Hội nghị tập trung trao đổi về việc tăng cường hợp tác khu vực, địa phương hóa các cam kết WPS và chia sẻ kinh nghiệm triển khai chương trình nghị sự WPS tại các quốc gia ASEAN. Các thảo luận đồng thời mở rộng sự quan tâm tới những thách thức an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, an ninh tài nguyên, di cư và di dời, bạo lực trên cơ sở giới, bom mìn và các nguy cơ liên quan đến công nghệ.

Tăng cường hợp tác và địa phương hóa chương trình nghị sự WPS

Các phiên thảo luận về tăng cường cơ chế hợp tác khu vực nhấn mạnh yêu cầu lồng ghép WPS vào các trụ cột và cơ chế hợp tác của ASEAN, đồng thời tăng cường phối hợp liên ngành, theo dõi và đánh giá việc thực hiện các cam kết. Hội nghị cũng đề cao vai trò của xã hội dân sự và thanh niên trong thúc đẩy WPS.

Một nội dung quan trọng khác là địa phương hóa WPS, với trọng tâm là hòa giải ở cấp cơ sở, nâng cao vai trò lãnh đạo của phụ nữ và thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng. Các đại biểu nhấn mạnh rằng phụ nữ cần được nhìn nhận không chỉ là nhóm chịu tác động mà còn là chủ thể tham gia ra quyết định, hòa giải, phòng ngừa xung đột và xây dựng hòa bình.

Hội nghị cũng dành thời gian chia sẻ kinh nghiệm xây dựng và triển khai Kế hoạch hành động quốc gia về WPS (NAP WPS), đồng thời thảo luận về việc tăng cường liên kết giữa chính sách quốc gia và các cam kết khu vực của ASEAN.

Toàn cảnh Hội nghị

Biến bằng chứng nghiên cứu thành các đóng góp thực tiễn

Trong khuôn khổ Hội nghị, phiên “Biến bằng chứng nghiên cứu thành các đóng góp thực tiễn” (Transforming Evidence into Practice) do The Asia Foundation (TAF) điều phối đã tạo diễn đàn để các nhà nghiên cứu và đại diện của các tổ chức xã hội chia sẻ bằng chứng về những vấn đề WPS mới nổi và thảo luận cách chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành chính sách, chương trình và hành động thực tiễn.

Phiên thảo luận do TS. Sunsanee McDonnell, The Asia Foundation , điều phối, với phát biểu mở đầu của Bà Stacy Kwant, Phó Trưởng Phái đoàn, Đại sứ quán New Zealand tại Philippines. Các diễn giả đến từ nhiều quốc gia trong khu vực chia sẻ kinh nghiệm về biến đổi khí hậu, an ninh tài nguyên, di cư, bạo lực trên cơ sở giới, bom mìn và các hình thức bạo lực liên quan đến công nghệ.

TS. Phan Thanh Thanh, Nghiên cứu viên, Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới (thứ hai từ phải sang) trình bày tại Hội nghị

TS. Phan Thanh Thanh chia sẻ nghiên cứu về an ninh nguồn nước và WPS tại Tiểu vùng Mekong .

Tham gia phiên “Transforming Evidence into Practice”, TS. Phan Thanh Thanh, Viện Nghiên cứu Con người, Gia đình và Giới, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, trình bày nghiên cứu về mối liên hệ giữa an ninh nguồn nước, biến đổi khí hậu, sinh kế, gắn kết xã hội và WPS tại Tiểu vùng Mekong, với các trường hợp nghiên cứu tại An Giang (Việt Nam) và Stung Treng (Campuchia). Phần trình bày nhấn mạnh ba thông điệp: an ninh nguồn nước là một vấn đề của an ninh con người và xây dựng hòa bình; phụ nữ đang đóng vai trò quan trọng trong quản lý tài nguyên, giải quyết bất đồng và duy trì gắn kết xã hội; và các giải pháp dựa vào thiên nhiên (NbS) có thể tạo không gian cho phụ nữ tham gia lãnh đạo, đối thoại, xây dựng đồng thuận và phòng ngừa xung đột. TS. Thanh đề xuất tăng cường vai trò ra quyết định thực chất của phụ nữ trong quản trị nguồn nước và thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời thiết kế các giải pháp dựa vào thiên nhiên (NbS) theo hướng nhạy cảm giới, có sự tham gia và nhạy cảm với xung đột, qua đó kết hợp mục tiêu bảo vệ môi trường, bảo đảm sinh kế và xây dựng hòa bình tại cộng đồng.

Hướng tới tương lai của Phụ nữ - Hòa bình - An ninh (WPS) tại Đông Nam Á

Các phiên thảo luận cuối Hội nghị tập trung vào định hướng tương lai của WPS trong khu vực Đông Nam Á, bao gồm các ưu tiên chiến lược, nguồn lực, quan hệ đối tác, thể chế hóa và tầm nhìn WPS hướng tới năm 2045. Hội nghị cũng giới thiệu Kế hoạch hành động quốc gia của Philippines về Phụ nữ, Hòa bình và An ninh ( NAP WPS Philippines ) giai đoạn 2023–2033 và Khung Theo dõi, Đánh giá, Trách nhiệm giải trình và Học hỏi (MEAL), qua đó nhấn mạnh vai trò của cơ chế theo dõi và đánh giá trong việc chuyển các cam kết thành kết quả cụ thể.

Hội nghị ASEAN về Phụ nữ, Hòa bình và An ninh năm 2026 khẳng định xu hướng mở rộng chương trình nghị sự WPS theo hướng toàn diện, đa ngành và gắn với các thách thức an ninh phi truyền thống. Đối với Việt Nam và Tiểu vùng Mekong, việc kết nối WPS với an ninh con người, an ninh nguồn nước, biến đổi khí hậu và các giải pháp dựa vào thiên nhiên mở ra những hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu, hoạch định chính sách và xây dựng hòa bình tại cộng đồng.

Thông qua các trao đổi tại Hội nghị, vai trò của phụ nữ tiếp tục được khẳng định không chỉ với tư cách là nhóm chịu tác động mà còn là chủ thể của hòa bình, quản trị tài nguyên, xây dựng khả năng chống chịu và phát triển bền vững, góp phần hướng tới một ASEAN hòa bình, bao trùm và có khả năng chống chịu.