Tham dự buổi tiếp có PGS.TS. Nguyễn Văn Minh – Viện trưởng, TS. Ngô Quốc Đông – Phó Viện trưởng, cùng toàn thể cán bộ Viện. Cuộc gặp gỡ đã mở ra cơ hội trao đổi học thuật và tăng cường hiểu biết về nghiên cứu tôn giáo ở Châu Á.

Trong phần giới thiệu, GS. Pascal Bourdeaux trình bày về lịch sử hình thành của École Pratique des Hautes Études (EPHE) – viện thành viên của Đại học PSL, được thành lập năm 1868. Có thể nói, sự ra đời của EPHE gắn liền với bối cảnh chuyển biến sâu sắc của đời sống trí thức châu Âu nửa sau thế kỷ XIX. Đây là giai đoạn các quốc gia châu Âu, đặc biệt là Pháp và Đức, đẩy mạnh hiện đại hóa hệ thống đại học, chuyển từ mô hình đào tạo mang tính hàn lâm, kinh viện sang mô hình nghiên cứu khoa học dựa trên thực hành, gắn với khảo cứu tư liệu gốc và phương pháp thực nghiệm. Trong bối cảnh cạnh tranh học thuật với các đại học Đức, Pháp đã thành lập EPHE nhằm đổi mới giáo dục đại học, đào tạo các nhà nghiên cứu thông qua việc trực tiếp làm việc với văn bản, hiện vật, tư liệu lịch sử và dữ liệu khoa học. Chính định hướng này đã khiến EPHE ngay từ đầu trở thành một không gian học thuật đặc thù, đề cao tính liên ngành, nghiên cứu thực nghiệm và sự gắn kết chặt chẽ giữa giảng dạy và nghiên cứu, đặt nền móng cho các ngành khoa học xã hội và nhân văn hiện đại tại Pháp. Đặc biệt, Phân ban Khoa học Tôn giáo ra đời năm 1886, trở thành nơi quy tụ nhiều thế hệ học giả quốc tế, chuyên sâu về lịch sử, văn bản học, triết học và nhân học tôn giáo. Với phương châm “thực hành nghiên cứu”, EPHE chú trọng đào tạo và triển khai các dự án liên ngành, kết nối học giả từ nhiều quốc gia. EPHE cũng từng có những kết nối học thuật đáng chú ý với giới trí thức Việt Nam, trong đó có Giáo sư Nguyễn Văn Huyên, Thiền sư Thích Nhất Hạnh từng được mời giảng dạy tại đây.

Từ cuối thế kỷ XIX, EPHE đã đóng góp vai trò quan trọng trong nghiên cứu các truyền thống tôn giáo ở Châu Á. Những học giả như Sylvain Lévi và nhiều nhà nghiên cứu khác đã tiến hành khảo cổ học tôn giáo ở Ấn Độ và vùng Viễn Đông. Sang thế kỷ XX, các nhà nghiên cứu của EPHE tiếp tục mở rộng nghiên cứu về Tôn giáo ở Châu Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản và vùng Viễn Đông. Các công trình này đặt nền móng cho việc hiểu sâu sắc sự đa dạng và giao thoa của các truyền thống tôn giáo trong khu vực và thế giới.

Ngoài ra, nghiên cứu về tôn giáo ở Việt Nam, EPHE còn chú trọng đến tín ngưỡng dân gian Đông Nam Á, sự biến đổi của Phật giáo và Hồi giáo trong bối cảnh toàn cầu hóa, cũng như các phong trào tôn giáo mới. Hiện EPHE có hơn 50 nhà nghiên cứu, với nhiều ấn phẩm kha học, có chủ đề đa dạng từ triết học tôn giáo, Chính thống giáo, Tin lành, Phật giáo châu Á, đến nhân học ngôn ngữ và nhân học hình ảnh,… ở nhiều nơi trên thế giới.

Phát biểu tại buổi tọa đàm, PGS.TS. Nguyễn Văn Minh nhấn mạnh chuyến thăm của GS. Pascal không chỉ có ý nghĩa giới thiệu thành tựu nghiên cứu của EPHE mà còn tiếp nối truyền thống hợp tác lâu dài đã có với Viện Nghiên cứu Tôn giáo trước khi hợp nhất với Viện Dân tộc học. Hiện nay, trong bối cảnh hai cơ quan hợp nhất, chuyến thăm này càng có ý nghĩa đặc biệt, mở ra triển vọng mới trong trao đổi học thuật liên ngành về tôn giáo và dân tộc học/nhân học.

Với truyền thống hơn 150 năm nghiên cứu và đào tạo, EPHE đã khẳng định vị thế trong lĩnh vực tôn giáo học. Việc đón tiếp GS Pascal Bourdeaux là một dấu mốc quan trọng, góp phần thúc đẩy giao lưu học thuật, làm phong phú thêm hiểu biết về nghiên cứu tôn giáo Á châu, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế trong khoa học xã hội và nhân văn.