Dân tộc Dao ở tỉnh Tuyên Quang có khoảng 90.600 người (theo số liệu điều tra dân số năm 2019), gồm 9 nhóm; trong đó, nhóm Dao Đỏ cư trú chủ yếu tại hai huyện Na Hang và Lâm Bình. Trang phục truyền thống của họ không chỉ là vật dụng bảo hộ cơ thể mà còn biểu đạt sinh động bản sắc văn hóa, phản ánh sâu sắc thế giới quan, thẩm mỹ và đặc trưng tộc người.

Áo của phụ nữ (lùy) là loại áo dài đến mắt cá chân, xẻ ngực, không có khuy cài, xẻ tà đến ngang hông, tay áo dài. Áo được làm bằng vải bông nhuộm chàm, trang trí bằng kỹ thuật thêu và ghép vải thủ công. Dọc theo hai nẹp cổ áo là hoa văn hình dấu chân mèo, hình chữ thập có đính cườm, nổi bật với 9 quả len đỏ. Nẹp cổ tay áo có họa tiết hình hoa lá xen kẽ với những mảnh vải ghép màu đỏ, trắng. Nẹp vạt áo được tô điểm với hoa văn hình cây thông và các đường diềm. Nửa dưới thân áo có trang trí cườm và các tua len đỏ. Tông đỏ tạo sự nổi bật cho chiếc áo cũng là màu sắc biểu tượng cho may mắn, hạnh phúc theo quan niệm truyền thống của người Dao Đỏ.

Mỗi chiếc áo là một tác phẩm độc đáo với cách phối hoa văn không trùng lặp, được chế tác kỳ công bởi đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ. Hiện nay, phụ nữ Dao Đỏ ở Tuyên Quang vẫn sử dụng trang phục truyền thống trong các sinh hoạt cộng đồng. Khi mặc những chiếc áo dài, người ta áp vạt trái lên trên vạt phải và thắt dây lưng cố định bên ngoài.

Chiếc áo này do Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam sưu tầm năm 1995 tại bản Nà Tông, xã Vĩnh Yên, huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang và đang được giới thiệu tại không gian trưng bày về các dân tộc thuộc nhóm ngôn ngữ Hmông - Dao ở tầng 2 của tòa nhà Trống đồng./.