Năng lượng tái tạo (NLTT) là năng lượng được phát sinh từ quá trình tự nhiên và tự tái tạo liên tục, có vai trò quan trọng trong định hướng phát triển bền vững ở nhiều quốc gia trên thế giới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế gắn với tận dụng nguồn năng lượng sạch, an toàn. Theo dự kiến, năng lượng tái tạo sẽ tăng trưởng hàng năm trong hai thập niên tới, sau đó thay thế than đá để trở thành nguồn năng lượng hàng đầu thế giới vào năm 2040.

Tại Việt Nam, trong quá trình chuyển đổi năng lượng, NLTT cũng là sự lựa chọn thay thế năng lượng truyền thống, đảm bảo cân đối an ninh năng lượng trước nhu cầu ngày càng tăng của các hoạt động kinh tế - xã hội và sự giới hạn của các nguồn cung cấp điện. Theo đó, Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách để biến tiềm năng được đánh giá là lớn về NLTT phục vụ phát triển nguồn cung, cải thiện an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, đây là một ngành mới, phát triển chủ yếu dựa vào tiềm năng tự nhiên, các nguồn lực khác chưa đáp ứng đồng bộ nên kéo theo nhiều bất cập như vấn đề định hướng hiệu quả về việc làm, đảm bảo tính chủ động của ngành vẫn chưa được quan tâm đúng mức, người dân địa phương khu vực phát triển dự án chưa tận dụng tốt các cơ hội việc làm gắn với phát triển ngành NLTT để có việc làm bền vững với mức thu nhập thỏa đáng, cải thiện điều kiện làm việc...

Để có cái nhìn tổng quan về vấn đề việc làm bền vững (VLBV) gắn với phát triển NLTT, đặc biệt là việc làm của dân cư tại các vùng phát triển các dự án NLTT, năm 2024, Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản cuốn sách “Việc làm bền vững gắn với phát triển năng lượng tái tạo: Nghiên cứu trường hợp tại tỉnh Ninh Thuận” do TS. Trần Thị Tuyết làm chủ biên. Mục tiêu cuốn sách nhằm nghiên cứu, phân tích những vấn đề lý luận và thực tiễn về việc làm bền vững gắn với phát triển năng lượng tái tạo, phân tích thực trạng việc làm bền vững gắn với phát triển năng lượng tái tạo ở Ninh Thuận và đề xuất các giải pháp định hướng thúc đẩy việc làm bền vững gắn với phát triển năng lượng tái tạo ở Ninh Thuận trong thời gian tới.

Cuốn sách là kết quả nghiên cứu của đề tài cấp Bộ cùng tên do Viện Hàm lâm Khoa học xã hội Việt Nam giao cho Viện Địa lý nhân văn chủ trì, TS. Trần Thị Tuyết làm chủ nhiệm.

Ngoài Lời nói đầu và Kết luận, nội dung chính của cuốn sách được kết cấu thành 3 Chương:

Chương 1. Những vấn đề lý luận và thực tiễn về việc làm bền vững gắn với phát triển năng lượng tái tạo

Trong chương này, nhóm tác giả xác định một số vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến VLBV gắn với phát triển NLTT như: khái niệm, nội hàm về NLTT, VLBV, VLBV gắn với phát triển NLTT, theo đó, VLBV gắn với phát triển NLTT là khả năng lao động tiếp tục làm việc trong bối cảnh chuyển đổi và phát triển NLTT. Điểm nổi bật của chương này, nhóm nghiên cứu đã tham khảo kinh nghiệm của một số quốc gia và khu vực như Trung Quốc, một số quốc gia châu Âu, ASEAN về VLBV gắn với phát triển NLTT từ đó rút ra một số bài học cho Việt Nam.

Chương 2. Thực trạng việc làm bền vững gắn với phát triển năng lượng tái tạo ở Ninh Thuận

Qua khảo sát thực tễ về VLBV gắn với phát triển NLTT ở Ninh Thuận, nhóm tác giả khẳng định, Ninh Thuận và địa phương có nhiều tiềm năng phát triển NTLL, nhất là năng lượng mặt trời (NLMT) và năng lượng gió (NLG). Người dân đã có cơ hội tiếp cận với việc làm trực tiếp từ ngành NLTT; đồng thời có cơ hội cải thiện việc làm hiện có thông qua các lợi ích có được từ chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng và các chính sách hỗ trợ chuyển đổi việc làm của Trung ương và tỉnh. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng cho thấy, người dân địa phương khó tiếp cận do trình độ, năng lực chưa đáp ứng, ngoài ra giai đoạn tạo nhiều việc làm ổn định,có thu nhập cao là giai đoạn sản xuất vẫn chưa được định hình… Trên cơ sở đánh giá thực trạng, các nhà nghiên cứu đã chỉ ra một số vấn đề liên quan đến chính sách phát triển cũng như liên quan đến việc làm gắn với phát triển NLTT.

Chương 3. Giải pháp định hướng thúc đẩy việc làm bền vững gắn với phát triển năng lượng tái tạo.

Trên cơ sở đánh giá thực trạng, phân tích bối cảnh chung cũng như quan điểm về phát triển thúc đẩy việc làm bền vững gắn với phát triển NLTT, nhóm tác giả đề xuất một số nhóm giải pháp định hướng thúc dẩy việc làm bền vững gắn với phát triển NLTT:

Thứ nhất, giải pháp về chính sách, chiến lược việc làm bền vững gắn với phát triển năng lượng tái tạo.

Thứ hai, giải pháp về đào tạo năng lực.

Thứ ba, hỗ trợ đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tạo tiền đề gia tăng cơ hội việc làm bền vững.

Thứ tư, giải pháp phát triển khoa học công nghệ.

Thứ năm, giải pháp nâng cao độnh lực thúc đẩy việc làm bền vững.

Thứ sáu, tuyên truyền và nâng cao nhận thức.

Cuốn sách là công trình nghiên cứu công phu của tập thể tác giả. Bằng phương pháp nghiên cứu điều tra khảo sát cũng như cách tiếp cận liên ngành, đa ngành, cuốn sách đã cung cấp cho người đọc cơ sở khoa học về việc làm bền vững gắn với phát triển NLTT cũng như những đánh giá có giá thị về vấn đề liên quan tại tỉnh Ninh Thuận. Hy vọng, cuốn sách là tài liệu hữu ích dành cho các nhà hoạch định chính sách, các nhà quản lý và độc giả quan tâm.

Xin trân trọng giới thiệu!

Nguyễn Minh Hồng