Trong bối cảnh đất nước đang chuyển mình mạnh mẽ để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu, việc tổng kết, đánh giá lại quá trình hoạch định và thực thi chính sách phát triển vùng trong suốt 40 năm kể từ khi thực hiện công cuộc Đổi mới (1986–2025) là một nội dung quan trọng, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.

Nhằm góp phần làm rõ những thành tựu, hạn chế và đề xuất các định hướng chính sách phù hợp trong giai đoạn phát triển mới, Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững đã tổ chức thành công Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Chính sách phát triển vùng ở Việt Nam sau 40 năm Đổi mới: Thành tựu và hạn chế” vào ngày 23 tháng 9 năm 2025. Hội thảo đã quy tụ sự tham gia của đông đảo nhà khoa học, chuyên gia, cán bộ quản lý và nhà hoạch định chính sách đến từ nhiều viện nghiên cứu, trường đại học và cơ quan trung ương, địa phương.

Nhằm tập hợp và lan tỏa các kết quả nghiên cứu, trao đổi học thuật tại hội thảo, Ban Tổ chức đã xuất bản Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc gia "Chính sách phát triển vùng ở Việt Nam sau 40 năm Đổi mới: Thành tựu và hạn chế", Nhà xuất bản Khoa học xã hội. Ấn phẩm có độ dày 723 trang, khổ 24 cm, mã số ISBN: 978-632-607-3669, tuyển chọn 35 bài tham luận khoa học tiêu biểu, phản ánh đa dạng các góc nhìn lý luận và thực tiễn về phát triển vùng ở Việt Nam.

Các bài viết trong kỷ yếu được biên tập công phu, với các nhóm chủ đề lớn, bao gồm:

   - Những vấn đề lý luận và kinh nghiệm quốc tế về phát triển vùng và liên kết vùng;

   - Tổng kết thực tiễn chính sách phát triển vùng tại các vùng lãnh thổ cụ thể: vùng kinh tế trọng điểm, vùng Trung du và miền núi phía Bắc, vùng Tây Nguyên, vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Đồng bằng sông Cửu Long, vùng Đông Nam Bộ;

   - Phân tích các thể chế điều phối vùng, mô hình quản trị đa cấp, phân quyền, phân cấp trong quản lý vùng;

   - Vai trò của khoa học – công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và thích ứng biến đổi khí hậu trong phát triển vùng;

   - Kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy phát triển cân bằng, bền vững giữa các vùng.

Thông qua các phân tích sâu sắc, luận cứ xác đáng và số liệu thực tiễn phong phú, các tác giả đã làm nổi bật những thành tựu nổi bật trong chính sách phát triển vùng như: tăng trưởng kinh tế vùng, cải thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng sống, thu hẹp chênh lệch phát triển giữa các địa phương. Đồng thời, nhiều bài tham luận cũng thẳng thắn chỉ ra các tồn tại, hạn chế trong quản lý và điều phối vùng, như: thiếu liên kết vùng hiệu quả, chồng chéo trong thể chế, phân bổ nguồn lực chưa hợp lý, phân hóa giàu nghèo và bất bình đẳng phát triển giữa các vùng miền.

Từ đó, các tác giả đã đề xuất nhiều giải pháp chính sách thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả phát triển vùng trong giai đoạn tới, bao gồm: hoàn thiện thể chế điều phối vùng, tăng cường vai trò điều tiết của Nhà nước, khuyến khích cơ chế hợp tác công – tư, đổi mới phương pháp quy hoạch và đầu tư phát triển dựa trên tiềm năng và lợi thế so sánh của từng vùng.

Ấn phẩm là kết quả lao động khoa học nghiêm túc và tâm huyết của đội ngũ chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà quản lý. Không chỉ là tài liệu chuyên khảo có giá trị phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy và học thuật, kỷ yếu còn cung cấp những gợi mở, kiến nghị thiết thực cho việc hoạch định và điều hành chính sách phát triển vùng trong thời kỳ tới – giai đoạn mà phát triển vùng không chỉ là yêu cầu kinh tế, mà còn là đòi hỏi tất yếu để bảo đảm công bằng xã hội, ổn định xã hội và phát triển bền vững quốc gia.

Xin trân trọng giới thiệu./.

Nguyễn Thị Đậm (Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững)