Trong ngày khai mạc trưng bày (26/3/2026), bà Sầm Thị Bích (60 tuổi, dân tộc Thái) cùng con gái là Sầm Thị Tình (40 tuổi) đến từ làng dệt thổ cẩm Hoa Tiến, xã Châu Tiến, tỉnh Nghệ An đã trực tiếp trình diễn nghề dệt truyền thống trước công chúng Hàn Quốc và khách tham quan quốc tế. Giữa không gian bảo tàng, tiếng thoi đưa, những thao tác se sợi, mắc khung hay dệt vải diễn ra chậm rãi nhưng cuốn hút. Qua từng động tác thuần thục, người xem không chỉ tiếp cận một kỹ thuật thủ công mà còn cảm nhận được ký ức đời sống, kinh nghiệm trao truyền và vai trò của người phụ nữ trong gìn giữ văn hóa cộng đồng.

Bà Sầm Thị Bích trình diễn se sợi tại Trung tâm Văn hóa ASEAN (Busan, Hàn Quốc) - Ảnh: Sầm Thị Tình

Theo bà Sầm Thị Bích, nghề dệt thổ cẩm không đơn thuần là sinh kế mà còn gắn bó mật thiết với vòng đời của người phụ nữ Thái, là thước đo cho sự khéo léo và kiên nhẫn. Chính vì vậy, bà đặc biệt trân trọng cơ hội để sản phẩm của cộng đồng Hoa Tiến được giới thiệu ra thế giới. “Khi sản phẩm dệt thổ cẩm truyền thống của Hoa Tiến được mang giới thiệu với bạn bè quốc tế, đó là một bước đi chiến lược tuyệt vời, mang cả giá trị văn hóa to lớn. Điều này không chỉ giúp bảo tồn văn hóa mà còn mở ra cơ hội kinh tế lớn cho cộng đồng dân tộc thiểu số. Chúng tôi rất tự hào về những sản phẩm của mình”, bà nói.

Bà Sầm Thị Bích đang trình diễn căng sợi để buộc Ikat tại Trung tâm Văn hóa ASEAN (Busan, Hàn Quốc) - Ảnh: Sầm Thị Tình

Nếu bà Bích đại diện cho ký ức và sự bền bỉ gìn giữ nghề truyền thống thì chị Sầm Thị Tình lại cho thấy sự tiếp nối của một thế hệ trẻ lớn lên cùng khung cửi. Chị kể rằng từ nhỏ, những buổi tối bên mẹ đã trở thành khoảng thời gian học nghề tự nhiên nhất: “Mẹ chỉ cho tôi cách tạo hoa văn, giải thích ý nghĩa của từng đường thêu rồi dạy nhuộm màu từ lá cây, củ rừng. Nghề dệt không chỉ là kỹ thuật mà còn gắn với tuổi thơ và cuộc sống của tôi”. Sau chuyến đi Busan, chị càng nhận rõ giá trị của việc trao truyền nghề trong đời sống hiện đại. “Tôi mong nghề dệt không chỉ còn trong ký ức mà sẽ tiếp tục hiện diện trong cuộc sống hôm nay. Hy vọng người trẻ sẽ yêu nghề, học nghề và biết kết hợp truyền thống với sản phẩm hiện đại để vừa giữ bản sắc văn hóa, vừa tạo sinh kế cho bà con”, chị chia sẻ.

Chị Sầm Thị Tình trình diễn dệt vải tại Trung tâm Văn hóa ASEAN (Busan, Hàn Quốc) - Ảnh: Vũ Phương Nga, Bảo tàng DTHVN

Sự tham gia trực tiếp của các nghệ nhân đã khiến trưng bày vượt ra ngoài khuôn khổ của một không gian giới thiệu hiện vật thông thường. Công chúng không chỉ quan sát nghề dệt mà còn được gặp gỡ những người đang gìn giữ và thực hành di sản trong đời sống hàng ngày. Qua các thao tác nghề, những cuộc trò chuyện ngắn hay ánh nhìn chăm chú dành cho khung cửi, khoảng cách về ngôn ngữ và quốc gia dường như được thu hẹp bằng sự đồng cảm đối với lao động thủ công và giá trị văn hóa truyền đời.

Dù là người Thái ở Việt Nam hay công chúng tại Busan, nhiều người đều dễ dàng nhận ra một điểm chung: nghề dệt ở các cộng đồng ASEAN luôn gắn với phụ nữ, với đời sống gia đình và sự trao truyền giữa các thế hệ. Những tấm vải thổ cẩm vì thế không chỉ phản ánh bản sắc riêng của từng cộng đồng mà còn trở thành sợi dây kết nối văn hóa trong khu vực.

Trong chủ đề ngày thứ ba Museums for Peace của Tuần lễ Bảo tàng 2026, trưng bày “Weaving Hands, Women’s Time: Weaving Traditions in ASEAN” cho thấy di sản và nghệ thuật có thể trở thành phương tiện nuôi dưỡng đối thoại, sự tôn trọng khác biệt và tinh thần hòa bình giữa các cộng đồng. Từ những bàn tay dệt của người phụ nữ ASEAN đến không gian gặp gỡ tại bảo tàng, di sản không chỉ được lưu giữ mà còn tiếp tục lan tỏa các giá trị nhân văn trong xã hội đương đại./.