Giới thiệu sách: “Kinh học Nho gia ở Việt Nam và Đông Á: Di sản và Giá trị”
Kinh điển không chỉ là con chữ,
mà còn là “thứ chở đạo” (tải đạo chi khí) và là quy phạm tiêu chuẩn cho thiên địa,
con người. Mặc dù Nho giáo vào Việt Nam từ sớm, nhưng phải đến thế kỷ
XVIII mới thực sự có sự “bùng nổ” về trước tác kinh học với những gương mặt
tiêu cực như Lê Quý Đôn, Ngô Thì Nhậm, Phạm Nguyễn Du. Kinh học không bị đóng
khung trong tháp ngà học thuật. Nó được nhìn nhận như một công cụ để “kinh
thế tế dân”, giải quyết các vấn đề xã hội và là căn cứ tham khảo để quản lý nhà
nước. Trên cơ sở đặt vấn đề đó, cuốn sách “Kinh học Nho gia ở Việt Nam và
Đông Á: Di sản và Giá trị” (do PGS. TS. Nguyễn Tài Đông chủ biên, Nxb Đại
học Quốc gia Hà Nội, ISBN; 978-604-324-999-6) là một công trình khoa học đồ
sộ, tập hợp trí tuệ của nhiều học giả trong và ngoài nước nhằm làm sống lại một
mảng di sản quan trọng của văn hóa phương Đông.
Cuốn sách được tổ chức mạch lạc
thành ba phần chính, bao quát từ lý thuyết đến thực tiễn lịch sử:
Phần I: Tứ Thư trong lịch sử
Kinh học Việt Nam và Đông Á
Phần này tập trung vào các bộ
sách cốt lõi như Luận Ngữ, Mạnh Tử, Đại Học, và Trung Dung. Các
bài viết đi sâu vào phương thức diễn ngôn, logic ngôn ngữ và cách thức các nhà
nho Việt Nam, Hàn Quốc tiếp nhận, chú giải các bộ sách này qua các thời kỳ lịch
sử.
Phần II: Ngũ Kinh trong lịch
sử Kinh học Việt Nam và Đông Á
Tập trung vào các bộ Kinh Thi, Kinh Thư, Kinh
Lễ, Kinh Dịch và Kinh Xuân Thu. Đây là phần nội dung được
các tác giả lý giải sâu sắc khi phân tích sự ảnh hưởng của Ngũ Kinh lên phương
diện chính trị (đặc biệt là thời Tây Hán) và những nét đặc trưng trong tư duy của
các danh nho Việt Nam, như Lê Quý Đôn, Ngô Thì Nhậm...
Phần III: Một số vấn đề chung về
lịch sử Kinh học Việt Nam và Đông Á
Phần này của cuốn sách mở rộng tầm
nhìn sang các quốc gia khác như Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc. Người đọc
sẽ thấy được sự giao thoa và những nét riêng biệt trong cách định vị “Kinh học”
tại mỗi nước, cũng như mối quan hệ giữa tri thức và quyền lực trong lịch sử.
Tóm lại, cuốn sách là một tài liệu tham khảo quý giá
cho những ai quan tâm đến triết học, lịch sử và văn hóa Đông Á. Dù là một
tập hợp các bài nghiên cứu chuyên sâu, nhưng người đọc sẽ cảm nhận được nỗ lực
của các học giả trong việc “bản địa hóa” và “tái sinh” những giá trị cũ trong bối
cảnh hiện đại