Bé gái người Ifugao đội túm lúa - Lời chào từ văn hóa Đông Nam Á
25/05/2026
Trong không gian trưng bày Đông Nam Á của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (Bảo tàng), ngay trên bức tường đối diện lối vào của trưng bày ở tầng 1, hình ảnh một bé gái người Ifugao đội túm lúa lớn trên đầu luôn tạo nên ấn tượng mạnh với khách tham quan về thị giác ngay từ những bước chân đầu tiên vào phòng trưng bày. Bức ảnh được sưu tầm tại đảo Luzon (Philippines) không chỉ là một tư liệu dân tộc học quý giá mà còn là một lựa chọn trưng bày giàu dụng ý bảo tàng học, góp phần dẫn dắt cảm xúc và định hướng cách tiếp cận của công chúng đối với không gian văn hóa Đông Nam Á với cơ tầng văn hóa nông nghiệp lúa nước.

Điều gây chú ý trước hết là bố cục thị giác đầy sức hút của bức ảnh. Toàn bộ khung hình gần như được phủ kín bởi những bông lúa xếp tỏa rộng trên đầu cô bé, tạo thành một mảng hình khổng lồ, vừa mềm mại vừa sống động. Những bông lúa rủ xuống bao quanh gương mặt khiến nhân vật trung tâm hiện lên như đang hòa vào thiên nhiên và thời vụ thu hoạch mùa màng. Trong sắc độ đen- trắng giàu tương phản, ánh sáng tập trung vào khuôn mặt và đôi bàn tay đang khẽ giữ những bông lúa, làm nổi bật vẻ bình thản nhưng kiên nghị của một đứa trẻ trên đảo Luzon.

Chi tiết đôi vòng kim loại lớn đeo ở cổ tay, bộ váy hoa giản dị cùng ánh mắt nhìn thẳng tạo nên chiều sâu văn hóa cho bức ảnh. Đó không chỉ là chân dung một em bé, mà còn là hình ảnh thu nhỏ của đời sống cư dân nông nghiệp vùng núi Philippines - nơi ruộng bậc thang, hạt lúa và lao động gắn bó mật thiết với cộng đồng. Với người Ifugao, lúa không đơn thuần là lương thực mà còn mang ý nghĩa thiêng liêng, gắn với nghi lễ, tín ngưỡng và trật tự xã hội. Vì vậy, hình ảnh “đội túm lúa” trong bức ảnh vừa phản ánh công việc thường nhật, vừa gợi nhắc về một nền văn hóa lúa nước lâu đời của khu vực Đông Nam Á.

Từ góc nhìn bảo tàng học, việc đặt bức ảnh ở vị trí đối diện cửa vào là một thủ pháp trưng bày giàu dụng ý đánh thức thị giác người xem. Với kích thước lớn và bố cục cô đọng, bức ảnh tạo nên điểm nhấn cho trưng bày, dẫn dắt cảm xúc của khách tham quan trước khi tiếp cận các hiện vật trưng bày bên trong tầng 1 của tòa Cánh Diều - nơi trưng bày văn hóa Đông Nam Á. Không chỉ đóng vai trò minh họa, ảnh tư liệu ở đây trở thành một “hiện vật thị giác”, kết nối không gian trưng bày với đời sống thực địa và đưa công chúng đến gần hơn với con người Đông Nam Á qua hình ảnh lao động, ký ức về nền văn hóa nông nghiệp lúa nước. Những nét gần gũi ấy gợi mở sự tương đồng văn hóa giữa các cộng đồng cư dân Đông Nam Á, đồng thời chuyển tải thông điệp về một khu vực đa dạng về kinh tế nhưng luôn gắn kết với nhau bởi các mối liên hệ văn hóa lâu đời.

Thông qua một bức ảnh chân dung giản dị về cuộc sống chân thực của người nông dân Philipines - qua hình ảnh của một bé gái, trưng bày đã mở ra nhiều lớp nghĩa về con người, lao động, ký ức và bản sắc văn hóa khu vực. Hình ảnh bé gái người Ifugao đội túm lúa vì thế không chỉ là điểm nhấn thị giác trong không gian trưng bày ở tòa Cánh diều của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, mà còn là “lời chào” giàu cảm xúc của Đông Nam Á gửi tới công chúng tham quan./.
Tin: Nguyễn Thị Phượng - Ảnh: Lê Nguyễn Phương Anh