“Việt Nam là một trong những điểm sáng trong phục hồi kinh tế của khu vực sau Đại dịch Covid-19”. Đó là nhận xét của Lãnh đạo Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) trong Diễn đàn Kinh tế Thế giới với chủ đề “Thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới để kiến tạo tương lai đất nước” tổ chức tại Thiên Tân, Trung Quốc vào tháng 6 năm 2023.

Mặc dù so với các nước trong khu vực và trên thế giới, Việt Nam là nước phục hồi nhanh và đạt được nhiều chỉ số kinh tế- xã hội khả quan trong thời kỳ đại dịch. Độ bao phủ chính sách tương đối rộng, quy mô huy động sức người, sức của tương đối lớn với tinh thần quyết tâm và thống nhất của cả hệ thống chính trị và dân tộc đã tạo nên sức mạnh lớn lao để kinh tế Việt Nam vượt qua đại dịch và phục hồi nhanh chóng. Tuy nhiên, do Covid-19 là một đại dịch chưa từng có trong tiền lệ, với khả năng nguồn lực có hạn, chính sách phủ rộng các đối tượng, Việt Nam không thể tránh khỏi những hạn chế trong thực thi chính sách, cơ chế phối hợp các bên, đồng thời một số chỉ tiêu không thể đạt được trong kế hoạch 2021-2025 do các tác động tiêu cực và kéo dài của đại dịch để lại.

Thông qua số liệu khảo sát 42 doanh nghiệp vừa và lớn, 283 doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, 205 hộ kinh doanh được tiến hành khảo sát trong năm 2022 và năm 2023, kết hợp với các cuộc phỏng vấn sâu, các cuộc tọa đàm tại địa bàn khảo sát và các ban ngành địa phương, nghiên cứu các số liệu thống kê và các báo cáo của các bộ, ngành, địa phương. Cuốn sách đã phác họa lại bức tranh Đại dịch Covid-19 tác động đến kinh tế Việt Nam trong ba lĩnh vực (kinh tế vĩ mô, ngành, doanh nghiệp), bốn nội dung (tác động của Đại dịch Covid-19, phản ứng chính sách, các vấn đê đặt ra và triển vọng phục hồi), ba vùng kinh tế (vùng phía Bắc quanh Hà Nội, Bắc Ninh), miền Trung quanh Đà Nẵng, miền Nam quanh Bình Dương, Thành phố Hồ Chí Minh, An Giang và Kiên Giang. Cuốn sách đã tập trung phân tích các tác động (tích cực, tiêu cực) và khả năng phục hồi của một số lĩnh vực kinh tế cụ thể: thương mại, đầu tư, tài chính tiền tệ, các loại hình doanh nghiệp (DN) và quy mô doanh nghiệp (FDI, DN nhà nước, DN tư nhân, DN lớn, vừa, nhỏ và siêu nhỏ, hộ kinh doanh), một số ngành kinh tế trọng điểm thâm dụng nhiều lao động nhưng khó khăn về cung ứng lao động và đứt gãy chuỗi cung ứng (dệt may, thủy sản) và một số ngành kinh tế mũi nhọn chịu ảnh hưởng bởi giãn cách, cách ly, đóng cửa bên giới (du lịch, hàng không, thương mại điện tử). Những phân tích, đánh giá và dự báo trong cuốn sách này hướng tới đạt được môt số kết quả chính: (1) Đại dịch Covid-19 làm sụt giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế trong ngắn hạn và dài hạn, trong cả khía cạnh tổng cung và tổng cầu; (2) Tất cả các ngành, các lĩnh vực, các thành phần kinh tế đều bị ảnh hưởng bởi Đại dịch Covid-19 ở các mức độ khác nhau; (3) Việt Nam là nước được đánh giá phục hồi kinh tế nhanh, có khả năng chống chịu đại dịch tốt hơn các nước khác trong khu vực; (4) Việt Nam tiếp tục là điểm đến của đầu tư nước ngoài và chuỗi cung ứng toàn cầu; (5) Doanh nghiệp phục hồi và xuất khẩu tăng cao; (6) Một số lĩnh vực kinh doanh mới xuất hiện, đặc biệt là trong lĩnh vực ứng dụng chuyển đổi số và một số ngành nghề, doanh nghiệp được hưởng lợi từ sự chuyển đổi này; (7) Xuất hiện các nguy cơ về suy thoái kinh tế kéo dài, khó tạo đà cho giai đoạn tăng trưởng mới, đặt Việt Nam vào các thách thức của nguy cơ tụt hậu, mắc bẫy thu nhập trung bình khi các vấn đề nội tại chưa được giải quyết tốt, ví dụ như hiệu quả cơ chế chính sách, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực khoa học công nghệ, kết cấu hạ tầng…

