Tự chủ chiến lược đề cập đến khả năng của một quốc gia đưa ra các quyết định chủ quyền trong chính sách đối ngoại và quốc phòng mà không bị ràng buộc bởi áp lực bên ngoài hoặc nghĩa vụ liên minh. Nó không đồng nghĩa với chủ nghĩa biệt lập hay trung lập. Thay vào đó, nó hàm ý sự linh hoạt, độc lập và khả năng tham gia với nhiều cường quốc theo các điều khoản riêng của mình (Pankaj Saran & Raj Kumar Sharma, 2026, pp.53).

Trong dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Độc lập (tháng 8/2025), Thủ tướng Modi cho rằng “quyền tự chủ chiến lược và năng lực nội tại là chìa khóa để giải quyết dứt điểm các mối đe dọa, biến tự lực thành nền tảng của sức mạnh quốc gia, phẩm giá và hành trình hướng tới một Ấn Độ phát triển vào năm 2047…” (Ministry of Defence, 2025). Như vậy, tự chủ chính là nền tảng để Ấn Độ tự lực và tự cường trong phát triển sức mạnh tổng hợp quốc gia. Với cách tiếp cận này, tự chủ chiến lược giúp Ấn Độ đạt được mục tiêu chuyển từ “chủ thể triển khai quy tắc” sang “chủ thể tạo ra quy tắc” (Ian Hall, 2015) trong quản trị toàn cầu.

Trong bối cảnh của Ấn Độ, có thể thất tự chủ chiến lược đề cập đến khả năng như sau. Thứ nhất, theo đuổi lợi ích quốc gia một cách độc lập, đặc biệt là trong quan hệ đối ngoại, quốc phòng, công nghệ và chính sách kinh tế. Thứ hai, chủ động tham gia với nhiều chủ thể và thể chế toàn cầu quan trọng. Cuối cùng là liên tục phát triển sức mạnh quốc gia toàn diện nhằm đảm bảo sự ổn định, an ninh và tăng trưởng của đất nước. Không giống như chính sách không liên kết, vốn tượng trưng cho sự giữ khoảng cách lý tưởng với các khối quyền lực và tránh vướng mắc, tự chủ chiến lược là một chiến lược năng động của sự tham gia có chọn lọc, lấy con người làm trung tâm và hướng đến lợi ích (Surya Kanegaonkar, 2026).

Đây là nguyên tắc chỉ đạo lập trường quốc tế của Ấn Độ. Các nhà hoạch định chính sách gần đây đã chuyển từ lý thuyết trừu tượng sang sự tham gia thực tiễn, với các cường quốc hàng đầu thế giới bao gồm Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc và các quốc gia tầm trung, quốc gia mới nổi ở khu vực Nam bán cầu. Nếu một cường quốc đang lên như Ấn Độ duy trì cách tiếp cận này và xây dựng các mối quan hệ đối tác vững chắc, chủ nghĩa đa phương được cải cách và quá trình toàn cầu hóa trở lại sẽ xuất hiện.

Chính sách đối ngoại của Ấn Độ từ lâu đã được định hình bởi ý tưởng “đa liên kết”, cho phép nước này duy trì quan hệ ngoại giao với nhiều cường quốc lớn theo yêu cầu ngoại giao riêng của mình. Xuyên suốt thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Ấn Độ nỗ lực duy trì thế cân bằng trong quan hệ với cả Hoa Kỳ và Liên Xô, cũng như với các cường quốc nhỏ hơn và các quốc gia không liên kết khác. Động lực của chiến lược này xuất phát từ nỗi lo ngại rằng một hoặc cả hai siêu cường có thể không đáng tin cậy hoặc thực hiện các biện pháp cưỡng ép khi New Delhi rơi vào hoàn cảnh cần trợ giúp. Trong giai đoạn hậu Chiến tranh Lạnh, Ấn Độ vẫn tiếp tục duy trì phương châm tổng thể là tránh phụ thuộc hoàn toàn vào bất kỳ đối tác đơn lẻ nào. Giống như một nhà đầu tư quản lý một danh mục tài sản phức tạp, Ấn Độ liên tục tái cân bằng các mối quan hệ của mình trước những cơ hội và rủi ro mới phát sinh. Tại một số thời điểm, điều này đồng nghĩa với việc gia tăng đáng kể mức độ can dự với một vài đối tác nhất định - như cách quốc gia này đang thực hiện trong những năm gần đây thông qua việc liên kết với Hoa Kỳ trong hàng loạt các vấn đề về an ninh, kinh tế và công nghệ (Tanvi Madan, 2025, pp.117-127).

