Ngày 27/6/2025, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15. Theo Điều 7 của Luật, ngày 18/5 hằng năm chính thức được quy định là “Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam”. Việc thay đổi tên gọi thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với vai trò của đổi mới sáng tạo trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức hiện nay. Luật có hiệu lực từ ngày 14/10/2025 và được áp dụng chính thức trong các hoạt động kỷ niệm từ năm 2026.

Là một đơn vị nghiên cứu thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Dân tộc học và Tôn giáo học có bề dày truyền thống nghiên cứu khoa học gắn liền với quá trình phát triển của ngành khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam. Trải qua nhiều giai đoạn xây dựng và trưởng thành, các thế hệ cán bộ nghiên cứu của Viện đã không ngừng đóng góp những công trình khoa học có giá trị về dân tộc học, tôn giáo học, văn hóa, xã hội và các vấn đề phát triển cộng đồng. Những kết quả nghiên cứu của Viện không chỉ góp phần làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến dân tộc, tôn giáo ở Việt Nam mà còn cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng và hoàn thiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong nhiều lĩnh vực quan trọng.

Trong nhiều năm qua, Viện đã triển khai hàng trăm đề tài nghiên cứu các cấp, các chương trình điều tra, khảo sát thực địa tại nhiều vùng miền trên cả nước, đặc biệt ở vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và các địa bàn có tôn giáo. Các hoạt động nghiên cứu đã góp phần phản ánh sinh động đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của các cộng đồng dân tộc và tôn giáo; đồng thời nhận diện những vấn đề mới nảy sinh trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đô thị hóa và hội nhập quốc tế.

Bên cạnh hoạt động nghiên cứu cơ bản, Viện luôn chú trọng đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng và tư vấn chính sách. Nhiều kết quả nghiên cứu của Viện đã được chuyển tải thông qua các báo cáo kiến nghị, tư vấn gửi tới các cơ quan Đảng, Nhà nước và địa phương, phục vụ công tác hoạch định chính sách liên quan đến công tác dân tộc, tôn giáo, phát triển vùng dân tộc thiểu số, bảo tồn văn hóa truyền thống và bảo đảm an sinh xã hội. Điều này tiếp tục khẳng định vai trò của khoa học xã hội trong việc đồng hành cùng sự phát triển bền vững của đất nước.

Cùng với đó, hoạt động công bố khoa học và hợp tác quốc tế của Viện ngày càng được mở rộng. Đội ngũ cán bộ nghiên cứu của Viện tích cực tham gia các hội thảo khoa học trong nước và quốc tế, tăng cường trao đổi học thuật với các cơ sở nghiên cứu, trường đại học và tổ chức khoa học ở nhiều quốc gia. Nhiều bài viết, công trình nghiên cứu được công bố trên các tạp chí khoa học uy tín, góp phần nâng cao vị thế và uy tín học thuật của Viện trong cộng đồng khoa học.

Công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực khoa học cũng luôn được Viện quan tâm. Nhiều cán bộ trẻ được tạo điều kiện tham gia các chương trình đào tạo sau đại học, các khóa bồi dưỡng chuyên môn, phương pháp nghiên cứu và ngoại ngữ nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động khoa học trong giai đoạn mới. Đây được xem là nền tảng quan trọng để xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học có trình độ chuyên môn vững vàng, tâm huyết với nghề và có khả năng hội nhập quốc tế.

Hưởng ứng Ngày Khoa học, Công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam năm 2026, Viện Dân tộc học và Tôn giáo học đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm khuyến khích nghiên cứu khoa học, nâng cao chất lượng công bố quốc tế, thúc đẩy hoạt động tư vấn chính sách và đào tạo nguồn nhân lực khoa học xã hội chất lượng cao; trong đó, tổ chức biểu dương, khen thưởng các cá nhân có thành tích xuất sắc trong nghiên cứu khoa học, công bố quốc tế, xuất bản sách và đào tạo. Hoạt động khen thưởng không chỉ ghi nhận những nỗ lực, đóng góp của đội ngũ cán bộ nghiên cứu mà còn góp phần lan tỏa tinh thần say mê khoa học, đổi mới sáng tạo và trách nhiệm học thuật trong toàn Viện.

Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế sâu rộng, khoa học và công nghệ ngày càng giữ vai trò then chốt đối với sự phát triển bền vững. Với bề dày truyền thống của mình, Viện Dân tộc học và Tôn giáo học sẽ tiếp tục phát huy thế mạnh nghiên cứu, nâng cao chất lượng sản phẩm khoa học và tư vấn chính sách, đóng góp tích cực vào tiến trình phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới./.