Phát biểu khai mạc tọa đàm, đồng chí Nguyễn Thị Ánh Vân, Phó Bí thư Chi đoàn Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững nhấn mạnh ý nghĩa thiết thực của hoạt động sinh hoạt học thuật đối với đoàn viên, thanh niên trong bối cảnh yêu cầu nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học, công bố khoa học ngày càng đặt ra cao hơn. Đồng chí cho rằng tổng quan tài liệu và nghiên cứu bàn giấy là những kỹ năng nền tảng, có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình hình thành ý tưởng nghiên cứu, xây dựng đề tài, cũng như phát triển các bài báo khoa học có chất lượng. Việc Chi đoàn tổ chức các tọa đàm chuyên đề không chỉ góp phần bồi dưỡng năng lực nghiên cứu cho đoàn viên mà còn tạo môi trường trao đổi, học hỏi kinh nghiệm giữa các thế hệ cán bộ nghiên cứu trong Viện.

TS. Đỗ Tá Khánh – Phó Viện trưởng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững trình bày tại Toạ đàm

Tại tọa đàm, TS. Đỗ Tá Khánh – Phó Viện trưởng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững đã trực tiếp trình bày và chia sẻ nhiều nội dung chuyên sâu, có giá trị lý luận và thực tiễn cao liên quan đến phương pháp thực hiện tổng quan tài liệu và nghiên cứu bàn giấy. Mở đầu phần trình bày, TS. Đỗ Tá Khánh làm rõ vai trò then chốt của tổng quan tài liệu trong nghiên cứu khoa học, khẳng định tổng quan không đơn thuần là việc liệt kê hay tóm lược các công trình đã có, mà là quá trình phân tích, so sánh, đánh giá có hệ thống các kết quả nghiên cứu trước đó nhằm xác định khoảng trống nghiên cứu (research gap), định vị hướng tiếp cận của đề tài và tránh trùng lặp về nội dung nghiên cứu.

Diễn giả cũng phân tích cụ thể các dạng tổng quan tài liệu phổ biến hiện nay, bao gồm tổng quan tường thuật, tổng quan có hệ thống và tổng quan phê phán, đồng thời chỉ ra ưu điểm, hạn chế và điều kiện áp dụng của từng loại hình. Trên cơ sở đó, TS. Đỗ Tá Khánh hướng dẫn cách lựa chọn nguồn tài liệu khoa học uy tín, cách sàng lọc, phân loại tài liệu và xây dựng logic trình bày tổng quan phù hợp với mục tiêu nghiên cứu. Đặc biệt, diễn giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hình thành câu hỏi nghiên cứu rõ ràng, có trọng tâm ngay từ giai đoạn tổng quan tài liệu để làm nền tảng cho toàn bộ quá trình nghiên cứu tiếp theo.

Bên cạnh nội dung về tổng quan tài liệu, TS. Đỗ Tá Khánh dành thời gian trao đổi sâu về phương pháp nghiên cứu bàn giấy (desk study) – một phương pháp nghiên cứu có nhiều ưu thế trong điều kiện hạn chế về thời gian, kinh phí hoặc khó tiếp cận dữ liệu thực địa. Theo diễn giả, nghiên cứu bàn giấy hoàn toàn có thể phát triển thành các bài báo khoa học có chất lượng nếu người nghiên cứu xác định được luận điểm trung tâm, khai thác hiệu quả các tranh luận học thuật và trình bày rõ ràng, minh bạch nguồn dữ liệu sử dụng. Việc kết hợp chặt chẽ giữa tổng quan tài liệu có chiều sâu và nghiên cứu bàn giấy sẽ giúp nâng cao giá trị học thuật và tính thuyết phục của công trình nghiên cứu.

Trong phần trao đổi, thảo luận, các đoàn viên Chi đoàn và đại biểu tham dự đã đặt nhiều câu hỏi liên quan đến kinh nghiệm lựa chọn đề tài, cách xây dựng tổng quan tài liệu cho bài báo quốc tế, phương pháp tránh trùng lặp nghiên cứu cũng như định hướng phát triển công bố khoa học trong dài hạn. Nhiều ý kiến cho rằng tọa đàm đã cung cấp những gợi ý thiết thực, giúp các cán bộ nghiên cứu trẻ định hình rõ hơn con đường nghiên cứu chuyên sâu, từng bước tích lũy tri thức nền tảng và xây dựng “thương hiệu học thuật” cá nhân.

Toàn cảnh Toạ đàm

Phát biểu kết luận tọa đàm, đại diện Chi đoàn Viện trân trọng cảm ơn TS. Đỗ Tá Khánh đã dành thời gian chia sẻ những kinh nghiệm quý báu, giàu tính thực tiễn và truyền cảm hứng cho các đoàn viên, thanh niên. Đồng thời khẳng định, trong thời gian tới, Chi đoàn sẽ tiếp tục chủ động phối hợp tổ chức các buổi sinh hoạt học thuật, tọa đàm chuyên đề gắn với nhu cầu nghiên cứu, công bố khoa học của cán bộ trẻ, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nghiên cứu khoa học của Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững.