Sự kiện là một trong những hoạt động trọng điểm nằm trong chuỗi chương trình giới thiệu những thành tựu tiêu biểu của Viện Hàn lâm, hướng tới chào mừng các ngày lễ lớn của đất nước như Ngày Giải phóng miền Nam (30/4), Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Ngày Quốc tế Bảo tàng (18/5/2026). Đồng thời, trưng bày góp phần cụ thể hóa tinh thần của các nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Sự kiện có sự tham dự của đông đảo đại biểu đến từ các cơ quan trung ương, các đơn vị nghiên cứu, tổ chức đối tác và giới học thuật. Đại diện các đơn vị thuộc và trực thuộc Viện Hàn lâm có sự hiện diện của PGS.TS. Nguyễn Văn Minh (Viện trưởng Viện Dân tộc học và Tôn giáo học, TS. Nguyễn Song Tùng (Viện trưởng Viện Địa lý Nhân văn và Phát triển bền vững), TS. Nguyễn Thị Thu Hà (Phó Trưởng ban Ban Quản lý khoa học và Hợp tác quốc tế); các Phó Viện trưởng Viện Dân tộc học và Tôn giáo học: TS. Bùi Thị Bích Lan và TS. Ngô Quốc Đông; TS. Phan Cao Nhật Anh Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và Châu Phi cùng đông đảo các nhà khoa học đến từ các đơn vị nghiên cứu trực thuộc Viện Hàn lâm.

Về phía các cơ quan, tổ chức đối tác, sự kiện vinh dự đón tiếp PGS.TS. Lâm Bá Nam; TS. Thiều Huy Thuật 2. TS. Thiều Huy Thuật - Phó Viện trưởng Viện Dân tộc và Tôn giáo (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh); ông Bùi Xuân Hoàng - đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị cùng đại diện một số trường đại học tại Hà Nội.

Về phía đơn vị tổ chức - Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam có sự tham dự của PGS.TS. Lê Hải Đăng, PGS.TS. Trần Hồng Hạnh cùng đông đảo viên chức, người lao động cùng sự tham dự đưa tin của nhiều cơ quan thông tấn, báo chí trên địa bàn thủ đô Hà Nôi.

Phát biểu tại lễ khai mạc, Chủ tịch Viện Hàn lâm nhấn mạnh vai trò đặc biệt của khoa học xã hội và nhân văn trong tiến trình phát triển đất nước: không chỉ dừng lại ở lĩnh vực nghiên cứu học thuật mà còn là nền tảng tri thức quan trọng, cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định chính sách, định hướng phát triển bền vững quốc gia. Đồng thời khẳng định, trong bối cảnh mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen, khoa học xã hội cần tiếp tục phát huy vai trò tiên phong trong việc làm sáng tỏ các vấn đề lịch sử, văn hóa, con người; đồng thời đóng góp thiết thực vào quá trình hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế - xã hội.

Không gian trưng bày – cầu nối giữa nghiên cứu khoa học và công chúng

Trưng bày “Không gian bảo tồn văn hóa và lan tỏa tri thức khoa học xã hội” do Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam thực hiện tại toà nhà Trống Đồng giới thiệu một cách hệ thống và sinh động những thành tựu nổi bật của khoa học xã hội Việt Nam trong nhiều lĩnh vực. Điểm nhấn nổi bật của trưng bày là các phát hiện khảo cổ học và sử học về cội nguồn dân tộc, từ thời Tiền sử đến các nền văn hóa lớn như Đông Sơn, Sa Huỳnh, Đồng Nai, góp phần khẳng định thời đại Hùng Vương trong tiến trình lịch sử dân tộc. Bên cạnh đó là các kết quả nghiên cứu tại những di sản tiêu biểu như Hoàng thành Thăng Long, Thành nhà Hồ, Lam Kinh, Yên Tử – minh chứng cho sự phát triển rực rỡ của nền văn hóa Đại Việt.

Trưng bày cũng giới thiệu những thành tựu quan trọng trong nghiên cứu dân tộc học, tiêu biểu là việc xác lập Danh mục 54 dân tộc Việt Nam (1979), cùng hệ thống tư liệu, hiện vật phong phú phản ánh sự đa dạng và thống nhất của văn hóa dân tộc. Đáng chú ý, bên cạnh các kết quả nghiên cứu cơ bản, trưng bày còn giới thiệu nhiều ứng dụng thực tiễn của khoa học xã hội, như thiết kế trang phục sinh hoạt cộng đồng của dân tộc Chứt – một minh chứng sinh động cho việc đưa tri thức khoa học vào đời sống.

