Giới thiệu

Tháng 6/2026 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi Hoa Kỳ và Iran đạt được thỏa thuận hòa bình sau nhiều tháng căng thẳng quân sự. Một trong những nội dung đáng chú ý của thỏa thuận là việc khôi phục hoạt động bình thường tại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thương mại toàn cầu. Sự kiện này nhanh chóng tác động đến kỳ vọng của thị trường năng lượng thế giới và được xem là một trong những diễn biến địa chính trị có ảnh hưởng lớn nhất từ đầu năm 2026.

Khu vực Nam Á chịu tác động trực tiếp từ những biến động tại Trung Đông do phụ thuộc đáng kể vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ vùng Vịnh. Trong đó, Ấn Độ và Pakistan là hai nền kinh tế đặc biệt nhạy cảm trước các cú sốc giá dầu. Việc căng thẳng Mỹ - Iran hạ nhiệt vì vậy không chỉ có ý nghĩa về mặt an ninh mà còn mở ra những cơ hội kinh tế đáng kể cho khu vực này.

1. Tác động đối với Ấn Độ: Hỗ trợ tăng trưởng và kiểm soát lạm phát

Trước thỏa thuận: Chi phí nhập khẩu gia tăng

Là nền kinh tế tiêu thụ năng lượng lớn thứ tư thế giới, Ấn Độ đặc biệt nhạy cảm với biến động giá dầu quốc tế. Giá năng lượng tăng đã làm đẩy cao hóa đơn nhập khẩu dầu của nước này, đồng thời kéo theo nhiều hệ lụy đối với sản xuất và đời sống. Một trong những lĩnh vực chịu ảnh hưởng rõ nét là ngành phân bón. Ấn Độ cần khoảng 17 triệu tấn urê cho nhu cầu trong nước đến tháng 8/2026, trong khi sản xuất nội địa và lượng tồn kho chỉ đáp ứng được khoảng 15 triệu tấn. Giá nguyên liệu đầu vào tăng khiến chi phí nhập khẩu urê leo thang, gây áp lực lên ngân sách trợ cấp phân bón của chính phủ. Cùng với đó, đồng rupee suy yếu và áp lực lạm phát gia tăng đã làm thách thức quá trình điều hành kinh tế vĩ mô của New Delhi.

 Sau thỏa thuận: Cơ hội giảm áp lực kinh tế

Thỏa thuận Mỹ - Iran mang lại triển vọng tích cực đối với kinh tế Ấn Độ thông qua ba kênh chính:

Thứ nhất, giá năng lượng giảm giúp hạ thấp chi phí nhập khẩu dầu thô, LPG và LNG. Điều này góp phần cải thiện cán cân thương mại và giảm áp lực lên tỷ giá.

Thứ hai, chi phí đầu vào giảm tạo điều kiện kiểm soát lạm phát tốt hơn, qua đó hỗ trợ sức mua của người dân và hoạt động sản xuất trong nước.

Thứ ba, môi trường kinh tế ổn định hơn có thể thúc đẩy xuất khẩu và củng cố niềm tin của nhà đầu tư. Thực tế cho thấy thị trường chứng khoán châu Á đã phản ứng tích cực ngay sau khi thông tin về thỏa thuận được công bố.

2. Tác động đối với Pakistan: Giảm áp lực từ cú sốc năng lượng

Trước thỏa thuận: Áp lực nhập khẩu và lạm phát gia tăng

Trong giai đoạn căng thẳng leo thang đầu năm 2026, Pakistan là một trong những quốc gia chịu tác động mạnh nhất từ biến động giá năng lượng. Giá dầu Brent tăng từ khoảng 90 USD/thùng lên trên 110 USD/thùng khiến chi phí nhập khẩu năng lượng tăng đột biến. Ước tính cho thấy chi phí nhập khẩu dầu hàng tuần của Pakistan đã tăng từ khoảng 300 triệu USD lên gần 800 triệu USD. Đồng thời, việc các tàu dầu phải thay đổi lộ trình hoặc chịu mức phí bảo hiểm cao hơn đẩy chi phí vận tải tăng khoảng 8–12 USD/thùng. Do phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, tác động của giá dầu nhanh chóng lan tỏa sang nền kinh tế nội địa. Theo ước tính của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), cứ mỗi 10% gia tăng của giá dầu có thể làm chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Pakistan tăng thêm khoảng 0,4–0,6%. Điều này phản ánh mức độ truyền dẫn giá khá cao, khi biến động giá năng lượng quốc tế nhanh chóng ảnh hưởng đến giá nhiên liệu, điện năng, vận tải và hàng hóa tiêu dùng.

Sau thỏa thuận: Triển vọng cải thiện kinh tế vĩ mô

Việc khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz được kỳ vọng sẽ làm gia tăng nguồn cung dầu trên thị trường quốc tế, qua đó kéo giảm giá năng lượng và chi phí vận tải biển. Ngay sau khi thông tin về thỏa thuận được công bố, giá dầu Brent đã giảm xuống còn khoảng 83,9 USD/thùng, thấp hơn khoảng 3–4 USD/thùng so với trước đó. Xu hướng này nếu được duy trì sẽ góp phần giảm chi phí nhập khẩu năng lượng của Pakistan, hỗ trợ ổn định tỷ giá, làm dịu áp lực lạm phát. Bên cạnh lợi ích kinh tế, việc căng thẳng Mỹ - Iran hạ nhiệt còn giúp Pakistan giảm bớt rủi ro an ninh tại khu vực biên giới với Iran. Điều này tạo điều kiện thuận lợi hơn cho Islamabad tập trung nguồn lực vào phục hồi kinh tế và thúc đẩy hợp tác khu vực.

