Hội nghị do GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm chủ trì; tham dự có PGS.TS. Nguyễn Đức Minh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm; TS. Đỗ Xuân Lân, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Viện Hàn lâm; các đồng chí nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm: GS.TS. Võ Khánh Vinh và GS.TS. Đặng Nguyên Anh; cùng lãnh đạo các ban chức năng; thành viên Ban soạn thảo, Tổ biên tập Đề án và các chuyên gia, nhà khoa học.

Phát biểu tại Hội nghị, TS. Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Trưởng ban Ban Quản lý Khoa học và Hợp tác Quốc tế cho biết, Đề án được xây dựng trên cơ sở quán triệt các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển đội ngũ trí thức khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong đó, Nghị quyết số 45-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII xác định rõ nhiệm vụ tập trung xây dựng cơ chế, chính sách đột phá và đầu tư nguồn lực để phát triển Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam ngang tầm các nước tiên tiến. Đồng thời, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị cùng các nghị quyết, chương trình hành động của Chính phủ tiếp tục khẳng định chủ trương đầu tư, nâng cấp Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trở thành cơ sở nghiên cứu trọng điểm quốc gia.

Theo báo cáo, Đề án được triển khai xây dựng từ tháng 3/2024. Đến nay, Viện Hàn lâm đã nhiều lần rà soát, chỉnh sửa, bổ sung hồ sơ theo yêu cầu của Văn phòng Chính phủ và các bộ, ngành liên quan; đồng thời ba lần trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét. Trong quá trình hoàn thiện, Viện Hàn lâm đã nghiêm túc tiếp thu các ý kiến góp ý của Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tư pháp cùng nhiều cơ quan liên quan.

Các ý kiến tại Hội nghị đều đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự công phu và nghiêm túc của Ban soạn thảo trong quá trình xây dựng Đề án. Nhiều đại biểu nhận định Đề án cơ bản đã bám sát định hướng của Đảng, bước đầu bao quát được các trụ cột quan trọng như nghiên cứu khoa học, đào tạo nguồn nhân lực, cơ chế tài chính, hợp tác quốc tế, chuyển đổi số và đầu tư cơ sở vật chất.

Tuy nhiên, các chuyên gia, nhà khoa học cũng đề nghị tiếp tục rà soát, cập nhật Đề án để phù hợp hơn với bối cảnh và yêu cầu phát triển mới hiện nay. Một số ý kiến đề nghị cần nhấn mạnh rõ vai trò của Viện Hàn lâm là cơ quan nghiên cứu chiến lược, cơ quan tham mưu của Đảng theo tinh thần Quyết định số 12-QĐ/TW ngày 30 tháng 3 năm 2026 của Bộ Chính trị về chức năng, nhiệm vụ của Viện Hàn lâm; đồng thời khẳng định làm nổi bật vai trò, trách nhiệm của khoa học xã hội và nhân văn trong giải quyết các vấn đề lớn của đất nước trong giai đoạn mới.

Nhiều đại biểu cho rằng mục tiêu của Đề án cần được thể hiện theo hướng nhấn mạnh chất lượng, hiệu quả và tầm ảnh hưởng học thuật thay vì chỉ tập trung vào số lượng. Các ý kiến đề nghị bổ sung nội dung về nâng cao chất lượng công bố quốc tế, tăng cường số lượng trích dẫn khoa học, mở rộng mạng lưới học thuật quốc tế và nâng cao vị thế học thuật của khoa học xã hội Việt Nam trong khu vực và trên thế giới.

Tập trung hoàn thiện cơ chế, nguồn lực và các giải pháp mang tính đột phá

Thảo luận tại cuộc họp, nhiều chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các giải pháp về thể chế, nguồn nhân lực, cơ chế tài chính và hợp tác quốc tế nhằm tạo nền tảng cho sự phát triển của Viện Hàn lâm trong giai đoạn tới. Một số ý kiến đề nghị sắp xếp lại hệ thống giải pháp theo hướng ưu tiên trước hết cho thể chế, sau đó là con người, kinh phí, hợp tác quốc tế và các nhóm giải pháp khác nhằm bảo đảm tính logic và khả thi trong tổ chức thực hiện.

