Cuốn sách do GS.TS. Võ Khánh Vinh biên soạn, Nhà xuất bản Khoa học xã hội ấn hành

Sự nghiệp đổi mới, phát triển đất nước nhanh và bền vững không thể tiến hành khi thiếu nền tảng pháp luật. Ngày nay, pháp luật là trung tâm của việc thảo luận tất cả những vấn đề có ý nghĩa về mặt xã hội, về phát triển đất nước. Điều đó nói lên nhu cầu cấp thiết của việc thâm nhập một cách sâu sắc vào bản chất của hiện tượng đó đó – pháp luật trên cơ sở tư duy triết học về nó. Tư duy triết học về pháp luật đòi hỏi phải có cái nhìn pháp luật không đơn giản chỉ là một thể chế xã hội và phương tiện thực hiện các mục tiêu chính trị mà như một thế giới đa dạng, hiện thực đa phương diện với các quy luật, cấu trúc và logic phát triển của mình, phân biệt nó với các lĩnh vực khác của tồn tại người. Triết học pháp luật, bắt đầu từ sự xuất hiện các tư tưởng về bản chất khách quan không tùy thuộc vào sự xét đoán mang tính quyền lực chính thức và về ý nghĩa của pháp luật, có nhiệm vụ làm sáng tỏ đặc trưng đó của pháp luật.

Các nghiên cứu trong lĩnh vực triết học pháp luật có truyền thống từ lâu và rất phong phú. Trong chiều dài phát triển nhiều thế kỷ, triết học pháp luật với tư cách một môn khoa học và một môn học, chiếm giữ vị trí rất rõ trong các trường đại học ở phương Tây. Kinh nghiệm nhất định trong việc nghiên cứu và giảng dạy môn học này đã được tích lũy ở các nước trên thế giới. Ở nước ta, triết học pháp luật chưa được nghiên cứu và giảng dạy với tư cách là một môn khoa học và một môn học độc lập. Đây là sự chậm trễ cần được sớm khắc phục để góp phần phát triển khoa học luật học nước nhà.

Trong quá trình đổi mới hiện nay ở nước ta, quá trình hình thành nền tảng pháp luật và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, cần phải có nhận thức ở góc độ triết học về pháp luật và do vậy cần phải nghiên cứu triết học pháp luật. Triết học pháp luật cần phải được đưa vào chương trình giảng dạy trong hệ thống đào tạo luật học. Đồng thời phải thấy rằng, cho dù triết học pháp luật có tầm quan trọng và tính cấp thiết như vậy, nhưng ở nước ta chưa có các công trình nghiên cứu một cách cơ bản, toàn diện, hệ thống về lĩnh vực này. Công trình nghiên cứu này có thể gọi là công trình nhập môn về triết học pháp luật, nhằm cung cấp những tri thức cơ bản về môn khoa học và môn học triết học pháp luật.

Công trình này gồm bốn phần. Phần thứ nhất xem xét đối tượng nghiên cứu và chức năng của triết học pháp luật, phương pháp luận của triết học pháp luật. Phần thứ hai làm sáng tỏ lịch sử triết học pháp luật: Triết học pháp luật thời cổ đại và thời trung cổ, triết học pháp luật thời cận đại và hiện đại thông qua các luận điểm của những định hướng, trào lưu và học thuyết cơ bản tạo thành sự phong phú của tư tưởng triết học pháp luật. Phần thứ ba tập trung phân tích những vấn đề cơ bản của triết học pháp luật: Bản thể luận pháp luật, nhân học pháp luật, nền tảng giá trị của pháp luật, giá trị học pháp luật, pháp luật là một giá trị, ý thức pháp luật, hệ tư tưởng pháp luật, lý tưởng pháp luật. Phần thứ tư làm sáng tỏ những vấn đề cụ thể của triết học pháp luật: Tự do và pháp luật, công bằng và pháp luật, bình đẳng và pháp luật, đạo đức và pháp luật, nhân đạo và pháp luật, quyền lực và pháp luật, lợi ích và pháp luật, các thể chế chính trị - pháp lý và vai trò của chúng trong thực hiện pháp luật, xã hội pháp quyền Việt Nam.

Đây là công trình nghiên cứu mang tính nhập môn, do vậy, không thể bao quát hết tất cả những vấn đề rộng lớn của triết học pháp luật. Những vấn đề được đề cập trong công trình này cũng chưa thể được phân tích sâu. Hy vọng những điều đó sẽ được tiếp tục nghiên cứu trong các công trình tiếp theo.

Cổng Thông tin điện tử Viện Hàn lâm xin trân trọng giới thiệu cuốn sách đến bạn đọc.