Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ công bố kết quả nghiên cứu tại Hội thảo “Thông báo phát hiện mới về Khảo cổ học năm 2026”
15/10/2026
Ngày 15 - 16/10/2026, Hội thảo Thông báo những phát hiện mới về khảo cổ học năm 2026 do Viện Khảo cổ học chủ trì đã diễn ra tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Tại phiên toàn thể, TS. Nguyễn Khánh Trung Kiên đại diện Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ trình bày tham luận “Hoạt động nghiên cứu năm 2026 của Trung tâm Khảo cổ học (Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ)”.
Do vướng “điểm nghẽn” về thủ tục cấp giấy phép khai quật
theo quy định mới của Luật Di sản văn hóa, các cuộc khai quật của Trung tâm
nghiên cứu Lịch sử - Khảo cổ (Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ) chủ yếu diễn ra
vào cuối năm 2025, còn điều tra khảo sát được thực hiện trong nửa đầu năm 2026.
Tại Đức Cơ (tỉnh Gia Lai), chương trình điều tra phối hợp với
Bảo tàng Gia Lai đã ghi nhận 64 điểm di tích thời tiền sử trên 6 xã, phần lớn
là di chỉ cư trú trên thềm đất cao, sườn đồi, gần nguồn nước. Hệ thống di tích
này nhiều khả năng là phần kéo dài về phía nam của truyền thống văn hóa Lung
Leng và vùng Biển Hồ, niên đại tương đối khoảng 4.000 - 2.700 năm cách ngày
nay, lấp vào khoảng trống nghiên cứu lâu nay ở vùng tây bắc Gia Lai.
Ở Đông Nam Bộ, Trung tâm Khảo cổ học và Bảo tàng Bà Rịa -
Vũng Tàu khai quật lần thứ hai hai di tích Gò Đất Nại và Gò Nần (xã Đất Đỏ, nay
thuộc TP. Hồ Chí Minh). Tại Gò Đất Nại, ba hố khai quật năm 2025 làm xuất lộ 15
di tích mộ táng, gồm 9 mộ huyệt đất và 5 mộ nồi/vò. Di vật có gốm thô pha cát,
gốm mịn, vòi bình kendi giống gốm Chăm sớm (thế kỷ III - IV), công cụ và vũ khí
sắt, 67 hiện vật vàng và 6.830 hạt chuỗi thủy tinh Indo-Pacific. Di tích có
niên đại từ khoảng 3.000 - 2.500 năm cách ngày nay đến thế kỷ IV sau Công
nguyên, tiếp nối hệ thống di tích Cần Giờ và từng là một điểm quan trọng trong
mạng lưới giao thương hàng hải thời cổ. Tại Gò Nần, cuộc khai quật trên diện
tích 52m² phát hiện các mộ huyệt đất với táng tục rải mảnh gốm ở đáy mộ, đập vỡ
đồ tùy táng trước khi chôn và dùng đá cuội để đánh dấu mộ. Di vật gồm 52.841 mảnh
gốm, một rìu đồng thau lưỡi xòe cong và hạt chuỗi đá ngọc màu xanh. Nghiên cứu
sơ bộ cho thấy Gò Nần thuộc truyền thống văn hóa Đồng Nai, niên đại tương đối
vào khoảng 3.300 - 2.700 năm cách ngày nay. Hạt chuỗi đá ngọc ngoại nhập cho thấy
cư dân nơi đây đã tham gia mạng lưới trao đổi khu vực từ khá sớm.
Năm 2026, Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ tiếp tục phối hợp
với Đại học Duy Tân và Trung tâm Hạt nhân TP. Hồ Chí Minh triển khai giai đoạn
2 dự án định niên đại kiến trúc cổ ở Óc Eo - Ba Thê do Quỹ VinIF tài trợ, bằng
phương pháp nhiệt phát quang cải tiến (iTLD) trên gạch kiến trúc. Kết quả sơ bộ
cho thấy các kiến trúc ở Gò Sáu Thuận, Linh Sơn Nam, Linh Sơn Bắc và Gò Giồng
Cát có niên đại từ thế kỷ III đến nửa đầu thế kỷ VII, tương thích với các phân
tích ¹⁴C trước đây. Các kết quả này rất giá trị cho việc bổ sung tư liệu vào hồ
sơ đề cử trình UNESCO ghi danh Óc Eo – Ba Thê là Di sản văn hóa thế giới.
Hình 1. GS. TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phát biểu khai mạc hôi thảo
Hình 2. TS. Nguyễn Khánh Trung Kiên, Phó Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ báo cáo hoạt động khảo cổ học năm 2025-2026 tại hội thảo
Nguồn bài viết: Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