Nghiên cứu xuất phát từ thực tế Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang ngày càng được xem là công cụ quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn gắn với khai thác lợi thế đặc thù của địa phương. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, việc tích hợp văn hóa vào sản phẩm OCOP vẫn chủ yếu dừng ở các yếu tố hình thức như bao bì, biểu tượng hay hoạt động truyền thông, trong khi các giá trị văn hóa cốt lõi như tri thức bản địa, kỹ năng nghề truyền thống và vai trò của cộng đồng địa phương chưa được khai thác đầy đủ.

Thông qua phân tích lý luận kết hợp với khảo sát thực tiễn tại khu vực Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, bài viết đã làm rõ một số vấn đề nổi bật như: nhận diện giá trị văn hóa còn mang tính cảm tính; mâu thuẫn giữa yêu cầu chuẩn hóa OCOP với tính đa dạng văn hóa địa phương; hạn chế về năng lực của các chủ thể OCOP trong khai thác và truyền tải giá trị văn hóa; cũng như nguy cơ thương mại hóa giản đơn các yếu tố văn hóa trong phát triển sản phẩm.

Một điểm đáng chú ý của nghiên cứu là việc tiếp cận văn hóa không chỉ như yếu tố hỗ trợ quảng bá sản phẩm, mà như một nguồn lực nội sinh tham gia trực tiếp vào quá trình tạo lập giá trị. Từ đó, bài viết nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy “gắn văn hóa vào sản phẩm” sang “phát triển sản phẩm từ văn hóa”, coi cộng đồng địa phương là chủ thể trung tâm của quá trình phát triển.

Trên cơ sở phân tích lý luận và thực tiễn, bài viết đề xuất một số định hướng nhằm nâng cao hiệu quả tích hợp giá trị văn hóa vào sản phẩm OCOP, bao gồm: hoàn thiện khung hướng dẫn chuyên môn về tích hợp văn hóa; điều chỉnh cách tiếp cận chuẩn hóa theo hướng nhạy cảm văn hóa; tăng cường năng lực cho các chủ thể OCOP; và xây dựng cơ chế bảo đảm sự tham gia thực chất của cộng đồng địa phương trong toàn bộ chuỗi giá trị sản phẩm.

Bài nghiên cứu góp phần bổ sung góc nhìn văn hóa – phát triển trong nghiên cứu OCOP ở Việt Nam hiện nay, đồng thời cung cấp thêm luận cứ khoa học cho việc hoàn thiện chính sách phát triển sản phẩm OCOP theo hướng bền vững, dựa trên phát huy bản sắc văn hóa và nguồn lực nội sinh của địa phương.

...............................................................

Thông tin bài báo:

Tác giả: ThS. Đinh Trọng Thu

Đơn vị công tác: Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững

Tên bài báo: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về tích hợp các giá trị văn hóa vào sản phẩm OCOP

Ẩn phẩm Địa lý nhân văn - Tạp chí: Nghiên cứu Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững, số 1(50), 2026.

(Chi tiết bài viết xin vui lòng liên hệ bộ phận tạp chí hoặc thư viện) để được tham khảo.