Đoàn CASS gồm 9 học giả đến từ Viện Nghiên cứu Phát triển Nông thôn, Viện Nghiên cứu Chủ nghĩa Mác và Trường Kiến trúc, Đại học Thanh Hoa, do GS. Wei Houkai, Viện sĩ CASS, làm trưởng đoàn. Về phía Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, PGS.TS. Chu Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Xã hội học và Tâm lý học, chủ trì buổi làm việc. Tham dự còn có các nhà khoa học đến từ Viện Xã hội học và Tâm lý học, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững, Viện Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương.

Tại buổi trao đổi, các nhà khoa học Việt Nam tập trung trình bày và chia sẻ thông tin liên quan đến ba nhóm vấn đề chính: thực trạng phát triển hệ thống đô thị hiện đại ở Việt Nam; các mô hình và kinh nghiệm quản trị đô thị; và quá trình hòa nhập của cư dân nông thôn tại các thành phố. Các nội dung được tiếp cận từ nhiều góc độ, góp phần làm rõ những chuyển biến về không gian đô thị, tổ chức quản lý và các vấn đề xã hội nảy sinh trong quá trình đô thị hóa.

Trên cơ sở các nội dung được trình bày, các học giả Trung Quốc đặt nhiều câu hỏi liên quan đến phương pháp tính tỷ lệ đô thị hóa, định hướng phát triển các thành phố trực thuộc Trung ương, mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chính sách an sinh xã hội đối với người nhập cư, xu hướng nữ hóa di cư và công tác bảo tồn di sản văn hóa trong không gian đô thị. Đây đều là những vấn đề có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn, gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng phát triển đô thị và bảo đảm tính bao trùm của quá trình đô thị hóa.

Trao đổi về phương pháp tính tỷ lệ đô thị hóa, các nhà khoa học Việt Nam cho biết sự khác biệt trong số liệu có thể xuất phát từ việc sử dụng các tiêu chí và phạm vi thống kê khác nhau. Theo đó, số liệu của cơ quan thống kê và số liệu phục vụ quản lý, phân loại đô thị của ngành xây dựng được xác định trên những cơ sở riêng, do đó cần làm rõ phương pháp tính và hệ quy chiếu khi so sánh, đánh giá tỷ lệ đô thị hóa.

Đối với định hướng phát triển các thành phố trực thuộc Trung ương, nội dung trao đổi nhấn mạnh vai trò của việc hình thành các cực tăng trưởng mới trong tổ chức không gian phát triển và thúc đẩy liên kết vùng. Về tổ chức chính quyền địa phương, các nhà khoa học chia sẻ những thay đổi trong quá trình chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp, gồm cấp tỉnh và cấp xã, không tổ chức cấp huyện. Việc sắp xếp này hướng tới tinh gọn bộ máy, giảm tầng nấc trung gian, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và cải thiện chất lượng phục vụ người dân.

Một nội dung đáng chú ý khác là cách tiếp cận đô thị hóa như một quá trình kinh tế, xã hội và không gian có tính liên kết, diễn ra ở nhiều cấp độ. Theo đó, nghiên cứu đô thị hóa không chỉ giới hạn ở sự gia tăng dân số đô thị hay mở rộng địa giới hành chính, mà còn cần xem xét sự chuyển dịch lao động, biến đổi sinh kế, khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội và mức độ hòa nhập của các nhóm dân cư. Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa đối với việc phân tích những thách thức mà người nhập cư phải đối mặt, trong đó có khả năng tiếp cận an sinh xã hội và các dịch vụ thiết yếu tại nơi đến.

Về xu hướng nữ hóa di cư, các nhà khoa học Việt Nam cho rằng hiện tượng này cần được xem xét trong mối quan hệ với nhu cầu sử dụng lao động nữ tại các khu công nghiệp và khu vực dịch vụ, cũng như chiến lược sinh kế của hộ gia đình. Việc làm rõ các động lực kinh tế và xã hội của di cư sẽ góp phần nhận diện tốt hơn những nhu cầu hỗ trợ, bảo vệ quyền lợi và bảo đảm an sinh cho lao động nữ di cư. Bên cạnh đó, vấn đề bảo tồn di sản văn hóa trong quá trình phát triển đô thị cũng được trao đổi, với sự nhấn mạnh về vai trò của công tác bảo tồn trong gìn giữ các giá trị văn hóa và bảo đảm tính bền vững của quá trình phát triển.

Kết thúc buổi làm việc, đoàn CASS đánh giá cao những thông tin và chia sẻ của các nhà khoa học Việt Nam. Buổi trao đổi không chỉ góp phần tăng cường hiểu biết về thực tiễn đô thị hóa và quản trị đô thị ở Việt Nam, mà còn mở ra triển vọng hợp tác nghiên cứu giữa các cơ quan khoa học hai nước, đặc biệt trong những lĩnh vực như phát triển đô thị, di cư, hòa nhập xã hội và quản trị đô thị bền vững

Một số hình ảnh của   buổi trao đổi học thuật