phát triển trong giai đoạn tới nếu được khai thác và chuyển hóa hiệu quả trong môi trường công nghệ số.

Nhân dịp này, TS. Đặng Xuân Thanh bày tỏ mong muốn trong thời gian tới sẽ tiếp tục nhận được sự đồng hành, tư vấn và hỗ trợ từ UNESCO Việt Nam, đặc biệt trong việc xây dựng chiến lược dữ liệu, phát triển hạ tầng thông tin và thúc đẩy ứng dụng các công nghệ mới trong nghiên cứu khoa học xã hội.

TS. Đặng Xuân Thanh khẳng định, những kết quả khảo sát lần này không chỉ là cơ sở quan trọng để Viện Hàn lâm xây dựng các chiến lược phát triển trong giai đoạn tới, mà còn mở ra những cơ hội hợp tác mới giữa Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam với UNESCO và các đối tác quốc tế, nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong nghiên cứu khoa học xã hội, nâng cao chất lượng tư vấn chính sách và đóng góp thiết thực cho quá trình phát triển của đất nước.