Hình ảnh các đại biểu tham dự hội thảo quốc gia Cơ cấu kinh tế Đông Nam Bộ sau sáp nhập và những vấn đề phát triển bền vững vùng tại Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ (tháng 9/2026)

Thực hiện định hướng tại Công văn số 2659/BKHCN-TĐC ngày 08/10/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ về việc hưởng ứng Ngày Tiêu chuẩn Thế giới năm 2026, Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tích cực tham gia tuyên truyền, lan tỏa thông điệp của năm 2026: “Tầm nhìn chung vì một thế giới tốt đẹp hơn”, với trọng tâm gắn liền với Mục tiêu Phát triển Bền vững số 7 (SDG 7): Năng lượng sạch với giá thành hợp lý.

1. Tiêu chuẩn – Thước đo định hình trật tự kỹ thuật và phát triển bền vững toàn cầu

Trong bối cảnh thế giới đối mặt với những thách thức đan xen về biến đổi khí hậu, khủng hoảng tài nguyên và áp lực chuyển dịch cơ cấu kinh tế, các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc đóng vai trò là cương lĩnh hành động đến năm 2030. Tuy nhiên, các cam kết chính trị và khuôn khổ chính sách vĩ mô chỉ có thể chuyển hóa thành hành động thực tiễn hiệu quả khi có sự đồng hành của hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật.

Tiêu chuẩn không đơn thuần là những thông số kỹ thuật thuần túy, mà là kết tinh của tri thức khoa học, công nghệ và sự đồng thuận quốc tế. Năm 2026, việc đặt trọng tâm vào SDG 7 làm nổi bật vai trò then chốt của tiêu chuẩn trong quá trình chuyển đổi năng lượng công bằng: Bảo đảm tính an toàn, tương thích và hiệu suất: Tiêu chuẩn hóa tạo nền tảng vận hành ổn định cho các nguồn năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời, sinh khối) và các hạ tầng lưu trữ năng lượng mới. Thúc đẩy tích hợp công nghệ số và kinh tế tuần hoàn: Các tiêu chuẩn quốc tế giúp kết nối hệ thống năng lượng với công nghệ số, hỗ trợ phát triển lưới điện thông minh, số hóa quy trình quản trị tài nguyên và tối ưu hóa chuỗi cung ứng. Minh bạch hóa chi phí và bảo đảm khả năng tiếp cận: Tiêu chuẩn kỹ thuật giúp loại bỏ rào cản thương mại, giảm thiểu tổn thất trong truyền tải và phân phối, qua đó hiện thực hóa mục tiêu cung cấp năng lượng sạch với chi phí hợp lý cho mọi tầng lớp nhân dân.

2. Góc nhìn khoa học xã hội: Tiêu chuẩn hóa như một thiết chế văn hóa – xã hội

Từ góc độ khoa học xã hội và nhân văn, tiêu chuẩn hóa cần được nhận diện vượt ra ngoài ranh giới kỹ thuật: đó là một thiết chế quản trị xã hội và phương thức thương thỏa giá trị. Kiến tạo niềm tin xã hội: Tiêu chuẩn thiết lập sự bảo đảm vô hình nhưng vững chắc cho các giao dịch kinh tế và đời sống thường nhật. Một xã hội vận hành dựa trên các tiêu chuẩn minh bạch là một xã hội có mức độ vốn xã hội và niềm tin thể chế cao. Bảo đảm tính công bằng và dung hợp xã hội: Trong chuyển dịch năng lượng và chuyển đổi xanh, tiếp cận năng lượng không chỉ là bài toán công nghệ mà là vấn đề công bằng xã hội. Việc xây dựng và áp dụng tiêu chuẩn giá thành hợp lý là điều kiện tiên quyết để các nhóm dân cư yếu thế, vùng sâu vùng xa, vùng đồng bằng và hải đảo không bị bỏ lại phía sau. Hội nhập và chuyển đổi mô hình tăng trưởng tại vùng Nam Bộ: Là đầu tàu kinh tế năng động của cả nước, khu vực Nam Bộ đang đi đầu trong tiến trình đô thị hóa, chuyển dịch công nghiệp xanh và phát triển kinh tế biển. Việc tuân thủ và tiệm cận các bộ tiêu chuẩn quốc tế (ESG, kinh tế tuần hoàn, bảo tồn di sản gắn với quy hoạch đô thị) là chìa khóa để vùng Nam Bộ nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bao trùm.

3. Trách nhiệm của cộng đồng khoa học xã hội tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Hưởng ứng Ngày Tiêu chuẩn Thế giới 14/10/2026, Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ xác định hoạt động chuẩn hóa gắn liền với trách nhiệm học thuật và tư vấn chính sách của cơ quan nghiên cứu KHXH&NV: Chuẩn hóa trong hoạt động nghiên cứu khoa học: Tiếp tục quán triệt và nâng cao chuẩn mực liêm chính học thuật, phương pháp luận nghiên cứu, hệ thống dữ liệu số hóa và quy chuẩn xuất bản quốc tế. Việc chuẩn hóa nghiên cứu khoa học xã hội là nền tảng để gia tăng độ tin cậy và giá trị ứng dụng của các luận cứ khoa học. Nghiên cứu chiều kích xã hội của các chính sách chuyển đổi xanh: Tăng cường các nghiên cứu liên ngành đánh giá tác động văn hóa – xã hội của tiến trình chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi số và phát triển bền vững tại vùng Nam Bộ; cung cấp các khuyến nghị chính sách giúp hài hòa giữa yêu cầu quy chuẩn kỹ thuật với đặc thù tập quán, sinh kế của người dân địa phương. Lan tỏa ý thức chuẩn mực và lối sống bền vững: Đẩy mạnh truyền thông nội bộ và cộng đồng, thúc đẩy văn hóa tiêu dùng có trách nhiệm, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, đóng góp thiết thực vào mục tiêu Net Zero và các cam kết phát triển bền vững của quốc gia.

Thông điệp “Tầm nhìn chung vì một thế giới tốt đẹp hơn” của Ngày Tiêu chuẩn Thế giới 2026 là lời nhắc nhở sâu sắc rằng: phát triển bền vững không thể tách rời sự kết hợp chặt chẽ giữa các giải pháp kỹ thuật chuẩn xác và các giá trị nhân văn sâu sắc. Với vai trò trong nghiên cứu khoa học xã hội tại khu vực phía Nam, tập thể cán bộ, nghiên cứu viên Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ cam kết tiếp tục đóng góp các luận cứ khoa học sắc bén, đồng hành cùng đất nước trên con đường chuẩn hóa, hội nhập và phát triển thịnh vượng./.