Công trình nghiên cứu của PGS.TS. Đinh Quang Hải về "Lịch sử quan hệ hai bên biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc từ năm 1945 đến năm 1979"

Biên giới, lãnh thổ là vấn đề thiêng liêng đối với mỗi quốc gia, dân tộc. Trong bất cứ thời đại nào, dưới chính thể nào, vấn đề bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ luôn là mối quan tâm hàng đầu của mỗi quốc gia, dân tộc.

Đối với Việt Nam, trong suốt quá trình lịch sử dựng nước và giữ nước, vấn đề giữ vững sự toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ của Tổ quốc là vấn đề quan trọng đặc biệt, được chính phủ và nhân dân quan tâm từ xưa đến nay. Trong các đường biên giới quốc gia giữa Việt Nam với các quốc gia láng giềng, biên giới Việt Nam - Trung Quốc là đường biên giới quan trọng nhất và cũng là phức tạp nhất. Trải qua quá trình lịch sử lâu dài, đầy biến động, biên giới Việt Nam - Trung Quốc đã có nhiều vấn đề tồn tại đặt ra và đã từng bước được giải quyết để đi đến mục tiêu chung là xây dựng đường biên giới hòa bình hữu nghị, cùng phát triển.

Đường biên giới trên đất liền giữa Việt Nam và Trung Quốc dài 1.065,652 km trong tổng chiều dài là 1.449,566 km (trên biển là 383,914 km). Điểm khởi đầu biên giới là giao điểm đường biên giới của 3 quốc gia Trung Quốc - Việt Nam - Lào, tại cửa khẩu A Pa Chải (tỉnh Điện Biên), điểm cuối đường biên giới là điểm thứ nhất của đường phân định lãnh hải trong vịnh Bắc Bộ.    

Cột mốc biên giới tại Hữu nghị Quan (Lạng Sơn)

Đường biên giới về phía Việt Nam nằm trên địa bàn 7 tỉnh (Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh). Đường biên giới trên đất liền về phía Trung Quốc nằm trên địa bàn 2 tỉnh Quảng Tây và Vân Nam (gồm 14 huyện). Trải qua quá trình phát triển của lịch sử, biên giới Việt Nam - Trung Quốc thường xảy ra các chuyện tranh chấp hoặc đôi khi còn xảy ra tình trạng bất ổn và thậm chí trong lịch sử đã nhiều lần xảy ra chiến tranh giữa hai nước. Tuy nhiên, vấn đề quan hệ khu vực hai bên biên giới không chỉ trên lĩnh vực chính trị, quân sự, quốc phòng, an ninh, mà còn trên nhiều lĩnh vực quan trọng khác như: quan hệ dân tộc, thân tộc, hôn nhân xuyên biên giới, quan hệ kinh tế, trao đổi buôn bán giữa hai bên biên giới, các vấn đề về giao lưu và bảo lưu các giá trị văn hóa, quan hệ xã hội, vấn đề tôn giáo và nhiều vấn đề khác rất cần phải được nghiên cứu một cách thấu đáo, góp phần cho việc hoạch định chủ trương, chính sách cũng như chỉ đạo thực hiện của hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc trong quan hệ ngoại giao ở tầm vĩ mô cũng như trong quan hệ giữa hai bên ở khu vực biên giới trên đất liền.

Cuốn sách Lịch sử quan hệ hai bên biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc từ năm 1945 đến năm 1979 góp phần làm rõ quá trình hình thành đường biên giới trong lịch sử và mối quan hệ hai bên biên giới trên đất liền giữa Việt Nam và Trung Quốc từ năm 1945 đến năm 1979 trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội và an ninh quốc phòng, trong đó chú trọng tập trung làm rõ nhiệm vụ bảo vệ độc lập chủ quyền biên giới quốc gia lãnh thổ và quan hệ giữa các địa phương và cư dân ở hai bên biên giới Việt Nam và Trung Quốc trên tất cả các mặt. Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu, tập trung đánh giá thực trạng quan hệ biên giới Việt Nam - Trung Quốc từ năm 1945 đến năm 1979; đồng thời rút ra một số kinh nghiệm và đề xuất một số kiến nghị giải pháp trong việc xử lý giải quyết các vấn đề trong quan hệ hai bên  biên giới Việt Nam - Trung Quốc.