Cuốn sách cũng đưa ra những dự báo về tương lai phát triển của kinh tế Việt Nam dựa trên bối cảnh trong nước và quốc tế đến năm 2030, tầm nhìn 2045 khi Việt Nam có khả năng trở thành nước thu nhập trung bình cao vào năm 2035, tiếp tục cải cách kinh tế để phát huy các điểm mạnh và giải quyết những yếu kém phơi bày trong Đại dịch Covid-19, nâng cao năng suất lao động, chuyển đổi kinh tế xanh và cải cách thể chế hiệu quả.

Cuốn sách chuyên khảo là một trong những kết quả của Đề tài cấp quốc gia “Tác động của Đại dịch Covid-19 đến phát triển kinh tế- xã hội Việt Nam: thực trạng, những vấn đề đặt ra và khuyến nghị chính sách”, Mã số ĐTDL.XH-09/2021 do PGS.TS. Trần Thị Lan Hương làm chủ nhiệm. Cuốn sách được kết cấu thành 06 chương:

Chương 1: Những vấn đề chung về tác động kinh tế của Đại dịch Covid-19

Chương 2: Tác động của Đại dịch Covid-19 đến kinh tế vĩ mô

Chương 3: Doanh nghiệp: vượt qua sóng gió trong đại dịch

Chương 4: Dệt may và Thủy sản: Đứt gãy chuỗi cung ứng và nỗ lực phục hồi

Chương 5: Du lịch, hàng không và thương mại điện tử: Chống chịu và thích ứng

Chương 6: Những vấn đề đặt ra, triển vọng phục hồi và khuyến nghị chính sách.

Trong thời gian tới, để phục hồi và phát triển kinh tế- xã hội, có rất nhiều việc cần phải làm để giải quyết các vấn đề nội tại của nền kinh tế và các thách thức hiện hữu sau đại dịch. Để thực hiện hiệu quả các kiến nghị, giải pháp và các đề xuất chính sách, chính phủ, quốc hội và các bộ ngành, địa phương cần nhất quán trong xây dựng và thực thi chính sách giải pháp, phối hợp một lòng và nhanh chóng để tiếp tục ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao chất lượng tăng trưởng, xây dựng và khuyến khích các động lực tăng trưởng mới, tận dụng thời cơ từ môi trường thế giới và trong nước mang lại trong đại dịch để tăng tốc phát triển, đổi mới và sáng tạo, đồng thời giải quyết triệt để các tồn tại nảy sinh trong đại dịch, để hướng tới một xã hội công bằng, thịnh vượng, thu nhập trung bình cao đến năm 2030.

Cuốn sách là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho các chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan hữu quan trong việc đề xuất chính sách kinh tế sau đại dịch Covid-19 cũng như sau dịch bệnh khác trong tương lai. Đồng thời gợi mở nhiều hướng nghiên cứu về kinh tế và xã hội trong bối cảnh mới.

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!

Nguyễn Thu Trang

Link xuất bản điện tử: https://ebook365.vn/kinh-te-viet-nam-con-duong-phuc-hoi-va-phat-trien-sau-dai-dich-covid-19-r1078.html