Giới thiệu sách "Chính sách khoa học - công nghệ của Trung Quốc hiện nay và phản ứng của Hoa Kỳ"
15/04/2026
Trong bối cảnh khoa học - công nghệ ngày càng trở thành một trụ cột quan trọng của sức mạnh quốc gia, việc nghiên cứu chính sách khoa học - công nghệ của các cường quốc và tương tác giữa họ có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn. Cuốn sách “Chính sách khoa học - công nghệ của Trung Quốc hiện nay và phản ứng của Hoa Kỳ” do Tiến sĩ Nguyễn Thị Hải Yến (Viện Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ) chủ biên, được Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản năm 2021 (206 trang, ISBN: 978-604-308-634-8), là một công trình góp phần làm rõ chủ đề này trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa hai nước lớn.

Cuốn sách được cấu trúc thành ba chương, triển khai theo logic từ phân tích nội tại đến tương tác song phương và mở rộng đưa ra hàm ý với Việt Nam.
Chương 1: Chính sáchkhoa học - công nghệ của Trung Quốc hiện nay và chiến lược "Made in China 2025": Tập trung làm rõ quá trình hình thành và phát triển chính sáchkhoa học - công nghệ của Trung Quốc qua các giai đoạn lịch sử khác nhau, từ thời kỳ trước cải cách đến giai đoạn đổi mới sáng tạo hướng thị trường và giai đoạn hiện nay. Đáng chú ý, chiến lược “Made in China 2025” được phân tích như một dấu mốc quan trọng, phản ánh định hướng nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và chuyển dịch mô hình tăng trưởng của Trung Quốc.
Chương 2: Các biện pháp kiềm chế khoa học - công nghệ Trung Quốc của Hoa Kỳ và đối sách của Trung Quốc: Chương này đi sâu phân tích các biện pháp mà Hoa Kỳ triển khai nhằm kiểm soát và kiềm chế sự phát triểnkhoa học - công nghệ của Trung Quốc. Các công cụ chính sách được đề cập bao gồm kiểm soát xuất khẩu công nghệ, hạn chế đầu tư, tăng cường bảo vệ sở hữu trí tuệ, cũng như các biện pháp trừng phạt đối với một số doanh nghiệp công nghệ. Cách tiếp cận này cho thấykhoa học - công nghệ không chỉ là lĩnh vực phát triển kinh tế, mà còn là một thành tố quan trọng trong chiến lược cạnh tranh quyền lực giữa các quốc gia.
Chương 3: Xu hướng quan hệ Hoa Kỳ - Trung Quốc về khoa học - công nghệ và hàm ý với Việt Nam: Nội dung của Chương 3 là mở rộng phân tích sang xu hướng quan hệ Hoa Kỳ - Trung Quốc trong lĩnh vựckhoa học - công nghệ, đồng thời xem xét tác động và hàm ý đối với Việt Nam. Cuốn sách chỉ ra rằng cạnh tranh công nghệ giữa hai nước lớn có xu hướng làm gia tăng tính phân mảnh của hệ thống công nghệ toàn cầu, từ đó đặt ra những yêu cầu mới đối với các quốc gia đang phát triển trong việc lựa chọn chính sách, bảo đảm an ninh công nghệ và tận dụng cơ hội từ tái cấu trúc chuỗi giá trị.
Công trình sử dụng cách tiếp cận kết hợp giữa phân tích chính sách và kinh tế chính trị quốc tế, qua đó làm rõ mối liên hệ giữa phát triểnkhoa học - công nghệ và mục tiêu chiến lược của quốc gia. Các luận điểm được trình bày theo hướng hệ thống, có sự liên kết giữa bối cảnh lịch sử, nội dung chính sách và tác động quốc tế.
Có thể nói, cuốn sách cung cấp một cái nhìn tương đối toàn diện về chính sáchkhoa học - công nghệ của Trung Quốc và phản ứng của Hoa Kỳ trong giai đoạn gần đây. Giá trị của công trình không chỉ nằm ở việc tổng hợp và phân tích thông tin, mà còn ở việc gợi mở những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, đặc biệt là đối với các quốc gia như Việt Nam trong quá trình xây dựng và điều chỉnh chính sáchkhoa học - công nghệ trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gia tăng.
Nguồn bài viết: Viện Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ
Thuỳ Dương