Tọa đàm thuộc Nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp Bộ “Tinh hoa văn hóa trong triết lý giáo dục, mô hình đào tạo tiên tiến trên thế giới đầu thế kỷ 21 và vận dụng cho Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế” do Viện Văn học chủ trì. PGS.TS. Phạm Phương Chi, chủ nhiệm nhiệm vụ chủ trì và điều phối Tọa đàm; ThS. Mai Thu Huyền làm thư ký Tọa đàm. Tham dự Tọa đàm có TS. Nguyễn Huy Bỉnh, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Văn học; TS. Nguyễn Thị Thanh Nga, Phó Viện trưởng; các nhà khoa học trong và ngoài Viện cùng sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội và Trường Đại học Thủ đô Hà Nội.

Mở đầu Tọa đàm, TS. Nguyễn Thị Thanh Nga trình bày tham luận “Tư tưởng giáo dục thời Khai sáng Pháp và giá trị tham khảo cho việc xây dựng môi trường tự do học thuật trong giáo dục đại học Việt Nam hiện nay”. Diễn giả nhấn mạnh vai trò của lý tính, tư duy phản biện và tinh thần hoài nghi khoa học, đồng thời đề cập đến yêu cầu gắn tự do học thuật với tính minh bạch, liêm chính và trách nhiệm trong nghiên cứu, giảng dạy.

Trong tham luận “Từ tư tưởng khuyến học của Fukuzawa Yukichi đến triết lý giáo dục hiện đại Nhật Bản”, ThS. Khương Việt Hà phân tích những cột trụ trong triết lý khuyến học Fukuzawa như bình đẳng phẩm giá và cơ hội học tập, tinh thần “thực học”, độc lập cá nhân gắn với độc lập quốc gia; làm rõ sự dịch chuyển các tư tưởng này vào giáo dục hiện đại Nhật Bản góp phần kiến tạo triết lý giáo dục Nhật Bản. Tác giả tham luận cũng gợi mở hướng tham chiếu đến giáo dục Việt Nam hiện nay.

Với tham luận “Suy ngẫm về những nghịch lý của tự do và quyền lực trong lớp học khi đọc bell hooks”, PGS.TS. Phạm Phương Chi phân tích những mâu thuẫn có thể xuất hiện khi giảng viên vừa khuyến khích sinh viên tự chủ, vừa giữ quyền tổ chức và đánh giá hoạt động học tập. Tham luận nhấn mạnh vai trò của sự lắng nghe, tiêu chí đánh giá minh bạch và tinh thần sẵn sàng xem xét lại nhận định của người dạy.

Tọa đàm thu hút nhiều ý kiến trao đổi, đối thoại từ các nhà nghiên cứu trong và ngoài Viện. Phát biểu cuối Tọa đàm, TS. Nguyễn Huy Bỉnh, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Văn học, đánh giá cao chất lượng các tham luận và những gợi mở đối với thực tiễn giáo dục Việt Nam. Ông bày tỏ kỳ vọng đề tài sẽ đạt được những kết quả nghiên cứu có giá trị, góp phần cung cấp luận cứ, cơ sở khoa học cho việc xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Từ những cách tiếp cận khác nhau, Tọa đàm đã kết nối lịch sử tư tưởng giáo dục với thực tiễn giảng dạy, góp thêm góc nhìn về phát triển năng lực tự chủ của người học. Các tham luận cũng cho thấy việc tiếp nhận những giá trị giáo dục Đông - Tây cần gắn với sự hiểu biết về bối cảnh văn hóa, lịch sử và điều kiện vận dụng tại Việt Nam.