Trong bối cảnh môi trường quốc tế đang chuyển biến nhanh chóng, khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương nổi lên như một không gian chiến lược trung tâm của cạnh tranh quyền lực toàn cầu, năm 2022 cuốn sách Chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Mỹ được xuất bản đã góp phần làm sáng tỏ những động lực, nội dung và tác động của chính sách đối ngoại Mỹ đối với khu vực này, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gia tăng giữa các cường quốc.

Cuốn sách là công trình nghiên cứu của nhóm tác giả thuộc Viện Nghiên cứu Châu Mỹ, do PGS.TS Cù Chí Lợi làm chủ biên đã đặt vấn đề một cách rõ ràng và có tính thời sự cao: sự trỗi dậy mạnh mẽ của Trung Quốc không chỉ làm thay đổi tương quan lực lượng mà còn tác động sâu sắc đến cấu trúc quyền lực khu vực. Trước những biến động đó, Mỹ buộc phải điều chỉnh chiến lược nhằm duy trì vai trò và lợi ích của mình. Việc hình thành và triển khai chiến lược “Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở” được xem là một phản ứng chính sách mang tính hệ thống, phản ánh cách tiếp cận mới của Mỹ trong việc định hình trật tự khu vực.

Về cấu trúc, cuốn sách được tổ chức thành 4 Chương:

Chương 1: Bối cảnh mới - thách thức mới: Tập trung phân tích bối cảnh mới với những thay đổi về chính trị, kinh tế và an ninh, qua đó làm nổi bật các thách thức nổi lên trong khu vực.

Chương 2: Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ:  Chương này đi sâu vào việc làm rõ nội hàm của chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Mỹ, bao gồm mục tiêu, công cụ triển khai và các trụ cột chính như an ninh, kinh tế và quan hệ quốc tế. Đây là phần có ý nghĩa nền tảng, giúp người đọc hiểu được cách Mỹ thiết kế và vận hành chiến lược của mình.

Chương 3: Thái độ của các nước đối với Chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Mỹ: Nội dung mở rộng góc nhìn bằng việc phân tích phản ứng của các chủ thể liên quan, đặc biệt là Trung Quốc, các nước trong khu vực và các cơ chế hợp tác như ASEAN hay nhóm QUAD. Qua đó, cuốn sách không chỉ phản ánh tính chất tương tác đa chiều của chiến lược mà còn cho thấy sự phức tạp của môi trường khu vực, nơi các quốc gia vừa hợp tác vừa cạnh tranh.

Chương 4: Ảnh hưởng của Chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Mỹ tới Việt Nam:  Đây là phần tập trung đánh giá tác động của chiến lược này đối với Việt Nam, chỉ ra cả cơ hội và thách thức, đồng thời gợi mở một số định hướng chính sách nhằm tận dụng lợi thế và giảm thiểu rủi ro.

Cuốn sách Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ là kết quả của một quá trình nghiên cứu công phu, nghiêm túc và tâm huyết của các tác giả. Không chỉ dừng lại ở một công trình mang tính tổng hợp và phân tích chính sách, cuốn sách còn thể hiện nỗ lực làm rõ những vấn đề cốt lõi đang định hình môi trường chiến lược khu vực. Với ý nghĩa đó, cuốn sách không chỉ giúp người đọc hiểu rõ hơn về chiến lược của một cường quốc, mà còn gợi ra những liên hệ thiết thực đối với Việt Nam trong việc định vị vai trò và lựa chọn cách tiếp cận phù hợp.