Đề tài do TS. Trịnh Thái Quang, nghiên cứu viên chính, phòng Nghiên cứu Người cao tuổi, Trẻ em và Phát triển Xã hội, Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới làm chủ nhiệm. Các thành viên chính thực hiện đề tài gồm các nhà nghiên cứu thuộc Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới, Viện Xã hội học và Tâm lý học (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam) và Hội Xã hội học Việt Nam.

Mục tiêu tổng quát của đề tài là nhận diện nhận thức về phân biệt tuổi tác và mức độ phân biệt tuổi tác đối với người cao tuổi ở một số lĩnh vực trong đời sống của người cao tuổi, tìm hiểu các yếu tố tác động đến phân biệt tuổi tác đối với người cao tuổi, trên cơ sở đó đưa ra các đề xuất  hạn chế, tiến tới xóa bỏ dần hiện tượng phân biệt tuổi tác với người cao tuổi. Cụ thể, đề tài sẽ tìm hiểu các nội dung sau:

i) Nhận diện và đo lường nhận thức của người cao tuổi về phân biệt tuổi tác theo vùng văn hóa miền Bắc, Trung, Nam và Tây Nguyên của Việt Nam;

ii) Đo lường mức độ phân biệt tuổi tác đối với người cao tuổi trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, lao động-việc làm, trong mối quan hệ giữa cha mẹ cao tuổi và con cái trong gia đình;

iii) Tìm hiểu mức độ ảnh hưởng của các yếu tố nhân khẩu học, xã hội, văn hóa đến sự phân biệt đối xử với người cao tuổi.

 Hình minh họa (nguồn Canva)

Đề tài sử dụng cách tiếp cận xã hội học và phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa khảo sát định lượng và thu thập thông tin định tính. Thực trạng mức độ nhận thức của người cao tuổi về phân biệt tuổi tác sẽ được nhận diện và đo lường thông qua khảo sát định lượng. Các thông tin định tính sẽ được thu thập từ các nhóm cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe, lao động – việc làm, và những người con trưởng thành có cha mẹ cao tuổi về sự phân biệt tuổi tác trong mối quan hệ gia đình. Ngoài ra, đề tài sẽ tổng hợp và phân tích các tư liệu sẵn có liên quan đến chủ đề nghiên cứu làm cơ sở cho quá trình xây dựng khung phân tích, công cụ nghiên cứu, và phân tích dữ liệu khảo sát thu thập được của đề tài. 

Đề tài được thực hiện trong thời gian 36 tháng (2025-2027). Dự kiến, trong thời gian tới, đề tài sẽ tiến hành các đợt khảo sát thực địa tại sáu tỉnh/thành phố có tỷ trọng người cao tuổi từ 65 tuổi trở lên và chỉ số già hóa cao thuộc các vùng có đặc trưng văn hóa, kinh tế, xã hội khác biệt của Việt Nam, bao gồm: Lạng Sơn, Hưng Yên, Huế, Lâm Đồng, Tây Ninh, và Cần Thơ.

Theo Tổng Cục Thống kê[1], Việt Nam là một trong các quốc gia có tốc độ già hóa dân số cao nhất trên thế giới, trong khi mức sinh giảm. Vì vậy, việc hoàn thiện các chương trình, chính sách hướng tới thích ứng với già hóa dân số đang được Đảng và Nhà nước rất quan tâm. Đề tài này mong muốn sẽ đóng góp những bằng chứng khoa học dựa trên nghiên cứu thực tiễn liên quan đến sự phân biệt tuổi tác với người cao tuổi Việt Nam, từ đó đưa ra các đề xuất, khuyến nghị chính sách xây dựng môi trường sống thân thiện, tích cực đối với người cao tuổi tại Việt Nam, thực hiện mục tiêu chăm sóc toàn diện sức khỏe thể chất và tinh thần người cao tuổi đến năm 2030 được đề ra trong Chương trình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030 theo Quyết định 1579/QĐ-TTg năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ. 

[1] https://www.nso.gov.vn/du-lieu-va-so-lieu-thong-ke/2025/01/xu-huong-gia-hoa-dan-so-nhanh-o-viet-nam-thuc-trang-va-giai-phap/