3. Triển vọng hợp tác năng lượng và thương mại khu vực Nam Á

Tái khởi động các dự án hợp tác năng lượng

Việc bình thường hóa quan hệ giữa Hoa Kỳ và Iran có thể mở đường cho việc khôi phục một số dự án hợp tác năng lượng từng bị đình trệ do căng thẳng địa chính trị. Đối với Ấn Độ, việc giảm bớt các rào cản trong quan hệ với Tehran có thể tạo điều kiện thúc đẩy phát triển cảng Chabahar và hành lang kết nối với Afghanistan cũng như Trung Á. Trước khi các lệnh trừng phạt được áp đặt, Iran từng là một trong những nhà cung cấp dầu thô quan trọng của Ấn Độ. Đáng chú ý là dự án đường ống dẫn khí Iran – Pakistan, vốn đã được triển khai một phần nhưng chưa thể hoàn thành. Nếu được tái khởi động, dự án này sẽ góp phần tăng cường an ninh năng lượng cho Pakistan.

Mở rộng thương mại khu vực

Việc nới lỏng các biện pháp hạn chế đối với Iran có thể thúc đẩy hoạt động thương mại và đầu tư giữa Tehran với các nước Nam Á. Các doanh nghiệp vận tải và bảo hiểm quốc tế có cơ hội nối lại hoạt động đối với các chuyến hàng liên quan đến Iran, qua đó giảm chi phí giao dịch. Ngoài ra, sự cải thiện trong quan hệ giữa Iran và các quốc gia vùng Vịnh cũng có thể tạo thêm không gian ngoại giao để cả Pakistan và Ấn Độ mở rộng hợp tác kinh tế với khu vực Trung Đông.

Một số rủi ro và hạn chế

Mặc dù triển vọng kinh tế nhìn chung là tích cực, tác động thực tế của thỏa thuận vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

Trước hết, hiệu quả lâu dài chỉ có thể đạt được nếu lệnh ngừng bắn được duy trì ổn định. Bất kỳ sự tái bùng phát xung đột nào cũng có thể khiến giá dầu tăng trở lại và làm gián đoạn hoạt động thương mại.

Bên cạnh đó, thị trường năng lượng cần thời gian để phục hồi hoàn toàn sau nhiều tháng bất ổn. Quá trình khôi phục sản xuất, vận chuyển và xuất khẩu dầu khí không thể diễn ra ngay lập tức.

Cuối cùng, các chương trình hỗ trợ tái thiết và đầu tư sau xung đột, nếu được triển khai thì nhiều khả năng sẽ tập trung vào các dự án hạ tầng dài hạn thay vì tạo ra tác động tức thời đối với tăng trưởng kinh tế.

Kết luận

Thỏa thuận hòa bình giữa Hoa Kỳ và Iran mở ra triển vọng tích cực đối với một số nền kinh tế Nam Á thông qua việc giảm bớt áp lực từ giá năng lượng và cải thiện môi trường thương mại khu vực. Đối với Ấn Độ, giá năng lượng hạ nhiệt góp phần hỗ trợ tăng trưởng, ổn định tỷ giá và giảm gánh nặng nhập khẩu. Đối với Pakistan, lợi ích lớn nhất là giảm chi phí nhập khẩu dầu và kiểm soát lạm phát. Ở cấp độ khu vực, các dự án hợp tác năng lượng và kết nối thương mại với Iran có cơ hội được khôi phục. Tuy nhiên, những lợi ích này chỉ có thể được hiện thực hóa nếu tiến trình hòa bình được duy trì bền vững. Do đó, bên cạnh việc tận dụng các cơ hội kinh tế mới, nếu Ấn Độ và Pakistan có thể thúc đẩy đối thoại và hợp tác khu vực, để bảo đảm rằng các biến động địa chính trị không làm suy giảm triển vọng phát triển của Nam Á.

Tài liệu tham khảo

1. Tuổi Trẻ (2026). 6 vấn đề then chốt trong thỏa thuận Mỹ - Iran. https://tuoitre.vn/6-van-de-then-chot-trong-thoa-thuan-my-iran-20260615083140789.htm. 14/6/2026.

2. Business Standard (2026). US-Iran to sign peace deal after months of war: What it means for India.https://www.business-standard.com/amp/economy/news/us-iran-deal-india-impact-oil-prices-rupee-imports-crude-brent-west-asia-1260. 14/6/2026

3. CNN (2026). Trump's agreement with Iran is the moment Netanyahu has been dreading. https://edition.cnn.com/2026/06/15/middleeast/trump-netanyahu-iran-agreement-latam-intl. 15/6/2026.

4. India Narrative (2026). The Strait That Shook Islamabad: How the US-Iran Confrontation Is Transmitting an Oil Shock Through Pakistan's Economy. https://www.indianarrative.com/opinion/the-strait-that-shook-islamabad/. 05/3/2026

5. The Diplomat (2026). The Iran War's Impact on India and Pakistan. https://thediplomat.com/2026/04/the-iran-wars-impact-on-india-and-pakistan/. 14/6/2026