Cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung: Một số vướng mắc và kiến nghị
19/11/2026
Nghị định số 73/2023/NĐ-CP ngày 29/9/2023 của Chính phủ quy định về khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung là cơ chế pháp lý quan trọng nhằm khuyến khích và bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Bài viết của ThS. Huỳnh Dương Trí và ThS. Hồ Bảo đăng trên Tạp chí Thông tin Khoa học xã hội số 5 năm 2006 phân tích một số vướng mắc và kiến nghị hoàn thiện cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Cổng Thông tin điện tử Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trân trọng giới thiệu tóm tắt bài viết.

Nghị định cụ thể hóa chủ
trương của Đảng về khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu
trách nhiệm vì lợi ích chung. Theo hai tác giả, định nghĩa tại Khoản 3, Điều 3
đã nêu những dấu hiệu cơ bản về năng lực, phẩm chất, động cơ và kết quả của
việc đổi mới. Vướng mắc nằm ở cách hiểu cụm từ “chưa được quy định trong văn
bản quy phạm pháp luật”. Một lĩnh vực có thể đã có quy định, nhưng vướng mắc mà
sáng kiến hướng tới vẫn chưa được giải quyết. Tùy cách hiểu, cùng một đề xuất
có thể được xem xét hoặc bị xác định là nằm ngoài phạm vi áp dụng của Nghị
định.
Hai tác giả kiến nghị bỏ
cụm từ này khỏi định nghĩa về cán bộ năng động, sáng tạo. Định nghĩa đề xuất
vẫn bao quát các nhóm cán bộ, công chức lãnh đạo, quản lý, viên chức quản lý,
người giữ chức danh, chức vụ và người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh
nghiệp. Các tác giả đặt trọng tâm vào tư duy đổi mới và tinh thần chịu trách
nhiệm của cán bộ trong phạm vi nhiệm vụ được giao. Theo cách tiếp cận này, sáng
kiến cần xuất phát từ yêu cầu cấp thiết của thực tiễn, có khả năng tháo gỡ
vướng mắc trong cơ chế, chính sách và đem lại hiệu quả thiết thực.
Khi đề xuất đã được triển
khai, một vấn đề khác đặt ra là xem xét trách nhiệm nếu kết quả chỉ đạt một
phần hoặc chưa đạt mục tiêu. Theo Điều 11 của Nghị định, cơ quan sử dụng cán bộ
xem xét người thực hiện có làm đúng chủ trương, có động cơ trong sáng và hành
động vì lợi ích chung hay không. Đây là căn cứ để áp dụng biện pháp loại trừ
trách nhiệm theo quy định của pháp luật có liên quan. Trường hợp việc thực hiện
đề xuất gây thiệt hại, cán bộ đáp ứng các điều kiện trên được xem xét loại trừ,
miễn hoặc giảm nhẹ trách nhiệm.
Các căn cứ như động cơ và
mục đích vì lợi ích chung còn mang tính định tính. Hai tác giả kiến nghị bổ
sung tiêu chí cụ thể, có thể lượng hóa để việc đánh giá được nhất quán. Với đề
xuất chỉ đạt một phần mục tiêu, cơ quan sử dụng cán bộ cần xác định phần việc
đã hoàn thành, đối chiếu kết quả với mục tiêu ban đầu và làm rõ nguyên nhân chủ
quan, khách quan. Nghị định yêu cầu việc đánh giá phải kịp thời, khách quan và
toàn diện. Kết quả đánh giá cũng là căn cứ để cơ quan có thẩm quyền giải trình
về quyết định áp dụng biện pháp bảo vệ trong từng trường hợp.
Sự e ngại của cán bộ có
thể xuất hiện ngay từ khâu trình đề xuất. Khi việc xem xét, phê duyệt kéo dài,
sáng kiến nhằm đáp ứng một yêu cầu cấp thiết có thể chậm được triển khai. Đến
khi thực hiện, cán bộ còn có thể chịu sức ép từ dư luận và truyền thông, nhất
là khi đã xuất hiện ý kiến về nguyên nhân và trách nhiệm mà cơ quan có thẩm
quyền vẫn đang đánh giá kết quả. Hai tác giả kiến nghị bổ sung quy định bảo vệ
cán bộ trước sức ép này, gắn với trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc
công khai kết quả và giải thích căn cứ đánh giá.
Những vướng mắc từ khâu
phê duyệt đến khâu đánh giá cho thấy việc hoàn thiện cơ chế bảo vệ cán bộ gắn
với cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và kiểm soát quyền lực.
Khi thẩm quyền được phân định rõ, cơ quan sử dụng cán bộ có căn cứ để quyết
định cho thực hiện đề xuất, theo dõi quá trình triển khai và giải trình về kết
quả đánh giá. Về phía cán bộ, quy trình rõ ràng và tiêu chí minh bạch giúp họ
cân nhắc rủi ro ngay khi xây dựng phương án, chủ động đề xuất cách làm mới và
chịu trách nhiệm về phần việc được giao.
Thông tin bài
viết:
- Nhan đề: Cơ chế bảo vệ
cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích
chung: Một số vướng mắc và kiến nghị
- Chủ đề: Nhà nước và
Pháp luật
- Tác giả: ThS. Huỳnh
Dương Trí, Hồ Bảo (Trường Đại học Hùng Vương Thành phố Hồ Chí Minh)
- Nguồn trích: Tạp chí
Thông tin Khoa học xã hội số 5 năm 2026.