Với tư cách là một trong những đơn vị hành chính cấp xã có diện tích tự nhiên lớn nhất Việt Nam, lên tới 544,31 km², Châu Khê bao trùm phần lớn diện tích vùng lõi của Vườn Quốc gia Pù Mát. Trong bối cảnh toàn tỉnh đang quyết liệt triển khai đề án sắp xếp lại đơn vị hành chính và tinh gọn bộ máy, việc bảo vệ hệ sinh thái rừng nguyên sinh tại đây đặt ra thách thức lớn, buộc địa phương phải tìm đến lời giải từ công nghệ số.

Thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức, năm 2026 đánh dấu sự thay đổi mạnh mẽ về cơ cấu đơn vị hành chính và ngành lâm nghiệp tỉnh Nghệ An. Những nỗ lực tinh giản biên chế và thu gọn đầu mối đã trực tiếp thay đổi diện mạo quản lý cơ sở.

Việc thiết lập xã Châu Khê mới được thực hiện bằng cách sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của hai xã Lạng Khê và Châu Khê cũ, trụ sở trung tâm đặt tại thôn Khe Choăng.

Ngay cả trước khi sáp nhập, Châu Khê cũ đã là một trong những đơn vị hành chính cấp xã có diện tích lớn nhất Việt Nam, với hơn 86% diện tích là rừng và đất lâm nghiệp. Là một xã vùng cao biên giới đặc biệt khó khăn, địa hình Châu Khê chủ yếu là núi cao hiểm trở, vực sâu, bị chia cắt mạnh bởi mạng lưới sông suối như dòng Khe Choăng. Sau sáp nhập, quy mô của xã Châu Khê mới tiếp tục mở rộng, bao trùm một không gian sinh thái rộng lớn chạy dọc biên giới Việt - Lào, đặt ra một bài toán bảo vệ chủ quyền lãnh thổ gắn liền với bảo vệ an ninh sinh thái.

Việc thu hẹp bộ máy hành chính đồng nghĩa với áp lực gia tăng lên vai lực lượng kiểm lâm và cán bộ xã khi diện tích quản lý trên mỗi đầu người tăng vọt. Sự thiếu hụt nhân lực truyền thống đòi hỏi công tác tuần tra không thể duy trì theo lối mòn ghi chép sổ sách thủ công, đặc biệt khi phải bảo vệ những khu vực hiểm trở cách xa hàng ngày đường đi bộ, nơi lưu giữ các "báu vật" như cây Sa mu dầu hơn 2.000 năm tuổi tại thượng nguồn Khe Bu.

“Lá chắn số” - đổi mới sáng tạo khỏa lấp khoảng trống nhân lực
Để giải quyết bài toán nhân sự, tại xã Châu Khê, hệ thống "lá chắn số" được thiết lập thông qua việc ứng dụng triệt để phần mềm SMART (Spatial Monitoring and Reporting Tool) vào quản lý dữ liệu và báo cáo tuần tra.

Đánh giá về bước ngoặt này, ông Kha Văn Thương, Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Châu Khê, nhận định: "Trong bối cảnh bộ máy cán bộ cơ sở được tinh gọn, chúng tôi không thể dựa hoàn toàn vào sức người để quản lý hàng vạn héc-ta rừng. Ứng dụng công nghệ số hóa dữ liệu bẫy ảnh, định vị GPS qua phần mềm SMART đã giúp chính quyền và lực lượng kiểm lâm phát hiện sớm nguy cơ xâm hại, giảm thiểu thời gian di chuyển và đưa ra các biện pháp bảo vệ rừng một cách nhanh chóng."

Nhờ có hệ thống dữ liệu tự động đồng bộ khi có sóng viễn thông, mọi dấu vết săn bắt động vật hoang dã hay các biến động tài nguyên đều được hệ thống ghi nhận, phân tích theo thời gian thực, ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm mà không cần rải rác quá nhiều chốt chặn thủ công.