Theo Chiến lược phát triển bền vững kinh tế đến năm 2030, các ngành: Du lịch và dịch vụ biển; kinh tế hàng hải; khai thác dầu khí và các tài nguyên khoáng sản biển khác; nuôi trồng và khai thác hải sản; công nghiệp ven biển; năng lượng tái tạo và các ngành kinh tế biển mới sẽ là những mũi nhọn phát triển đột phá cho nền kinh tế. Thời gian qua, những biến động trong khu vực và toàn cầu có tác động không nhỏ tới mục tiêu phát triển bền vững kinh tế biển nước ta trong kỷ nguyên mới. Báo cáo Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã chỉ rõ các khó khăn, thách thức, đồng thời đưa các nhiệm vụ cụ thể vào Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Cùng xem xét các nội dung phát triển kinh tế biển trong Chương trình hành động để “bám sát mục tiêu, quan điểm chỉ đạo, định hướng phát triển, nhiệm vụ trọng tâm và các đột phá chiến lược, đồng thời bảo đảm phù hợp với tình hình trong nước và quốc tế, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước, bảo vệ Tổ quốc giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến 2045”[1].

1. Phát triển kinh tế biển- một trong những trọng tâm trong xác lập mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Báo cáo Chính trị của BCH Trung ương Đảng khoá XIII tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã chỉ rõ mục tiêu phát triển kinh tế chủ yếu trong 5 năm tới, giai đoạn 2026-2030 đó là: “Phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân cho giai đoạn 2026-2030 từ 10% trở lên; GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8500 USD; tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo đạt khoảng 28% GDP; tỷ trọng kinh tế số đạt khoảng 30% GDP…”[2]. Để có thể thực hiện các mục tiêu tăng trưởng cụ thể, Báo cáo chính trị đã xác lập mô hình tăng trưởng mới theo hướng cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, lấy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực chính. Bên cạnh các trọng tâm thúc đẩy đổi mới tư duy, cơ cấu lại nền kinh tế, nâng cao hiệu quả, sức cạnh tranh một số ngành công nghiệp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, công nghiệp hoá, hiện đại hoá…kinh tế biển được chỉ rõ, đó là “phát triển mạnh các ngành kinh tế biển, gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên biển, phát triển kinh tế biển sâu để khai thác, sử dụng hiệu quả không gian biển. Phát triển đồng bộ các khu kinh tế, khu công nghiệp, khu đô thị sinh thái, chuỗi đô thị, hành lang giao thông đường bộ ven biển…Xây dựng các trung tâm hậu cần nghề cá lớn gắn với ngư trường trọng điểm; phát triển nuôi trồng hải sản trên biển quy mô lớn, công nghệ cao. Xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ trên một số đảo trọng điểm, chiến lược”[3].

Trong bối cảnh tình hình thế giới đang “chuyển biến nhanh, phức tạp chưa từng có theo hướng đa cực, đa trung tâm, đa tầng, phân mảnh và phân tuyến mạnh”[4]; “Các nước lớn và các trung tâm quyền lực tiếp tục điều chỉnh chiến lược, vừa cạnh tranh, vừa hợp tác, thoả hiệp, song cạnh tranh sẽ ngày càng gay gắt hơn. Xung đột, chiến tranh, chạy đua vũ trang công nghệ cao diễn ra ở nhiều khu vực, nguy hiểm hơn, không loại trừ nguy cơ chiến tranh lớn”[5]. Trong 5 năm tới, đất nước ta sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức, khó khăn, “có những mặt gay gắt, nặng nề hơn so với giai đoạn trước”[6]. Để có thể chủ động ứng phó với khó khăn, thách thức, tận dụng những yếu tố thuận lợi, chủ động trong đổi mới phương thức phát triển, trong đó có kinh tế biển, Đảng ta đã có Chương trình hành động cụ thể để sớm đưa các mục tiêu trong Nghị quyết vào cuộc sống.

2. Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng- Phần phát triển kinh tế biển

Để có thể thúc đẩy xác lập mô hình tăng trưởng kinh tế mới, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, thúc đẩy phát triển kinh tế biển, Chương trình hành động đã chỉ rõ các nhiệm vụ sau:

Một là, xây dựng, triển khai Đề án phát triển du lịch với các giải pháp chiến lược, đột phá để đạt mục tiêu thu hút 45-50 triệu lượt khách du lịch quốc tế vào năm 2030

Hai là, thành lập, phát triển các trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do thế hệ mới có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế

Ba là, xây dựng, phát triển các trung tâm logistics lớn, đạt chuẩn quốc tế, gắn chặt chẽ với cảng biển, cảng hàng không trung chuyển quốc tế.

Bốn là, phát triển các cụm kinh tế biển đa dạng gắn với xây dựng các trung tâm kinh tế biển mạnh. Phát triển đội tàu vận tải biển, đáp ứng nhu cầu thị trường vận tải nội địa, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng vận tải, từng bước gia tăng, chiếm lĩnh thị phần quốc tế.

Với một vùng biển rộng lớn, giàu tài nguyên, nằm trên tuyến hàng hải quốc tế quan trọng, Việt Nam có tiềm năng to lớn trong phát triển kinh tế biển. Thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đã hết sức quan tâm tới thúc đẩy kinh tế biển. Hàng loạt Nghị quyết đã ra đời như: Nghị quyết Hội nghị lần thứ tám BCH Trung ương Khoá XII về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến 2030, tầm nhìn đến 2045 (gọi tắt là Nghị quyết số 36-NQ/TW); Nghị quyết số 26/NQ-CP của Chính phủ: Ban hành kế hoạch tổng thể và Kế hoạch 5 năm của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 36- NQ/TW ngày 22 tháng 10 năm 2018 của Hội nghị lần thứ tám BCH Trung ương khoá XII về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 48/NQ-CP Chiến lược khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển…Bước vào kỷ nguyên mới của dân tộc, kinh tế biển Việt Nam đang đứng trước những thời cơ, vận hội mới. Vẫn còn những thách thức mang tính địa chính trị, cơ cấu kinh tế…song với ba đột phá chiến lược: tập trung nguồn lực, tập trung lãnh đạo, tập trung thực thi và nguyên tắc tổ chức thực hiện: nói ít- làm nhiều- làm đến cùng[7], kinh tế biển Việt Nam thời gian tới sẽ có những bước phát triển mạnh mẽ./.