Cuộc khủng hoảng tại Sudan hiện đã bước sang năm thứ tư và được xem là một trong những thảm họa nhân đạo nghiêm trọng nhất thế giới. Bắt đầu từ tháng 4 năm 2023, đấu tranh quyền lực giữa Quân đội Sudan (SAF) do Tướng Abdel Fattah al-Burhan lãnh đạo và lực lượng bán quân sự Hỗ trợ nhanh (RSF) của Mohamed Hamdan Dagalo đã phát triển thành một cuộc nội chiến kéo dài.
Nguồn ảnh: Observer Research Foundation
Nguồn gốc của cuộc xung đột
Sudan từng trải qua nhiều cuộc nội chiến, đảo chính quân sự và xung đột sắc tộc trong nhiều thập kỷ. Sau khi Tổng thống Omar al-Bashir bị lật đổ năm 2019, Sudan bước vào giai đoạn chuyển tiếp với hy vọng xây dựng một chính quyền dân sự dân chủ. Tuy nhiên, mâu thuẫn quyền lực giữa quân đội chính phủ và lực lượng RSF ngày càng sâu sắc. Trong quá trình chuyển giao chính trị, kế hoạch sáp nhập RSF vào quân đội quốc gia đã dẫn đến căng thẳng gay gắt giữa hai phe. Đến tháng 4 năm 2023, giao tranh bùng phát tại thủ đô Khartoum rồi nhanh chóng lan rộng ra nhiều khu vực khác của đất nước. Cuộc chiến hiện nay không chỉ là xung đột quân sự đơn thuần mà còn là cuộc đấu tranh quyền lực giữa hai lực lượng vũ trang lớn nhất Sudan. Điều này khiến mọi nỗ lực hòa giải trở nên cực kỳ khó khăn.
Hậu quả nhân đạo nghiêm trọng
Khủng hoảng Sudan gây ra những hậu quả nhân đạo nặng nề. Theo số liệu của Liên Hợp Quốc, hơn 14 triệu người đã phải di dời khỏi nơi sinh sống, biến đây thành cuộc khủng hoảng di cư lớn nhất thế giới hiện nay. Gần 19,5 triệu người Sudan, tương đương hơn 40% dân số, đang đối mặt với tình trạng thiếu lương thực nghiêm trọng. Nhiều khu vực ở Darfur và Kordofan có nguy cơ rơi vào nạn đói toàn diện. Thêm vào đó, có khoảng 825.000 trẻ em đang bị suy dinh dưỡng nghiêm trọng (Reuters, 2026).
Nguồn ảnh: CNNHàng chục nghìn người đã thiệt mạng do giao tranh, bom đạn và bạo lực sắc tộc. Đặc biệt, khu vực Darfur tiếp tục trở thành tâm điểm của các vụ thảm sát và bạo lực có động cơ sắc tộc. Nhiều khu vực khác tại Sudan bị phong tỏa khiến viện trợ nhân đạo không thể tiếp cận người dân. Ngoài việc thiếu lương thực, hệ thống y tế Sudan gần như sụp đổ hoàn toàn. Hơn 200 bệnh viện phải đóng cửa do bị phá hủy hoặc thiếu nhân lực và vật tư y tế (Reuters, 2026).
Một trong những khía cạnh nghiêm trọng nhất của cuộc khủng hoảng Sudan là tình trạng vi phạm nhân quyền trên diện rộng. Liên Hợp Quốc đã ghi nhận nhiều vụ tấn công tình dục, bắt cóc phụ nữ và trẻ em gái, cũng như các vụ hành quyết không qua xét xử. Theo các báo cáo điều tra, nhiều nạn nhân là phụ nữ và trẻ em bị xâm hại có hệ thống tại các khu vực do RSF kiểm soát. Các tổ chức quốc tế cho rằng bạo lực tình dục đang bị sử dụng như một công cụ chiến tranh nhằm khủng bố cộng đồng dân cư (Reuters, 2026).
Tác động đối với khu vực châu Phi
Khủng hoảng Sudan không chỉ ảnh hưởng đến riêng quốc gia này mà còn gây bất ổn cho toàn bộ khu vực Đông Bắc châu Phi. Làn sóng người tị nạn tạo áp lực lớn lên các nước láng giềng cũng đang gặp nhiều khó khăn kinh tế. Các trại tị nạn tại Chad và Nam Sudan hiện rơi vào tình trạng quá tải nghiêm trọng (Brookings Institution, 2026). Ngoài ra, xung đột còn làm gián đoạn hoạt động thương mại, nông nghiệp và giao thông trong khu vực. Sudan vốn là quốc gia có vị trí chiến lược quan trọng tại Biển Đỏ nên bất ổn kéo dài có thể ảnh hưởng tới an ninh hàng hải và kinh tế khu vực.
Các chuyên gia đánh giá, để giải quyết khủng hoảng, Sudan cần một tiến trình hòa giải toàn diện với sự tham gia của các lực lượng chính trị dân sự, cộng đồng quốc tế và các tổ chức khu vực châu Phi (Brookings Institution, 2026). Đồng thời, cần tăng cường viện trợ nhân đạo khẩn cấp nhằm cứu sống hàng triệu người đang đối mặt với nạn đói và bệnh tật. Khủng hoảng Sudan hiện nay là minh chứng rõ ràng cho hậu quả tàn khốc của bất ổn chính trị và xung đột vũ trang kéo dài. Cuộc chiến không chỉ phá hủy cơ sở hạ tầng và nền kinh tế mà còn đẩy hàng triệu người vào cảnh đói nghèo, bệnh tật và mất nhà cửa. Trong bối cảnh đó, vai trò của cộng đồng quốc tế trở nên đặc biệt quan trọng nhằm thúc đẩy hòa bình và hỗ trợ nhân đạo cho người dân Sudan. Nếu không có giải pháp hiệu quả và kịp thời, Sudan có thể tiếp tục chìm sâu vào vòng xoáy bạo lực, kéo theo những hệ lụy nghiêm trọng đối với toàn bộ khu vực châu Phi và thế giới.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
John Mukum Mbaku (2026), Ending Sudan’s civil war: A roadmap to peace and reconciliation, Brookings Institution, Link:
https://www.brookings.edu/articles/ending-sudans-civil-war-a-roadmap-to-peace-and-reconciliation/
Reuters (2026), Almost 20 million people in Sudan still face acute hunger, Source:
https://www.reuters.com/world/africa/almost-20-million-people-sudan-still-face-acute-hunger-monitors-say-2026-05-14/
Reuters (2026), Crisis in Sudan: What is happening and how to help
Link: https://www.rescue.org/article/crisis-sudan-what-happening-and-how-help/