Tọa đàm do PGS.TS. Tạ Minh Tuấn, Phó Bí thư thường trực Đảng ủy, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm; TS. Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Trưởng ban Ban Tài chính và Quản lý khoa học và TS. Lê Minh Anh, Phó Giám đốc điều hành Nhà xuất bản và Tạp chí Khoa học xã hội đồng chủ trì, với sự tham dự của đại diện các ban chức năng, các chuyên gia, nhà khoa học và lãnh đạo các tạp chí thuộc, đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâm.

PGS.TS. Tạ Minh Tuấn phát biểu đề dẫn và chỉ đạo Tọa đàm

Phát biểu đề dẫn và chỉ đạo tại Tọa đàm, PGS.TS. Tạ Minh Tuấn, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm nhấn mạnh, chuyển đổi số trong hoạt động xuất bản tạp chí khoa học không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của cộng đồng khoa học trong nước và quốc tế. Trong bối cảnh đó, hệ thống tạp chí của Viện Hàn lâm cần có bước chuyển đổi mạnh mẽ, toàn diện từ mô hình vận hành đến quy trình biên tập, xuất bản và lan tỏa tri thức. Với ý nghĩa đó, tọa đàm có vai trò quan trọng trong việc tạo diễn đàn trao đổi học thuật để nhà quản lý, nhà khoa học và đội ngũ làm công tác tạp chí, trao đổi các giải pháp hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng hệ thống tạp chí khoa học xã hội của Viện Hàn lâm trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng hiện nay.

PGS.TS. Tạ Minh Tuấn (giữa); TS. Nguyễn Thị Thu Hà (trái) và TS. Lê Minh Anh (phải) đồng chủ trì Tọa đàm

Nhấn mạnh định hướng nâng cao chất lượng tạp chí theo chuẩn Hội đồng Giáo sư Nhà nước và hội nhập quốc tế, Phó Chủ tịch Tạ Minh Tuấn đặc biệt nêu rõ yêu cầu: Các tham luận và trao đổi tại Tọa đàm cần tập trung vào các giải pháp cốt lõi nhằm chuẩn hóa quy trình phản biện, nâng cao chất lượng biên tập học thuật, gia tăng chỉ số trích dẫn, từng bước đưa các tạp chí tiệm cận với các cơ sở dữ liệu quốc tế uy tín như Scopus và Web of Science. Hướng tới việc xây dựng và đẩy mạnh xu hướng quốc tế hóa hội đồng biên tập, phát triển hệ thống xuất bản điện tử, xây dựng website song ngữ, áp dụng các chuẩn xuất bản quốc tế như DOI, truy cập. Qua đó nâng cao tính minh bạch, độ tin cậy và khả năng lan tỏa của các công trình khoa học.

Phó Chủ tịch nhận định, việc nâng cao chất lượng tạp chí không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật xuất bản mà còn là quá trình tái cấu trúc toàn diện hoạt động nghiên cứu và công bố khoa học, gắn với chiến lược chuyển đổi số quốc gia, góp phần nâng cao vị thế của khoa học xã hội Việt Nam trên trường quốc tế.

GS.TS. Lê Quốc Hội trình bày tham luận tại Tọa đàm

Tại tọa đàm GS.TS. Lê Quốc Hội, Đại học Kinh tế quốc dân; PGS.TS. Nguyễn Tiến Trung, Tổng biên tập Tạp chí Giáo dục (Bộ Giáo dục và Đào tạo); PGS.TS. Trần Văn Quân, Phó Tổng biên tập Tạp chí điện tử Khoa học và Công nghệ giao thông, Trường Đại học Công nghệ Giao thông - Vận tải đã trình bày các tham luận quan trọng, tập trung vào kinh nghiệm nâng cao chuẩn học thuật và hạ tầng xuất bản theo chuẩn quốc tế; xây dựng tạp chí theo tiêu chí ACI; chuẩn hóa quy trình để tham gia các hệ thống chỉ mục quốc tế… Các tham luận đã phân tích rõ thực trạng, chỉ ra những hạn chế trong hoạt động xuất bản tạp chí hiện nay, đặc biệt là về hạ tầng công nghệ, nguồn nhân lực và mức độ hội nhập quốc tế.

Phần thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến trao đổi sâu sắc, tập trung vào các giải pháp về công nghệ, tổ chức và cơ chế… nhằm nâng cao chất lượng bài báo, tăng tính minh bạch, đáp ứng tối đa các tiêu chí của Hội đồng Giáo sư Nhà nước và từng bước hội nhập quốc tế.