Hiện tại, Ấn Độ duy trì quan hệ ngoại giao với các nền dân chủ phương Tây trong khi phát triển quan hệ chặt chẽ với Nga và Trung Quốc và tham gia các tổ chức đa phương như BRICS. Về mặt bề ngoài, cách tiếp cận này dường như mang lại sự linh hoạt vì nó cho phép tất cả các bên đạt được nhu cầu của mình trong khi vẫn duy trì các cam kết linh hoạt đối với các liên minh. Một yếu tố thường bị bỏ qua khác định hình cách tiếp cận thận trọng của Ấn Độ đối với áp lực bên ngoài là kinh nghiệm trong quá khứ với các lệnh trừng phạt sau các vụ thử hạt nhân năm 1998 và thời kỳ dài hạn chế tiếp cận công nghệ tiên tiến. Điều này đã tạo ra sự mất lòng tin sâu sắc đối với các mối quan hệ đối tác đi kèm với điều kiện. Do đó, Ấn Độ bảo vệ sự độc lập chiến lược của mình thông qua việc đa dạng hóa nhà cung cấp quốc phòng và duy trì nhiều mối quan hệ quốc tế để tránh phụ thuộc vào một quốc gia duy nhất (Priyanka Agar Wala, 2026).

Mối quan hệ của Ấn Độ với Hoa Kỳ đã sâu sắc hơn đáng kể trong hai thập kỷ qua. Từ hợp tác quốc phòng và chia sẻ thông tin tình báo đến các cuộc tập trận quân sự chung và chuyển giao công nghệ, quan hệ đối tác chiến lược đã trưởng thành. Nhóm Quad (Australia, Nhật Bản, Ấn Độ, Hoa Kỳ), các cuộc đối thoại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, I2U2 (Ấn Độ, Israel, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Hoa Kỳ) và Hành lang Kinh tế Ấn Độ - Trung Đông - Châu Âu (IMEEC), cùng với những mối quan ngại chung về sự trỗi dậy của Trung Quốc đã củng cố hơn nữa mối quan hệ này (Pankaj Saran & Raj Kumar Sharma, 2026, pp.54).

Tuy nhiên, mối quan hệ này không phải là không có va chạm. Các chính sách thương mại thất thường của chính quyền Trump, sau đó là các mức thuế quan và biện pháp trừng phạt gay gắt trong nhiệm kỳ hai của Trump đã gây căng thẳng trong quan hệ kinh tế. Sức ép mà Hoa Kỳ gây ra cho Ấn Độ nhằm buộc nước này cắt giảm giao dịch năng lượng và quốc phòng với Nga cũng như gắn kế chặt chẽ hơn với các lập trường của phương Tây đã thử thách quyết tâm của New Delhi. Phản ứng của Ấn Độ đã được cân nhắc kỹ lưỡng. Ấn Độ tiếp tục can dự với Hoa Kỳ, duy trì lập trường độc lập về các cuộc xung đột toàn cầu và nhấn mạnh đặt lợi ích quốc gia lên trên sự liên kết hệ tư tưởng. Đây là biểu hiện thực tế của tự chủ chiến lược, không phải chủ nghĩa bài Hoa Kỳ, mà là từ chối bị khuất phục bởi các ưu tiên của Hoa Kỳ (Thông tấn xã Việt Nam, 2025, tr.40-41).