Ngoài ra, các nội dung về tư vấn chính sách trong các lĩnh vực triết học, kinh tế học, nhà nước và pháp luật, cùng những thành tựu về chuyển đổi số và hợp tác quốc tế cũng được giới thiệu, góp phần khẳng định vị thế ngày càng nâng cao của khoa học xã hội Việt Nam trong bối cảnh hội nhập.

Vai trò định hướng và tầm nhìn phát triển của Viện Hàn lâm

Trong phát biểu khai mạc, GS.TS. Lê Văn Lợi đã chia sẻ định hướng phát triển chiến lược của Viện Hàn lâm trong thời gian tới. Theo đó, Viện Hàn lâm phấn đấu trở thành trung tâm nghiên cứu khoa học xã hội hàng đầu của quốc gia, ngang tầm với các tổ chức nghiên cứu tiên tiến trong khu vực và trên thế giới, đồng thời khẳng định vai trò quan trọng trong việc cung cấp các luận cứ khoa học có giá trị cho Đảng và Nhà nước phục vụ quá trình hoạch định chính sách và phát triển đất nước.

Trong phát biểu Chủ tịch Viện Hàn lâm cũng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam – đơn vị cầu nối, quảng bá hiệu quả các thành tựu khoa học của Viện Hàn lâm tới đông đảo công chúng. Thông qua các hoạt động trưng bày, Bảo tàng không chỉ góp phần bảo tồn giá trị văn hóa mà còn đưa tri thức khoa học đến gần hơn với đời sống xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Chủ tịch Viện Hàn lâm khẳng định, thông qua trưng bày, Viện Hàn lâm mong muốn truyền trải một thông điệp sâu sắc: Khoa học xã hội không chỉ là lĩnh vực nghiên cứu học thuật mà còn là nguồn tri thức quan trọng góp phần định hướng sự phát triển bền vững của đất nước"

Ngay sau nghi thức cắt băng khai mạc, đoàn đại biểu do Chủ tịch Lê Văn Lợi dẫn đầu đã tham quan toàn bộ không gian trưng bày. Các đại biểu đánh giá cao cách thức tổ chức trưng bày hiện đại, trực quan, sinh động, kết hợp giữa tư liệu khoa học và trải nghiệm tương tác, giúp công chúng dễ dàng tiếp cận và hiểu sâu hơn về các thành tựu nghiên cứu.

Một trong những điểm dừng chân thu hút sự quan tâm đặc biệt là khu trưng bày trang phục sinh hoạt cộng đồng của dân tộc Chứt. Tại đây, các đại biểu được giới thiệu chi tiết về quá trình điền dã, tham vấn cộng đồng để xây dựng mẫu trang phục – thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa nghiên cứu khoa học và thực tiễn văn hóa. Khu vực trải nghiệm tương tác cũng tạo ấn tượng mạnh với khách tham quan.

 Qua không gian trưng bày, người tham dự có thể thử nghiệm vai trò của một nhà nghiên cứu thông qua việc ghi chép vào “Sổ điền dã” và tham gia bảng tương tác với chủ đề “Tương lai của Việt Nam cần chúng ta”. Câu hỏi gợi mở “Chúng ta sẽ mang theo tri thức gì để kiến tạo tương lai đất nước?” đã thu hút nhiều ý kiến chia sẻ sâu sắc, tạo nên một không gian đối thoại ý nghĩa giữa tri thức khoa học xã hội và trách nhiệm công dân, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ.

Lễ khai mạc diễn ra trong không khí trang trọng, sôi nổi, sự kiện không chỉ là hoạt động trưng bày đơn thuần mà còn được kỳ vọng trở thành một diễn đàn học thuật mở, góp phần tăng cường kết nối giữa giới nghiên cứu và công chúng, lan tỏa giá trị của khoa học xã hội trong đời sống đương đại.

Trưng bày sẽ diễn ra từ ngày 11/4/2026 đến hết ngày 15/5/2026 tại toà nhà Trống Đồng, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, hứa hẹn thu hút đông đảo học sinh, sinh viên và công chúng quan tâm đến văn hóa, lịch sử và khoa học xã hội./.