Các đại biểu cũng đề nghị Đề án cần lượng hóa cụ thể hơn các chỉ tiêu, nguồn lực và lộ trình triển khai; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan liên quan trong quá trình tổ chức thực hiện. Một số ý kiến nhấn mạnh cần cụ thể hóa các cơ chế về tự chủ tài chính, thu hút chuyên gia trong và ngoài nước, đầu tư cho nghiên cứu ứng dụng và xây dựng các chương trình nghiên cứu lớn về khoa học xã hội và nhân văn gắn với yêu cầu phát triển đất nước.

Liên quan đến công tác đào tạo, nhiều ý kiến cho rằng cần phát huy mô hình gắn kết giữa đào tạo với nghiên cứu, tăng cường cơ chế để nghiên cứu sinh tham gia trực tiếp vào hoạt động nghiên cứu tại các viện chuyên ngành; qua đó góp phần đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học xã hội và nhân văn chất lượng cao cho đất nước.

Phát biểu tại Hội nghị, GS.TS Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm nhận định, thời gian qua Viện Hàn lâm đồng thời triển khai hai đề án lớn liên quan đến phát triển khoa học xã hội và nhân văn, trong đó có Đề án tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với khoa học xã hội và nhân văn. Đồng chí nhấn mạnh, quá trình xây dựng Đề án được thực hiện nghiêm túc, công phu, với nhiều vòng lấy ý kiến và rà soát kỹ lưỡng.

Chủ tịch Viện Hàn lâm cho biết, Bộ Chính trị đã giao Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nghiên cứu bổ sung các nội dung phát triển khoa học xã hội và nhân văn vào chương trình, kế hoạch công tác; đồng thời yêu cầu kiện toàn, củng cố, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động nghiên cứu, tư vấn chính sách, xây dựng Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trở thành trung tâm nghiên cứu trọng điểm quốc gia về khoa học xã hội và nhân văn ngang tầm các nước tiên tiến trên thế giới.

Phát biểu kết luận Hội nghị, GS.TS. Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, tâm huyết và những ý kiến đóng góp sâu sắc, thẳng thắn của các chuyên gia, nhà khoa học đối với quá trình hoàn thiện Đề án. Đồng chí nhấn mạnh, việc xây dựng Đề án “Tăng cường năng lực, phát triển Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 ngang tầm với các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới” không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng của Viện Hàn lâm mà còn có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của khoa học xã hội và nhân văn trong giai đoạn mới.

Chủ tịch Viện Hàn lâm khẳng định, mặc dù quá trình xây dựng Đề án gặp nhiều khó khăn, phải liên tục rà soát, cập nhật theo các chủ trương, yêu cầu mới của Trung ương và thực tiễn phát triển, song Viện Hàn lâm luôn xác định đây là nhiệm vụ cần được triển khai với tinh thần nghiêm túc, trách nhiệm và quyết tâm cao. Việc tiếp tục hoàn thiện Đề án phải bám sát các nghị quyết, kết luận mới của Đảng; đồng thời thể hiện rõ vai trò, vị thế của Viện Hàn lâm với tư cách là cơ quan nghiên cứu chiến lược, tham mưu chính sách của Đảng và Nhà nước trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn.

Toàn cảnh Hội nghị

GS.TS. Lê Văn Lợi yêu cầu Ban soạn thảo tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý tại Hội nghị; tiếp tục rà soát, cập nhật và cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp, nhất là các nội dung liên quan đến cơ chế tài chính, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao chất lượng nghiên cứu, tư vấn chính sách, hợp tác quốc tế và chuyển đổi số. Đồng chí nhấn mạnh, Đề án cần được hoàn thiện theo hướng bảo đảm tính khả thi, có trọng tâm, trọng điểm, tạo cơ sở quan trọng để xây dựng Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trở thành trung tâm nghiên cứu trọng điểm quốc gia về khoa học xã hội và nhân văn, từng bước ngang tầm với các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới.

Kết luận Hội nghị, Chủ tịch Viện Hàn lâm đề nghị Ban soạn thảo khẩn trương hoàn thiện hồ sơ Đề án trên cơ sở tiếp thu đầy đủ ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định theo đúng quy định./.