Hội thảo được tổ chức trong khuôn khổ Nhiệm vụ khoa học cấp Bộ năm 2025-2026 do TS. Nguyễn Thị Hằng làm chủ nhiệm, với sự tham gia của nhiều nhà khoa học, chuyên gia và cán bộ nghiên cứu trong và ngoài Viện.

Tại hội thảo, ba báo cáo tham luận đã được trình bày, tập trung làm rõ các khía cạnh lý luận và thực tiễn về đổi mới sáng tạo trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Tại Hội thảo, TS. Nguyễn Thị Hằng đã trình bày báo cáo về “Thúc đẩy đổi mới sáng tạo tại Nam Phi, Kenya và Morocco: thực trạng và hiệu quả đối với phát triển kinh tế”. Báo cáo nhấn mạnh, trong bối cảnh kinh tế tri thức và chuyển đổi số đang định hình lại động lực tăng trưởng toàn cầu, đổi mới sáng tạo đã trở thành yếu tố then chốt nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của các quốc gia. Phân tích cho thấy, mỗi quốc gia có cách tiếp cận khác nhau: Nam Phi chú trọng xây dựng hệ thống đổi mới quốc gia dựa trên nền tảng khoa học và nghiên cứu; Kenya nổi bật với mô hình đổi mới từ dưới lên, dựa trên công nghệ số và hệ sinh thái khởi nghiệp năng động; trong khi Morocco theo đuổi chiến lược công nghiệp hóa có định hướng, gắn với thu hút đầu tư nước ngoài và phát triển công nghệ xanh. Những kinh nghiệm này cung cấp nhiều bài học quan trọng cho Việt Nam trong việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phù hợp với điều kiện phát triển.

TS. Trần Thùy Phương trình bày báo cáo về “Triển khai chính sách thúc đẩy đổi mới sáng tạo tại Việt Nam”. Báo cáo cho thấy, thời gian qua, Việt Nam đã từng bước hoàn thiện khung thể chế, chính sách về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, với nhiều văn bản quan trọng được ban hành, góp phần hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo với sự tham gia của các chủ thể như Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực như cải thiện chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), gia tăng số lượng doanh nghiệp khởi nghiệp và mở rộng các lĩnh vực công nghệ mới, báo cáo cũng chỉ ra một số hạn chế như hệ thống chính sách chưa đồng bộ, liên kết giữa các chủ thể còn yếu, cơ chế tài chính chưa phù hợp và thiếu chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao.

Ở góc độ công nghệ, TS. Đậu Xuân Đạt đã trình bày báo cáo về“Trí tuệ nhân tạo (AI) trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam”. Kết quả nghiên cứu cho thấy, AI có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế, song chủ yếu thông qua kênh trung gian là đổi mới sáng tạo, đồng thời tồn tại độ trễ trong quá trình phát huy hiệu quả. Nghiên cứu cũng chỉ ra xu hướng chuyển dịch mô hình tăng trưởng của Việt Nam từ dựa vào lao động và vốn sang dựa nhiều hơn vào công nghệ và tri thức, trong đó AI đang trở thành một động lực quan trọng. Từ đó, các khuyến nghị chính sách được đưa ra, bao gồm đầu tư đồng bộ vào công nghệ, nguồn nhân lực và thể chế; thúc đẩy hoạt động nghiên cứu – phát triển; tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài và nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ.

Phần thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến trao đổi sâu sắc, tập trung vào việc so sánh chính sách giữa các quốc gia châu Phi và Việt Nam, cũng như nhấn mạnh vai trò của thể chế, đầu tư công, quỹ đầu tư mạo hiểm và sự gắn kết giữa các chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Kết luận hội thảo, TS. Nguyễn Thị Hằng trân trọng cảm ơn các ý kiến đóng góp của các đại biểu và khẳng định nhóm nghiên cứu sẽ tiếp thu, hoàn thiện đề tài, đồng thời đề xuất các khuyến nghị chính sách cụ thể nhằm phục vụ công tác hoạch định chính sách của các bộ, ngành liên quan.

Hội thảo là hoạt động khoa học có ý nghĩa thiết thực, góp phần cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn cho việc xây dựng và hoàn thiện chính sách thúc đẩy đổi mới sáng tạo, qua đó hỗ trợ quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong bối cảnh mới.