PGS.TS. Nguyễn Tiến Trung, Tổng biên tập Tạp chí Giáo dục (Bộ Giáo dục và Đào tạo) trình bày tham luận tại Tọa đàm

GS.TS. Lê Quốc Hội, Đại học Kinh tế quốc dân cho rằng, các tiêu chí mấu chốt và quyết định nâng cao chuẩn học thuật và hạ tầng xuất bản của Tạp chí khoa học nói chung và Tạp chí khoa học xã hội nói riêng cần sự đa đạng và uy tín của đồng biên tập, tính đa dạng của tác giả; chất lượng và sự phù hợp của bài báo so với phạm vi công bố; hàm lượng học thuật và đóng góp cho lĩnh vực chuyên ngành; mức độ trích dẫn của bài báo và tạp chí; chính sách và hạ tầng công nghệ xuất bản để thấy sự chuyên nghiệp của tạp chí. 

Toàn cảnh Tọa đàm

Chia sẻ kinh nghiệm nâng cao chuẩn học thuật và hạ tầng xuất bản của Tạp chí khoa học theo chuẩn Scopus/Web of Science, Giáo sư Lê Quốc Hội đề xuất cần định vị phạm vi công bố của tạp chí; xây dựng Hội đồng biên tập (mời các nhà khoa học uy tín, có chuyên môn phủ kín những lĩnh vực chính của Tạp chí, tổ chức thường xuyên họp Hội đồng biên tập); thu hút và nâng cao chất lượng bài báo (tăng cường quảng bá trên các diễn đàn khoa học, phương tiện truyền thông); chú trọng công tác thẩm định và phản biện…Cùng với đó, cần xây dựng và cải tiến quy trình biên tập; xây dựng và vận hành hệ thống quản lý, biên tập, xuất bản trực tuyến; sử dụng phần mềm kiểm tra, tăng cường nhận diện tạp chí.

PGS.TS. Nguyễn Tiến Trung, Tổng Biên tập Tạp chí Giáo dục (Bộ Giáo dục và Đào tạo) đã chia sẻ kinh nghiệm xây dựng tạp chí theo tiêu chí quốc tế, trong đó nhấn mạnh việc hoàn thiện đồng bộ chính sách và quy trình biên tập. Theo đó, các tạp chí cần xây dựng đầy đủ hệ thống quy định liên quan đến bài viết, tác giả, phản biện, đạo đức xuất bản và bản quyền; đồng thời chuẩn hóa quy trình biên tập theo thông lệ quốc tế, từ tiếp nhận bài, sơ loại, phản biện, trao đổi với tác giả đến biên tập nội dung, ngôn ngữ và phát hành.

PGS.TS. Nguyễn Tiến Trung cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng và vận hành hệ thống quản lý, biên tập, xuất bản trực tuyến, có thể thông qua các nền tảng mã nguồn mở như OJS hoặc hệ thống riêng, nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả trong toàn bộ quy trình xuất bản. Bên cạnh đó, việc sử dụng các công cụ kiểm tra đạo văn là giải pháp quan trọng để bảo đảm chất lượng học thuật và uy tín của tạp chí.

TS. Lê Minh Anh phát biểu kết luận Tọa đàm

Kết luận Tọa đàm, TS. Lê Minh Anh, Phó Giám đốc điều hành Nhà xuất bản và Tạp chí Khoa học xã hội khẳng định, các ý kiến, tham luận và thảo luận tại tọa đàm đã cung cấp nhiều luận cứ khoa học và thực tiễn quan trọng, trở thành cơ sở quan trọng giúp Ban Tổ chức, hệ thống tạp chí khoa học thuộc và trực thuộc các đơn vị của Viện Hàn lâm tiếp tục hoàn thiện chiến lược chuyển đổi số, chuẩn hóa quy trình phản biện, biên tập, nâng cao chỉ số trích dẫn, chất lượng chuyên môn góp phần nâng cao vị thế khoa học xã hội Việt Nam trong khu vực và thế giới.

TS. Lê Minh Anh nhấn mạnh, trong thời gian tới, các tạp chí cần tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp: đẩy mạnh chuyển đổi số, chuẩn hóa quy trình phản biện và biên tập, nâng cao chất lượng học thuật, tăng cường quốc tế hóa và mở rộng hợp tác khoa học; đồng thời từng bước xây dựng thương hiệu tạp chí khoa học uy tín, hiện đại, đáp ứng yêu cầu của Hội đồng Giáo sư Nhà nước và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.

Tọa đàm là bước đi quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng hệ thống tạp chí khoa học xã hội của Viện Hàn lâm trở thành diễn đàn học thuật chất lượng cao, có uy tín trong nước và từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ khoa học quốc tế./.