Diện mạo toàn cảnh từ nguồn tư liệu phong phú

Với cấu trúc gồm 04 chương trải dài trên gần 300 trang sách, tác giả Lê Xuân Thông đã dẫn dắt người đọc đi từ nền tảng lý luận, nguồn gốc tư liệu cho đến những khảo cứu thực địa sinh động. Ngay từ chương Mở đầu, cuốn sách gây ấn tượng bởi sự nghiêm túc trong phương pháp tiếp cận khi hệ thống hóa một khối lượng tư liệu khổng lồ: từ thư tịch cổ, văn khắc cổ (bia ký, chuông đồng), di sản vật chất cho đến các sản phẩm nghiên cứu khoa học và đặc biệt là nguồn tư liệu điền dã vô cùng quý giá. Chính nền tảng tư liệu phong phú này đã làm cơ sở cho những phân tích, đánh giá khách quan ở các chương tiếp theo.

Tái hiện lịch sử biến thiên qua ba thế kỷ

Cuốn sách được chia mốc thời gian rõ rệt để người đọc dễ dàng theo dõi tiến trình lịch sử:

Thế kỷ XVII - XVIII (Chương 2): Đây là giai đoạn Phật giáo bén rễ và phát triển mạnh mẽ gắn liền với công cuộc khai phá của lưu dân và sự tín mộ của các chúa Nguyễn. Người đọc sẽ được khám phá mạch nguồn Phật giáo Thiền Đại Việt (với các thiền sư lỗi lạc như Huệ Đạo Minh, Minh Châu Hương Hải) cùng sự truyền nhập của các thiền phái Trung Hoa (Tào Động, Lâm Tế). Đặc biệt, cuốn sách đi sâu vào dòng Thiền nội sinh trên vùng đất Quảng Nam - Đà Nẵng - Lâm Tế Chúc Thánh do sư tổ Minh Hải Pháp Bảo khai sáng - một cột mốc vàng son của Phật giáo xứ Quảng. Bên cạnh đó, bức tranh về sự hình thành các ngôi chùa dân gian, tình hình xây dựng và kiến trúc thờ tự thời kỳ này cũng được tái hiện tỉ mỉ.

Thế kỷ XIX (Chương 3): Giai đoạn đầy biến động dưới triều đại nhà Nguyễn. Tác giả đã khắc họa rõ nét mối quan hệ giữa vương triều với Phật giáo Quảng Nam - Đà Nẵng, sự chuyển biến trong đời sống tăng sĩ, các nghi lễ sơn môn và đặc biệt là chân dung của các bậc danh tăng có tầm ảnh hưởng lớn như Tiên Thường Viên Trừng, Toàn Nhâm Vi Ý Quán Thông, Ấn Bổn Tổ Nguyên Vĩnh Gia, Ấn Lan Tổ Huệ Từ Trí. Hệ thống chùa chính thống và chùa dân gian thời kỳ này cũng được phân loại và khảo cứu chi tiết.

Đi tìm đặc điểm và vai trò cốt lõi của Phật giáo xứ Quảng

Điểm nhấn đắt giá nhất của công trình nằm ở Chương 4, nơi tác giả đúc kết những đặc điểm và vai trò của Phật giáo Quảng Nam - Đà Nẵng trong suốt ba thế kỷ (XVII - XIX).

Qua ngòi bút của Lê Xuân Thông, Phật giáo vùng đất này hiện lên với những nét cá tính rất riêng: cởi mở, bình dân và gần gũi; có sự tồn tại và hòa quyện của nhiều Thiền phái; thể hiện tính dung hợp mạnh mẽ với các tôn giáo, tín ngưỡng và văn hóa khác; đồng thời vừa mang tính phổ quát của Phật giáo Việt Nam vừa mang đậm sắc thái địa phương của con người xứ Quảng.

Không chỉ dừng lại ở khía cạnh tôn giáo thuần túy, cuốn sách khẳng định Phật giáo giai đoạn này có vai trò to lớn trong việc ổn định nhân tâm, tạo nền tảng tinh thần cho quần chúng, góp phần xây dựng một xã hội nhân văn, hướng thiện và là “sợi dây” gắn kết, cố kết cộng đồng, làm giàu thêm các giá trị văn hóa bản địa.

Một ấn phẩm không thể bỏ qua

“Phật giáo Quảng Nam - Đà Nẵng thế kỷ XVII - XIX” của tác giả Lê Xuân Thông không phải là một công trình nghiên cứu lịch sử - tôn giáo khô khan mà là một cuốn biên niên sử văn hóa với tình yêu mảnh đất miền Trung. Cuốn sách là tài liệu tham khảo quý báu cho các nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa, Phật học, đồng thời là cuốn cẩm nang văn hóa ý nghĩa cho bất kỳ ai muốn thấu hiểu phần hồn của di sản Quảng Nam - Đà Nẵng.

Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách cùng bạn đọc!