Nghiên cứu đã xác lập các nguyên tắc định hình trang phục sinh hoạt cộng đồng trên cơ sở hài hòa giữa truyền thống và hiện đại; bảo đảm tính bản sắc, thẩm mỹ và khả năng ứng dụng; đồng thời lấy nhu cầu, lựa chọn và sự đồng thuận của cộng đồng làm trung tâm. Các căn cứ khoa học được xây dựng dựa trên nền tảng văn hóa, lịch sử tộc người, điều kiện tự nhiên và môi trường cư trú đặc thù của người Chứt. Sau quá trình khảo sát, tham vấn và đồng sáng tạo với người dân thuộc 05 nhóm địa phương (Sách, Mày, Rục, Arem, Mã Liềng), mẫu trang phục sinh hoạt cộng đồng đã được định hình. Bộ trang phục không chỉ đáp ứng yêu cầu thẩm mỹ mà còn hàm chứa các biểu tượng văn hóa đặc trưng, phản ánh mối quan hệ giữa con người với môi trường sinh tồn. Kết quả nghiên cứu được Hội đồng nghiệm thu đánh giá Xuất sắc và quan trọng hơn, được chính chủ thể văn hóa đón nhận với sự đồng thuận cao.

Không dừng lại ở phạm vi nghiên cứu, kết quả khoa học đã nhanh chóng được chuyển hóa thành thực tiễn. Sau khi tổ chức sản xuất, ngày 26/12/2025, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị đã long trọng tổ chức Lễ giao nhận hơn 600 bộ trang phục cho các đội, câu lạc bộ văn nghệ truyền thống của đồng bào Chứt trên địa bàn tỉnh. Tại các địa phương, khi tiếp nhận, đồng bào bày tỏ sự trân trọng và xúc động sâu sắc trước những nỗ lực của các nhà khoa học, nhà quản lý trong việc định hình và trao truyền một biểu tượng văn hóa mang dấu ấn riêng của dân tộc mình.

Tiếp nối hành trình ấy, từ ngày 22 - 26/03/2026, với sự tham vấn của TS. Bùi Thị Bích Lan, UNESCO cùng đối tác Craft Link thực hiện chuyến khảo sát tại một số cộng đồng dân tộc Chứt trong khuôn khổ Dự án về tập huấn, đào tạo kỹ năng may trang phục sinh hoạt cộng đồng cho người Chứt tại tỉnh Quảng Trị. Hoạt động này nằm trong chương trình “Nâng cao lợi ích địa phương thông qua tăng cường quan hệ đối tác để bảo tồn di sản và thực hành bền vững” (giai đoạn 2025–2029), hướng tới mục tiêu xây dựng năng lực cộng đồng một cách bền vững tại khu vực Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng.

Tại buổi làm việc ngày 23/3/2026 giữa Đoàn công tác UNESCO và Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị, TS. Bùi Thị Bích Lan – Chủ nhiệm nhiệm vụ chia sẻ: “Với tôi, đây không chỉ là một công trình khoa học, mà còn là một hành trình đầy cảm xúc. Kết quả nghiên cứu đã không dừng lại trên trang giấy, mà đang tiếp tục được nối dài bằng những hành động cụ thể trong đời sống cộng đồng”. Thay mặt nhóm nghiên cứu, Tiến sĩ cũng bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc tới Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị, UNESCO và Craft Link đã tin tưởng, đồng hành và lan tỏa kết quả nghiên cứu một cách thiết thực, trách nhiệm và giàu tính nhân văn.

Kết quả này cũng góp phần khẳng định việc ưu tiên hỗ trợ các tộc người có quy mô dân số ít, đang đứng trước nguy cơ mai một bản sắc thể hiện trách nhiệm của Nhà nước trong bảo vệ sự đa dạng văn hóa và bảo đảm quyền bình đẳng về văn hóa giữa các dân tộc – một nguyên tắc nhất quán trong chính sách dân tộc ở Việt Nam. Đáng chú ý, các chủ trương này không chỉ dừng lại ở định hướng vĩ mô mà đã được cụ thể hóa bằng những chương trình, dự án cụ thể, gắn với nhu cầu thực tiễn của cộng đồng, lấy người dân làm trung tâm và là chủ thể của quá trình bảo tồn.

Sự phối hợp giữa cơ quan nghiên cứu, chính quyền địa phương và các tổ chức quốc tế trong việc trao truyền giá trị văn hóa ở tộc người Chứt là minh chứng rõ nét cho cách tiếp cận đa chiều và bền vững; qua đó, không chỉ góp phần gìn giữ và định hình bản sắc văn hóa, mà còn củng cố niềm tin, tăng cường sự gắn kết của đồng bào với chính sách của Nhà nước, đồng thời mở ra những cơ hội mới trong phát triển sinh kế và nâng cao vị thế văn hóa của các dân tộc thiểu số trong cộng đồng quốc gia thống nhất.

Ảnh 3:Đồng bào dân tộc Chứt ở xã Dân Hóa, tỉnh Quảng Trị trong Lễ cúng giang sơn