Ảnh minh họa: Cờ Tổ quốc là bạn đồng hành của ngư dân xuyên suốt hành trình vươn khơi (Nguồn ảnh: Công ty TNHH Cờ Sao)

Bằng phương pháp điền dã dân tộc học, nghiên cứu cho thấy một thực tế đáng chú ý: cùng xuất phát từ chiến lược xuất khẩu lao động, nhưng hướng đi sinh kế sau khi trở về lại phân hóa rõ rệt giữa hai địa phương. Ở xã Tịnh Kỳ, phần lớn lao động chuyển sang kinh doanh dịch vụ hậu cần nghề cá; trong khi đó tại xã Bình Châu, đa số vẫn gắn bó với hoạt động khai thác hải sản.

Sự khác biệt này không chỉ phản ánh điều kiện kinh tế - xã hội cụ thể của từng địa bàn, mà còn cho thấy vai trò chi phối của văn hóa nghề nghiệp đối với lựa chọn sinh kế. Ở Bình Châu, văn hóa nghề biển được duy trì bền chặt, góp phần củng cố bản sắc cộng đồng và tạo lực giữ chân lao động với nghề truyền thống. Ngược lại, sự suy giảm của các thực hành văn hóa nghề đã thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang các hoạt động kinh tế mang tính thị trường rõ nét hơn.

Từ những phát hiện thực địa, bài viết đặt ra một vấn đề có ý nghĩa rộng hơn: di cư lao động quốc tế không chỉ là giải pháp sinh kế, mà còn là tác nhân làm tái cấu trúc không gian văn hóa và nghề nghiệp ở các cộng đồng ven biển. Qua đó, nghiên cứu cung cấp thêm bằng chứng khoa học cho việc xây dựng chính sách đối với thanh niên ngư dân.

Đáng chú ý, các hàm ý chính sách được gợi mở theo hướng cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa nghề biển, giữa tạo sinh kế bền vững và giữ gìn nền tảng xã hội gắn với chủ quyền biển đảo. Đây là cơ sở quan trọng để các cơ quan quản lý xem xét thiết kế các chương trình hỗ trợ phù hợp, sát với đặc thù từng cộng đồng./.

 Thông tin bài viết:

- Nhan đề: Xuất khẩu lao động và sự phân hóa sinh kế của thanh niên ngư dân: trường hợp hai xã Tịnh Kỳ và Bình Châu, tỉnh Quảng Ngãi

- Chủ đề: Xã hội học kinh tế, Văn hóa nghề nghiệp

- Tác giả: TS. Lê Ngọc Huynh (Viện Dân tộc học và Tôn giáo học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam); ThS. Nguyễn Thủy Hồng (Viện Ngôn ngữ học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam)

- Nguồn trích: Tạp chí Thông tin Khoa học xã hội số 01 năm 2026.