Trung Quốc đặt ra thách thức phức tạp hơn. Các cuộc đụng độ biên giới với Ấn Độ năm 2020 đã phá vỡ ảo tưởng chung sống hòa bình, và căng thẳng vẫn ở mức độ cao bất chấp những nỗ lực ngoại giao. Mặt khác Trung Quốc là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Ấn Độ, một chủ chốt tham gia các thể chế khu vực, có khả năng định hình môi trường chiến lược. Cách tiếp cận của Ấn Độ là can dự thận trọng và răn đe cứng rắn. Ấn Độ củng cố cơ sở hạ tầng biện giới, tăng cường quan hệ đối tác Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, và đầu tư năng lực quốc phòng nội địa. Đồng thời, Ấn Độ tham gia các diễn đàn đa phương như BRICS, SCO, nơi Trung Quốc đóng vai trò chủ đạo, một hành động tạo thế cân bằng khó khăn nhưng cần thiết. Tự chủ chiến lược của Ấn Độ là không chấp nhận đối kháng, cũng không chấp nhận đầu hàng. Điều đó có nghĩa là vừa khẳng định chủ quyền và từ chối trở thành đối trọng của quốc gia khác trước một Trung Quốc trỗi dậy, vừa kiểm soát việc Trung Quốc tiếp cận kinh tế Ấn Độ, đồng thời giữ kênh liên lạc luôn thông suốt. Điều này có nghĩa thừa nhận cạnh tranh không cản trở ngoại giao, và các bên không phải lúc nào cũng muốn hay có thể tách rời nhau (Thông tấn xã Việt Nam, 2025, tr.40-41).

Mối quan hệ giữa Ấn Độ và Nga bắt nguồn từ sự đoàn kết thời chiến tranh Lạnh, hợp tác quốc phòng và lợi ích chiến lược chung. Bất chấp sự gần gũi ngày càng tăng giữa Moscow và Bắc Kinh và việc Nga bị cô lập toàn cầu do xung đột Ukraine, Ấn Độ vẫn duy trì mối quan hệ với Nga: mua dầu, nhập vũ khí và can dự ngoại giao. Điều này vấp phải sự chỉ trích từ các quốc gia phương Tây, nhưng Ấn Độ vẫn kiên định. Quan hệ của Ấn Độ với Nga mang tính lịch sử, đa chiều và không chịu sự định đoạt từ bên ngoài. Ấn Độ tiếp tục đa dạng hóa nhập khẩu quân sự, đầu tư sản xuất trong nước và tìm kiến các mối quan hệ đối tác mới, nhưng không bỏ các mói quan hệ cũ. Tự chủ chiến lược của New Delhi là từ chối chọn phe trong một cuộc cạnh tranh chỉ có hai lựa chọn, xây dựng chính sách đối ngoại phản ánh đặc điểm địa lý, lích sử và khát vọng của riêng Ấn Độ (Thông tấn xã Việt Nam, 2025, tr.40-41).

Tóm lại, chính sách đa liên kết của Ấn Độ là thể hiện của sự tự chủ chiến lược. Trong khi duy trì sự độc lập, Ấn Độ vẫn phải đối mặt với áp lực từ các cường quốc lớn. Thay vì chỉ là tự do lựa chọn, là sự cân bằng thận trọng giữa các ưu tiên quốc gia với kỳ vọng bên ngoài, tự chủ chiến lược cho thấy rằng sự độc lập thực sự thường đến từ đàm phán có tính toán hơn là hành động không kiểm soát.

Tài liệu tham khảo

1. Thông tấn xã Việt Nam (2025). Tự chủ chiến lược trong thế giới đầy biến động. Chuyên đề số 11/2025.

2. Ian Hall (2015). Is a “Modi doctrine” emerging in Indian foreign policy?. Australian Journal of International Affairs, Volume 69, issue 3.

3. Ministry of Defence (2025). Operation Sindoor is a demonstration of India’s strategic autonomy & defence self-reliance, says PM Modi in his address on 79th Independence Day. https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2156780

4. Priyanka Agar Wala (2026). India’s Strategic Autonomy in a Transactional World. https://www.globalaffairs.ch/2026/02/25/india-s-strategic-autonomy-in-a-transactional-world/

5. Pankaj Saran & Raj Kumar Sharma (2026). India's Strategic Autonomy: A Special Feature. Nastrat. https://www.natstrat.org/upload/specialedition/India-Strategic-Autonomy-New.pdf

6. Surya Kanegaonkar (2026). India’s Strategic Autonomy: A Guarantor of National Stability, Security and Growth. https://www.natstrat.org/articledetail/publications/india-s-strategic-autonomy-a-guarantor-of-national-stability-security-and-growth-269.html

7. Tanvi Madan (2025). How to Survive in a Multialigned World: The Indian Way of Strategic Diversification. Foreign Affairs, 105 (1), 117-127.